رگزیده ای از قرابت های معنایی
üمفهوم بیت « ما ز دریاییم و دریا می رویم / ما ز بالاییم و بالا می رویم » با بیت های زیر تناسب مفهومی دارد:
1) جزء جهان است شخص مردم روزی / باز شود جزء بی گمان به سوی کل
2) به اصل باز شود فرع و هست نزد خرد / مر این حدیث مسلم، هم این مثل مضروب
3) ماهی از دریا چو در صحرا فتد / می تپد تا باز در دریا فتد
4) هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش
5) چنین قفس نه سزای چون من خوش الحان است / روم به روضه ی رضوان که مرغ آن چمنم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت های زیر با یکدیگر مفهـوم مشتـرک دارند:
1) ز سوز سینه ی مجروح من نشد آگه / مگر کسی که چون من از فراق یار بسوخت
2) سینه خواهم شرحه شرحه از فراق / تا بگویم شرح درد اشتیاق
3) دل های خام، سوز چه داند که چون کباب / خون می چکد ز ناله ی درد آشنای من
4) کجاست هم نفسی تا به شرح عرضه دهم / که دل چه می کشد از روزگار هجرانش
5) حدیث عشق جانان گفتنی نیست / وگر گویی کسی همدرد باید
6) پای نهم در عدم بو که به دست آورم / هم نفسی تا کند درد دلم را دوا
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « کز نیستان تا مرا ببریده اند / از نفیرم مردو زن نالیده اند » در بیت زیر وجود دارد:
مبتلایی به غم و محنت و ایام فراق / ای دل این ناله و افغان تو بی چیزی نیست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم مصراع « محرم این هوش جز بی هوش نیست » در بیت زیر وجود دارد:
هوش، یار تو بِه، که بی هوشی / هوشیاری تو، باده کم نوشی
 
ü  ابیات زیر با یکدیگر مفهـوم مشتـرک دارند:
1) منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا / وز هر دو نام ماند چو سیمرغ و کیمیا
2) هنر خوار شد، جادویی ارجمند / نهان راستی، آشکارا گزند
3) گشته است باژگونه همه رسم های خلق / زین عالم نبهره و گردون بی وفا
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « باران اشکم می دود، وز ابرم آتش می جهد / با پختگان گوی این سخن، سوزش نباشد خام را »         با بیت های زیر تناسب معنایی دارد:
1) مگر مجنون شناسد، حال من چیست / که در هجران لیلی مبتلا شد
2) در نباید حال پخته هیچ خام / پس سخن کوتاه باید، والسّلام
3) تو خفته، حال بیداران چه دانی؟ / کسی داند که او بیدار باشد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « نتوان وصف تو گفتن که تو در فهم نگنجی / نتوان شبه تو گفتن که تو در وهم نیایی » با بیت های زیر        ارتباط معنایی دارد:
1) نه ضمیر و وهم را بر سرّ او هرگز وقوف / نه زبان و طبع را در ذات او هرگز مجال
2) نه در ایوان قربش وهم را بار / نه با چون و چرایش عقل را کار
3) تا نپنداری که صانع در خیال آید تو را / زان که کیفیت پذیرد هرچه آید در خیال
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « آمد موج الست، کشتی قالب ببست / باز چو کشتی شکست، نوبت وصل و لقاست »با بیت زیر        کاملاً تناسب دارد:
نوبت خانه گذشت، نوبت بستان رسید / صبح سعادت دمید وقت وصال و لقاست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مصراع های زیر به جانبازی و شهادت جوانان فلسطینی اشاره دارد:
ما را به یاد بیاور اکنون که / له کرده اند گل های نوشکفته در پشته های اطرافمان را
ü  رباعی « آنان که محیط فضل و آداب شدند / در جمع کمال شمع اصحاب شدند » با بیت های زیر          قرابت معنایی دارد:
1) این رشته، قضا نه آن چنان تافت / کاو را سر رشته واتوان یافت
2) آن که پر نقش زد این دایره ی مینایی / کس ندانست که در گردش پرگار چه کرد
3) حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو / که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « سزاوارم بدین خواری که دیدم / چرا دل زان شکیبایی بریدم » در بیت زیر آمده است:
هاتف آن روز به من مژده ی این دولت داد / که بدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور » با بیت زیر         ارتباط معنایی دارد:
1) در بیابان طلب گرچه ز هر سو خطری است / می رود حافظ بیدل به تمنای تو خوش
2) عشق را خواهی که تا پایان بری / بس که بپسندید باید ناپسند
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  üمفهوم بیت « بگفتا گر کند چشم تو را ریش؟ / بگفت این چشم دیگر دارمش پیش » با بیت زیر متناسب است:
به تیغم گر کشد دستش نگیرم / و گر تیرم زند منت پذیرم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  همه ی بیت های زیر با ضرب المثل عربی « کل اناء یترشح بما فیه » تناسب معنایی دارد:
1) گر بگویم که مرا حال پریشانی نیست / رنگ رخسار خبر می دهد از سرّ ضمیر
2) پاک دامانی چو شمع و نور بارد از رخت / پاک دامانی دلیل روی نورانی بود
3) کاسه ی چینی که صدا می کند / راز دل خویش را ادا می کند
ü  بیت « چه باید نازش و نالش، بر اقبالی و ادباری / که تا برهم زنی دیده، به این بینی نه آن بینی؟ »         با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
چه سرمستی ای خواجه در خاک بازی / چو مرگت رسد، جمله بر باد بینی
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بدو گفت خندان که نام تو چیست؟ / تن بی سرت را که خواهد گریست؟ » مفهومِ تهدید به مرگ همراه با         طنز دارد.
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت های زیر به « ناپایداری دنیا » اشاره می کنند:
1) فراغت و طلب و امن و عیش و شباب / برد از من یک یک زمانه ی غدّار
2) آن مصر مملکت که تو دیدی خراب شد / وان نیل مکرمت که شنیدی سراب شد
3) دیروز چنان بدی که کس چون تو نبود / امروز چنان شدی که کس چون تو مباد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم عبارت « ناتانائیل، ای کاش عظمت در نگاه تو باشد نه در چیزی که به آن می نگری» در بیت زیر         دیده می شود:
لیکن آن نقش که در روی تو من می بینم / همه را دیده نباید که ببینند آن را
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « این مدعیان در طلبش بی خبران اند / کان را که خبر شد خبری باز نیامد » با همه ی بیت های زیر        قرابت معنایی دارد:
1) کسی را در این بزم ساغر دهند / که داروی بی هوشیش در دهند
2) نالیدن بلبل ز نوآموزی عشق است / هرگز نشنیدیم ز پروانه صدایی
3) تا خبر دارم از او بی خبر از خویشتنم / با وجودش ز من آواز نیاید که منم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
 
ü  بیت « عشق، دریایی کرانه ناپدید / کی توان شنا کردن ای هوشمند »  با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) قطره های عشق را نتوان شمرد / هفت دریا پیش آن بحر است خُرد
2) وادی عشق چو راه ظلمات آسان نیست / مرو ای خضر، که این مرحله را پایان نیست
3) جامی اندیشه ی ساحل مکن از لجّه ی عشق / که برون رفتن از این ورطه محال است تو را
4) پرستش به مستی است در کیش مهر / برون اند زین جرگه هشیارها
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مصراع « بگفت از صبر کردن کس خجل نیست » با بیت زیر قرابت دارد:
منشین رو ترش از گردش ایام که صبر / گرچه تلخ است ولیکن بَر شیرین دارد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « من این همه نیستم » با بیت زیر تناسب معنایی دارد:
بزرگان نکردند در خود نگاه / خدابینی از خویشتن بین مخواه
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « گویند روی سرخ تو، سعدی، که زرد کرد؟ / اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم» با بیت زیر قرابت دارد:
از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یُمن لطف شما خاک زر شود
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « او را خود التفات نبودی به صید من / من خویشتن اسیر کمند نظر شدم » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) حاجت به ترکی نیستش تا در کمند آرد دلی / من خود به رغبت در کمند افتاده ام تا می برد
2) ما خود افتادگان مسکینیم / حاجت دام گستریدن نیست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  معنای حدیث « حکومت با کفر پایدار می ماند ولی با ظلم نه » در بیت های زیر دیده می شود:
1) خطا بین که بر دست ظالم برفت / جهان ماند و او با مظالم برفت
2) بسا بساط خداوند مُلک و دولت را / که آب دیده ی مظلوم درنَوَرداند
3) به عاقبت خبر آمد که مُرد ظالم و ماند / به سیم سوختگان، زرنگار کرده سرای
ü  آیه ی شریفه ی « انا لله و انا الیه راجعون » به بیت زیر اشاره دارد:
تو پرتوِ صفایی، از آن بارگاهِ انس / هم سوی بارگاه صفا می فرستمت
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت های زیر به عبارت « عشق، به انسان کمال می بخشد » اشاره دارند:
1) نی ام نومید از جذب محبت با گران جانی / که آهن صاحب بال و پر از آهن ربا گردد
2) جسم خاک از عشق بر افلاک شد / کوه در رقص آمد و چالاک شد
3) از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یُمن لطف شما، خاک زر شود
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم مصراع « بگفت آسودگی بر من حرام است » در بیت زیر دیده می شود:
دمی با غم به سر بردن جهان یک سر نمی ارزد / به می بفروش دلق ما کز این بهتر نمی ارزد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « حدیث دوست نگویم مگر به حضرت دوست / که آشنا سخن آشنا نگه دارد » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) رازی که بَرِ غیر نگفتیم و نگوییم / با دوست بگوییم که او محرم راز است
2) محرم این هوش جز بی هوش نیست / مر زبان را مشتری جز گوش نیست
3) آهنگ دراز و شب رنجوری مشتاق / با آن نتوان گفت که بیدار نباشد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « خوش است عمر، دریغا که جاودانی نیست / بس اعتماد بر این پنج روز فانی نیست» با بیت زیر         قرابت معنایی دارد:
ای شرر، از همرهان غافل مباش / فرصت ما نیز، باری بیش نیست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « از خلاف آمدِ عادت بطلب کام که من / کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم » با بیت زیر قرابت دارد:
هرچه خلاف آمد عادت بود / قافله سالار سعادت بود
ü  شعر « تو، آن بلندترین هرمی که فرعون تخیل می تواند ساخت / و من، آن کوچکترین مور، که بلندای تو را                     در چشم نمی تواند داشت » با بیت زیر قرابت دارد:
آیینه تو را بیند اندازه ی عرض خویش / در آینه کی گنجد اشکال کمال تو
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « سنگین شد ای دل، دل من، بار گناه من و تو / صبح آمد اما نشد صبح، شام سیاه من و تو » با بیت زیر        قرابت معنایی دارد:
بیا بگرییم ای دل به حال خود شب و روز / که نه به درد، علاج است و نه به ناله اثر
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « تویی بهانه ی آن ابرها که می گریند / بیا که صاف شود این هوای بارانی » با بیت زیر قرابت دارد:
چشمه ی چشم مرا ای گل خندان دریاب / که به امید تو خوش آب روانی دارد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « آرزوهای دو عالم دستگاه / از کف خاکم غباری بیش نیست » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) سرم به دنیی و عقبی فرو نمی آید / تبارک الله از این فتنه ها که در سرِ ماست
2) فاش می گویم و از گفته ی خود دل شادم / بنده ی عشقم و از هر دو جهان آزادم
3) چشم همت نه به دنیا که به عقبی نبود / عارف عاشق شوریده ی سرگردان را
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش » با بیت زیر قرابت دارد:
گر در این دنیا بدانی اصل خود / هم چو پاکان می روی بر اصل خود
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « بر بساطی که بساط نیست » با بیت زیر ارتباط معنایی دارد:
گفت: مستی، زان سبب افتان و خیزان می روی / گفت: جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « از آن مرد دانا دهان دوخته ست / که بیند که شمع از زبان سوخته ست » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) سرم به باد رود گر چو شمع از سر سوز / حدیث آتش دل بر سر زبان آید
2) به بی باکی زبان واکرده ای چون شمع وزین غافل / که می راند برون بزمت آخر نکته رانی ها
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مصراع « هر کسـی از ظنّ خـود شد یـار مـن » با عبارت های زیر قرابت دارد:
1) این سخنان که مرا گفته اند، همه القاب است، نه اسم و من این همه نیستم.
2) اگر آن بیچاره نیز بر حسب عقیدت خود سخنی گفت و مرا لقبی نهاد، این همه خصومت چرا انگیختی.
3) یکی مخاطبه ی شیخ امام کرده است و یکی شیخ زکیّ و یکی شیخ زاهد و یکی شیخ الحرمین.
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « دیدی که مرا هیچ کسی یاد نکرد /جز غم که هزار آفرین بر غم باد » با مفهوم بیت های زیر تناسب دارد:
1) غم است حاصلم از عشق و من بدین شادم / که گرچه هست غمم، نیست از غمم غم هیچ
2) هرچند که میل تو سوی بیدادی است / یک ذرّه غمت به از جهانی شادی است
3) انصاف غمت دادم کز بهر غمت زادم / غم می خورم و شادم، غمخوار چنین خوشتر
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « آن روز که من سرچوب پاره سرخ کنم، تو جامه ی اهل صورت پوشی » با مفهوم بیت های زیر          تناسب دارد:
1) چشم ناقص گهران بر زر و زیور باشد / زینتِ ساده دلان پاکی گوهر باشد
2) ظاهرپرست کی به حقیقت رسد کلیم / کاو سَر همیشه در ره دستار می دهد
3) تو گر ظاهر بگردانی روا نیست / که کارِ او به دستار و قبا نیست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بگفتا دل ز مهرش کی کنی پاک؟ / بگفت آن گه که باشم خفته در خاک » با بیت زیر تناسب مفهومی دارد:
ندارم خسرو خوبان ز دامان تو دست از چه / چو فرهاد از غم عشقت برآید جان شیرینم
ü  بیت « هان ای عزیز، فصل جوانی به هوش باش / در پیری از تو هیچ نیاید به غیر خواب »با بیت های زیر        ترادف معنایی دارد:
1) ساغر لبریز می ریزد ز دست دعشه دار / در جوانی ها تمتّع از جهان باید گرفت
2) نشاط و عیش و جوانی چو گل غنیمت دان / که حافظ نَبُود بر رسول غیر بلاغ
3) شدیم پیر و نداریم حسرتی به جز این / که بی تمتّع از این می، گذشت عهد شباب
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « عشق را خواهی که تا پایان بری / بس که بپسندید باید ناپسند » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) به دوستی که اگر زهر باشد از دستت / چنان به ذوق ارادت خورم که حلوا را
2) سفر دراز نباشد به پای طالب دوست / که خار دشت محبّت گل است و ریحان است
3) داروی مشتاق چیست زهر ز دست نگار / مرهم عشّاق چیست زخم ز بازوی دوست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق / ثبت است بر جریده ی عالم دوام ما »با بیت های زیر        قرابت معنایی دارد:
1) مترس از محبّت که خاکت کند / که باقی شوی گر هلاکت کند
2) بگفت از دل جدا کن عشق شیرین / بگفتا چون زیم بی جان شیرین
3) چو زنده «سیف فرغانی» به عشق است / چراغ جانش را مردن نیاید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « به پای خویش نیفکنده روشنی هرگز / اگرچه کار چراغ است نور بخشیدن » با عبارت زیر          تناسب معنایی دارد:
ماه، روشنی اش را در سراسر آسمان می پراکند و لکّه های سیاهش را برای خود نگه می دارد!
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « خوردست خدا ز روی تعظیم / سوگند به روی همچو ماهت » با بیت زیر قرابت دارد:
خدایت ثنا گفت و تبجیل کرد / زمین بوس قدر تو جبریل کرد
ü  بیت « آن که شد هم بی خبر هم بی اثر / از میان جمله او دارد خبر » با بیت های زیر تناسب معنایی دارد:
1) تا خبر دارم از او بی خبر از خویشتنم / با وجودش ز من آواز نیاید که منم
2) نهانی صحبت جان ها به جان ها / عجب مُهری است محکم بر دهان ها
3) سعدیا دوست نبینی و به وصلش نرسی / مگر آن وقت که خود را ننهی مقداری
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « محبوسم و طالع است منحوسم / غمخوارم و اختر است خونخوارم » با بیت زیر قرابت دارد:
ز آسمان هر سنگ بیدادی که آمد بر زمین / کرد بختِ بد مَدَد کان بر سبوی من رسید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « آنکه آهنگ هجرت از خویشتن کرده است، با مرگ، آغاز می شود » با بیت زیر تناسب دارد:
ظاهرش مرگ و به باطن زندگی / ظاهرش ابتر نهان پایندگی
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بدین زور و زر دنیا، چو بی عقلان مشو غرّه / که این آن نوبهاری نیست، کش بی مهرگان بینی »         با بیت های زیر ارتباط مفهومی دارد:
1) غرّه مشو بدان که جهانت عزیز کرد / ای بس عزیز کرده ی خود را که کرد خوار
2) به خاک بَر مرو ای آدمی به نخوت و ناز / که زیر پای تو همچون تو آدمی زاد است
3) ایا سرگشته ی دنیا مشو غرّه به مهر او / که بس سرکش که اندر گور، خشتی زیرِ سر دارد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « عارفان شیفته ی اویند و مقصد عارفان نه رسیدن به بهشت و نه رهایی از دوزخ است » با بیت های زیر        ارتباط معنایی دارد:
1) نیست در عشق حظّ خود موجود / عاشقان را چه کار با مقصود
2) عاشقت بسند به دستِ همت و از پس فکند / اندرین ره پیش او گر دوزخ آمد گر بهشت
3) سایه ی طوبی و دل جویی حور و لب حوض / به هوای سر کوی تو برفت از یادم
ü  بیت « به دو چشم خون فشانم، هله ای نسیم رحمت / که ز کوی او غباری به من آر توتیا را » با بیت های زیر        قرابت معنایی دارد:
1) ای نسیم سحری خاک در یار بیار / که کند حافظ ازو دیده ی دل نورانی
2) چو کحل بینش ما خاک آستان شماست / کجا رویم بفرما از این جناب کجا؟
3) وگر چنان که در آن حضرتت نباشد بار / برای دیده بیاور غباری از در دوست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « من به خود کی رفتمی او می کشد / تا نپنداری که خواهان می روم » با مفهوم عبارت زیر تناسب دارد:
ما هیچ کدام کاری به گل دسته ها نداشتیم، اما نمی دانم چرا مدام توی چشممان بود
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « چه غم دیوار امت را که دارد چون تو پشتیبان؟ / چه باک از موج بحر آن را که باشد نوح کشتیبان »        با بیت های زیر ارتباط معنایی دارد:
1) مدّعی خواست که از بیخ کَنَد ریشه ی ما / غافل از آنکه خدا هست در اندیشه ی ما
2) در بیابان طلب گرچه ز هر سوی خطری است / می رود حافظ بیدل به تولّای تو خوش
3) در رهِ عشق که از سیل بلا نیست گذر / کرده ام خاطر خود را به تمنّای تو خوش
4) گر هزاران دام باشد در قدم / چون تو با مایی، نباشد هیچ غم
5) هر که در سایه ی عنایت اوست / گنهش، طاعت است و دشمن، دوست
6) چون عنایاتت بود با ما مقیم / کی بود بیمی از آن دزد لثیم؟
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم عبارت « هنگامی که جسم را کشتید دیگر کاری از دستتان بر نمی آید و پس از آن ابدیّت در کار است »        با بیت زیر متناسب است:
از تیغ مرگ، عاشق، رنگ بقا نبازد / عمر دوباره گیرد چون ناخن از بریدن
 
ü  مفهوم بیت « بلبلکان با نشاط، قمریکان با خروش / در دهن لاله مُشک، در دهن نحل نوش» با بیت های زیر         متناسب است:
1) کبک ناقوس زن و شارک سنتور زن است / فاخته نای زن و بط شده تنبورزنا
2) درَد پرده ی غنچه را باد بام / هَزار آورد نغز گفتارها
3) آدمی زاده اگر در طرب آید چه عجب / سرو در باغ به رقص آمده و بید و چنار
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بفکن ز پی این اساس تزویر / بگسل ز پی این نژاد و پیوند » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
زی اوج گرای و ناگهان بترک / خاکستر گرم فرق دونان شو
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مصراع « لشکر چین در بهار، خیمه به هامون زده است » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
کوه در کوه سواره ز شقایق به ردیف / دشت در دشت پیاده ز ریاحین به قطار
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « خلق چو مرغابیان، زاده ز دریای جان / کی کند این جا مقام، مرغ کز آن بحر خاست» با بیت های زیر        قرابت معنایی دارد:
1) سیمرغ جان کجا کند در گلخن آشیان / کاو را هوای تربت آن سبز گلشن است
2) مرغ باغ ملکوتیم نیم از عالم خاک / دو سه روزی قفسی ساخته اند از بدنم
3) جان که از عالم علوی است یقین می دانم / رخت خود باز بر آنم که بدان جا فکنم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « ثوابت باشد ای دارای خرمن / اگر رحمی کنی بر خوشه چینی » با بیت های زیر قرابت دارد:
1) حاصل نشود رضای سلطان / تا خاطر بندگان نجویی
2) بزرگی بایدت بخشندگی کن / که تا دانه نیفشانی نروید
3) خواهی که خدای بر تو بخشد / با خلق خدای کن نکویی
ü  مفهوم کلی بیت « به حرص ار شربتی خوردم، مگیر از من که بد کردم / بیابان بود و تابستان و آب سرد و استسقا »        با بیت زیر هماهنگی دارد:
خوان کرم گسترده ای مهمان خویشم برده ای / گوشم چرا مالی اگر من گوشه ی نان بشکنم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « هر عصب و فکر به منبع بی شائبه ی ایمان وصل بود که خوب و بد را به عنوان مشیّت الهی می پذیرفت »        با بیت زیر ارتباط معنایی دارد:
مزن ز چون و چرا دم که بنده ی مقبل / قبول کرد به جان، هر سخنی که جانان گفت
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت زیر به نوعی با مفهوم درس « شب کویر » ارتباط معنایی دارد:
با عقل گشتم همسفر یک کوچه راه از بی کسی / شد ریشه ریشه دامنم از خار استدلال ها
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « مرغ چـون از زمیـن بالا پرد اگرچـه به آسمـان نرسد، این قـدر باشد که از دام دور باشد »          با بیت زیر ارتباط معنایی دارد:
آب دریا را اگر نتوان کشید / هم به قدر تشنگی باید چشید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم حدیث « العالـمَ محضـرَ الله لا تعصـوُا فـی محضـره » در بیت زیر آمده است:
گم مشو از حضرت و جان را ببین / دل به حضور آر خدا را ببین
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم عبارت « ناتانائیـل، آرزو مکـن که خدا را در جایـی جز همه جا بیابـی » در بیت های زیر آمده است:
1) هرجا قدم نهاد دل زودسیرِ من / آنجاست سمت دلبر و آنجاست سوی دوست
2) که جهان صورت است و معنی دوست / ور به معنی نظر کنی همه اوست
3) دیدم گل و بستان ها، صحرا و بیابان ها / او بود گلستان ها، صحرا همه او دیدم
ü  آیه ی « و لا تبدیَـلَ لِخلـق الله » با بیت زیر ارتباط معنایی دارد:
هیچ صیقل نکو نداند کرد / آهنی را که بد گوهر باشد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « گر خمـر بهشت است، بریزید که بی دوست / هر شربت عَذبـم که دهی عین عذاب است » با بیت های زیر        تناسب معنایی دارد:
1) میِ بهشت ننوشم ز دست ساقی رضوان / مرا به باده چه حاجت که مست بوی تو باشم
2) گرم با صالحان بی دوست فرداد در بهشت آرند / همان بهتر که در دوزخ برندَم با گنهکاران
3) حدیث روضه نگویم، گل بهشت نبویم / جمال حور نجویم، دوان به سوی تو باشم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « اگر در باغ عشق آیی همه فرّاش دل یابـی / وگر در راه دین آیی همه نقاش جان بینـی » با بیت زیر        قرابت معنایی دارد:
هرکس ز روزن خود در عالم است سیّار / عالم به چشم مستان گلزار می نماید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  üمفهوم بیت « آفتـاب / خار و خس مزرعه ی چشم تـو / آبشـار / موج فروخفته ای از خشم تـو » در بیت زیر       دیده می شود:
دریا ترشحی بود از سیل گاه عشق / طوفان نمونه ای بُوَد از چشم پُر نَمَم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « خدا به انسان می گوید: شفایت می دهم، از این رو که آسیبت می رسانم. دوستت دارم، از این رو که                          مکافاتت می کنم » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) بر هر کسی که رتبه فراتر مقرّر است / تشریف غم به قامت قدرش فراتر است
2) هر که در این بزم مقرّب تر است / جام بلا بیشترش می دهند
3) بار عنا کش به شب قیر گون / هر چه عنا بیش، عنایت فزون
 
ü  بیت « چندین که برشمـردم از ماجـرای عشقت / اندوه دل نگفتـم الّا یک از هـزاران » با بیت های زیر        تناسب معنایی دارد:
1) حکایت شب هجران نه آن حکایت حالی است / که شمّه ای ز بیانشبه صد رساله برآید
2) چندت کنم حکایت؟ شرح این قدر کفایت / باقی نمی توان گفت الا به غمگساران
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « از گزنـدِ داسِ دروگـرِ وقت، هیچ روینـده را زنهـار نیست » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) ز مرگ و زیست چه پرسی در این رباط کهن / که زیست کاهش جان، مرگ جان کنی دارد
2) کند هر قوم پیدا مرگ خود را / تو را تقدیر و ما را کشت تدبیر
3) هر کسی راه خوابگاهی رُفت / چون که هنگام خوابش آمد خفت
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  « ترجیـح صحبـت بر عزلـت » از مفهوم بیت های زیر دریافت می شود:
1) تا با تو نپیوندم کی میوه دهد شاخم / تا با تو نیامیزم کی شاد شود کامم
2) چنان به کوی تو آسوده از بهشت برینم / که در ضمیر نیاید خیال حوری عینم
3) آسوده کجا گردم تا با تو نیاسایم / آرام کجا گیرم تا با تو نیارامم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « انسانهای خوب از این زندان خاکی و زندگی رنج و بند و شکنجه گاه و درد،  با دست های مهربان مرگ                        نجات می یابند » با بیت زیر تناسب معنایی دارد:
رحم در عالم اگر هست، اجل دارد و بس / کاین همه طایر روح از قفس آزاد کند
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « در تـراش قلـم هم تصرّفـی کرده بـود » با بیت زیر تناسب مفهومی دارد:
ابتکار آنجا بی قدر نماند زیراک / صلتی باشد هر فکر نوی را درخور
ü  بیت « گوش اگـر گوش تو و نالـه اگر ناله ی من / آنچه البته به جایـی نرسد فریـاد است »با بیت زیر        تناسب مفهومی دارد:
بیدل گمان مبر که نصیحت کند قبول / من گوش استماع ندارم لِمَن تقول
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « دانـش و آزادگـیّ و دین و مروّت / ایـن همه را بنده ی درم نتـوان کرد » با بیت های زیر          ارتباط مفهومی دارد:
1) روده ی تنگ به یک نان جوین پر گردد / نعمت روی زمین پر نکند دیده ی تنگ
2) در قناعت که تو را دست رس است / گر همه عزّت نفس است بس است
3) چنین است گیتی پر از آز و درد / از او تا توان، گرد بیشی مگرد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « نه سایـه دارم و نه بر بیفکننـدم و سزاست / اگر نه بر درخت تر کسـی تبر نمـی زند» با بیت های زیر         ارتباط مفهومی دارد:
1) بسوزند چوب درختان بی بر / سزا خود همین است مر بی بری را
2) آن شاخ که سر برکشد و میوه ندارد / فرجام به جز سوختنش نیست سزاوار
3) مگوی بی گنهم سوخت شعله ی تقدیر / همین گناه تو را بس که نیستی بروَر
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بر درِ ارباب بی مروّت دنیـا / چند نشینـی که خواجه کـی به در آید؟ » با بیت زیر تناسب مفهومی دارد:
عطا از خلق چون جویی، گر او را مال ده گویی؟ / به سوی عیب، چون پویی، گر او را غیب دان بینی؟
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم عبارت « تسلیـم شدن در بـرابـر سرنـوشت » در بیت های زیر دیده می شود:
1) اجل چون به خونش برآورد دست / قضا چشم باریک بینش ببست
2) که را تیر قهر اجل در قفاست / برهنه است اگر جوشنش چندلاست
3) کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید / قضا همی بردش به سوی دانه و دام
ü  مفهوم عبارت « اصبحت امیـراً و امسیتُ اسیـراً » با بیت های زیر ارتباط معنایی دارد:
1) چنین است رسم سرای درشت / گهی پشت بر زین، گهی زین به پشت
2) شد اوج وصل بر من مسکین حضیض هجر / دیشب سپهر بودم و امشب زمین شدم
3) کسی که تاج به سر داشت بامداد پگاه / نماز شام ورا خشت زیر سر دیدم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « دولت فقر خدایـا به من ارزانی دار / کاین کرامت سبب حشمت و تمکیـن من است »با بیت های زیر        قرابت معنایی دارد:
1) روزگاری شد که در میخانه خدمت می کنم / در لباس فقر کار اهل دولت می کنم
2) با آنکه جیب و جام من از مال و می تهی است / ما را فراغتی است که جمشید هم نداشت
3) دولت عشق بین که چون از سر فقر و افتخار / گوشه ی تاج سلطنت می شکند گدای تو
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « الهـی مرا عمل بهشت نیست و طاقت دوزخ ندارم. اکنـون کار با فضل تو افتـاد »با بیت های زیر         ارتباط معنایی دارد:
1) بر من منگر که بی کس و بی هنرم / هر چیز که لایق تو باشد آن کن
2) مرا چه بندگی از دست و پای خیزد / مگر امید به بخشایش خداوندی
3) هیچ کاری کان به کار آید نکردم یک نفس / وین نفس دستی تهی دارم، دلی امیدوار
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « اگر چنـان بودی که آن کودک بدان نان تهی قناعت کـردی، وی را سگ هم چون خویشتنـی نبایستی بود »        با مفهوم بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) به یک استخوان صلح کن چون همای / مگس وار بر گَرد حلوا مَپَر
2) اگر پاک طبعی و پاکیزه کار / توقع به درگاه دونان مبر
3) لب نان خشک از سر خوان خویش / خوری به که با دیگران گلشکر
ü  بیت « گر اهل حقیقت است ور اهل مجـاز / هر کس به زبانی به تو می گویـد راز » با بیت زیر تناسب معنایی دارد:
هر کسی را سیرتی بنهاده ام / هر کسی را اصطلاحی داده ام
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت / بی تو اگر سرخ بود از اثر غـازه شود » با بیت های زیر         متناسب است:
1) من از تو جز تو نخواهم که در طریقت عشق / به غیر دوست تمنّا ز دوست رسوایی است
2) خوشی و خرّمی و کامرانی / کسی دارد که خواهانش تو باشی
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « در ایل حُرمت و آسایش و کس و کار داشتم؛ در شهر آرام و قرار و غم خوار و اندوه گسار نداشتم »       با بیت زیر قرابت مفهومی دارد:
تو باز سدره نشینی فلک نشیمن توست / چرا چو جغد کنی آشیان به ویرانه
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  معنی مصراع « دست هـوا به رشتـه ی جـان بـر، گـره زده ست » در بیت های زیر آمده است:
1) هر کسی را هوسی در سر و کاری را در پیش / منِ بیکار، گرفتارِ هوای ِ دلِ خویش
2) ای که گفتی به هوا دل منه و مهر مبند / من چنینم تو برو مصلحت خویش اندیش
3) چه ساز بود که در پرده می زد آن مطرب / که رفت عمر و هنوز دِماغ پر ز هواست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « گفت: ای دوست عزیز و رفیق موافق، تو را در این رنج که افگند؟ جواب داد که: مرا قضای آسمانی                          در این ورطه کشید » از کلیله و دمنه با بیت های زیر ارتباط معنایی دارد:
1) قضا چون ز گردون فروهشت پَر / همه عاقلان کور گردند و کر
2) مکن به نام سیاهی ملامت منِ مست / که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت
3) عیبم مکن به رندی و بدنامی ای حکیم / کاین بود سرنوشت ز دیوان قسمتم
 
ü  بیت « اگـر یک روز با دلبر خـوری نوش / کنـی تیمار صدسالـه فراموش » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
آسایش است رنج کشیدن به بوی آنک / روزی طبیب بر سر بیمار بگذرد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بـی سرو و پا گدای آنجـا را / سر ز ملک جهـان، گران بینـی » با بیت های زیر تناسب معنایی دارد:
1) گدای کوی تو از هشت خُلد مستغنی است / اسیر عشق تو از هر دو عالم آزاد است
2) گر گدایی کنی، از درگهِ او کن باری / که گدایان درش را سر سلطانی نیست
3) آن که دل بگسلد از هر دو جهان درویش است / آن که بگذشت ز پیدا و نهان درویش است
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بشکـن دل بی نـوای ما را ای عشـق / این سـاز، شکستـه اش خـوش آهنگ تـر است » با بیت های زیر         قرابت معنایی دارد:
1) بکن معامله ای وین دل شکسته بخر / که با شکستگی ارزد به صد هزار درست
2) دل شکسته ی من گفت: معشوق من، بس / که من به خانه ی خود یافتم خدای تو را
3) هر کجا ویران بود آنجا امید گنج هست / گنج حق را می نجویی در دل ویران چرا؟
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « این مدّعیـان در طلبش بی خبـران اند / کان را که خبـر شد، خبـری باز نیامد » با بیت های زیر          ارتباط معنایی دارد:
1) تا خبر دارم از او بی خبر از خویشتنم / با وجودش ز من آواز نیاید که منم
2) نالیدن بلبل ز نوآموزی عشق است / هرگز نشنیدیم ز پروانه صدایی
3) کسی را در این بزم ساغر دهند / که داروی بی هوشیش در دهند
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « عشـق او باز اندر آوردم به بند / کوشش بسیار نامـد سودمند »  با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) دل هرکه صید کردی نکشد سر از کمندت / نه دگر امید دارد که رها شود ز بندت
2) سعدی ز کمند خوب رویان / تا جان داری نمی توان جست
3) عجب است اگر توانم که سفر کنم ز دستت / به کجا رود کبوتر که اسیر باز باشد
ü  بیت « آرزوهـای دو عالم دستگـاه / از کف خاکم غبـاری بیش نیست » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) هر چه در دنیا و عقبی راحت و آسایش است / گرتو با ما خوش درآیی، ما از آن آسوده ایم
2) تا ابد از دو جهان بی خبر افتد مدهوش / که یک جرعه می از ساغر ما نوش کند
3) بسته اند از دو جهان چشم هوس چون یعقوب / تا ز پیراهن یوسف نظری یافته اند
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « گر باشد صد ستـاره در پیش / تعظیم یک آفتـاب از او بیش » با بیت های زیر تناسب دارد:
1) صد انداختی تیر و هر صد خطاست / اگر هوشمندی یک انداز و راست
2) حذر کن ز نادان ده مرده گوی / چو دانا یکی گوی و پرورده گوی
3) کم آواز هرگز نبینی خجل / جوی مشک بهتر که یک توده گل
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « سـرم به دنیی و عقبی فرو نمـی آید / تبارک الله از این فتنـه ها که در سرِ مـاست » با بیت زیر        تناسب دارد:
زده ی پشت پای همّت اوست / هر چه ایّام خشک و تر دارد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « تا رفتنش ببینم و گفتنش بشنـوم / از پـای تا به سر همه صمع و بصـر شدم » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
از پای تا به سر همگی دیده ها شوید / حسن و جمال دلکش دلدار بنگرید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « سـر گرگ باید هـم اوّل برید / نه چون گوسفنـدان مردم دریـد » با بیت های زیر ارتباط معنایی دارد:
1) بکُش آتشِ خُرد پیش از گزند / که گیتی بسوزد چو گردد بلند
2) آب از پی مرگ تشنه جستن / هم کار آید ولی به شستن
3) سرِ چشمه شاید گرفتن به بیل / چو پُر شد نشاید گذشتن به پیل
 
ü  بیت « به شادی و آسـایش و خواب و خـور / ندارند کـاری دل افگارهـا » با بیت های زیر تناسب معنایی دارد:
1) حدیث عشق نداند کسی که در همه عمر / به سر نکوفته باشد در سرایی را
2) داغ عشقم، نیست الفت با تن آسانی مرا / پیچ و تاب شعله باشد نقش پیشانی مرا
3) در طریق عشق بازی امن و آسایش بلاست / ریش باد آن دل که با درد تو خواهد مرهمی
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم عبارت « اگر مقبـول بُوَد به ردّ خلق مردود نگـردد و اگـر مردود بُوَد، به قبول خلق مقبـول نگردد »         در بیت های زیر دیده می شود:
1) کس عیب نیارد گفت آن را که تو بپسندی / کس رد نتوان کرد آن را که تو بگزینی
2) بی سکه ی قبول تو ضرب عمل، دغل / بی خاتم رضای تو سعی اَمل، هبا
3) سری کز تو گردد بلندی گرای / به افکندن کس نیفتد ز پای
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم آیه ی « تُعِـزُّ مَن تشـاء و تُـذِلُّ مَن تشـاء » در بیت زیر دیده می شود:
اگر عزّ جاه است وگر ذُلّ قید / من از حق شناسمنه از عمرو و زید
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  در بیت های زیر، « کـردار بـر گفتـار » ترجیح داده شده است:
1) بیش مشنو ز نیک و بد گفتار / آنچه بشنیده ای به کار درآر
2) علم با کار سودمند بُوَد / علم بیکار پای بند بُوَد
3) با علم اگر عمل برابر گردد / کام دو جهان تو را میسّر گردد
4) دانشت هست، کار بستن کو / خنجرت هست، صف شکستن کو
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « مـرا تا عشق صبر از دل برانـدَست / بدین امّیـد جان من بمانـدَست » در بیت زیر آمده است:
گر امّیدم نماند وای جانم / که بی امّید یک ساعت نمانم
ü  بیت « زر عزیز آفـریده است خدای / هر که خوارش بکرد خـوار بشد » با مفهوم بیت های زیر متناسب است:
1) وگر هزار هنر دارد و ندارد مال / به جای هر هنری صدهزار عیب در اوست
2) اگر بد است چو در دست سیم و زر دارد / به نزد خلق همه قول و فعل او نیکوست
3) بدان که اصل سعادت در این جهان مال است / هر آنکه مال ندارد چو نافه ی بی بوست
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « بگفتا گر به سر یابیش خشنـود / بگفت از گردن این وام افکنـم زود » با بیت های زیر ارتباط مفهومی دارد:
1) عهد کردیم که جان در سر کار تو کنیم / وگر این عهد به پایان نبرم نامَردم
2) سر بسی بار گران بود ز دوش افکندم / حالیا قافله سالار سبک بارانم
3) نقد جان بر سر بازار محبت دادم / تا بدانند که من هم ز خریدارانم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « خداش بیامرزد، پدرم دریادل بود، در لاتی کار شاهان را می کرد؛ ساعتش را می فروخت و مهمانش را                            پذیرایی می کرد » با بیت های زیر مفهوم مشترک دارد:
1) قرار بر کف آزادگان نگیرد مال / نه صبر در دل عشق، نه آب در غربال
2) نبشته است بر گور بهرام گور / که دست کرم به ز بازوی زور
3) ز درویش خالی نبودی درش / مسافر به مهمانسرای اندرش
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم کلی عبارت « آدمی همیشه به خود می گوید: وقت باقی است، درس را یاد می گیریم. افسوس؛  بدبختی ما                                           این است که همیشه آموختن را به روز دیگر وا می گذاریم » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار / کس را وقوف نیست که انجام کار چیست
2) به مأمنی رو و فرصت شمر غنیمت وقت / که در کمینگه عمرند قاطعان طریق
3) غافل مباش ار عاقلی دریاب اگر صاحب دلی / باشد که نتوان یافتن دیگر چنین ایام را
ü  مفهوم بیت « گرچه مورم ولی آن حوصلـه (توانایی) با خود دارم / که ببخشم بود ار ملک سلیمـان از من »        با عبارت زیر متناسب است:
پدرم از بام افتاده بود ولی دست از کمرش بر نمی داشت.
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « گفت: نزدیـک است والی را سـرای، آنجا شویم / گفت: والی از کجـا در خانه ی خمّـار نیست؟ »         با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) صوفی ز کُنج صومعه با پای خم نشست / تا دید محتسب که سبو می کشد به دوش
2) بی خبرند زاهدان نقش بخوان و لا تَقُل / مست ریاست محتسب، باده بده و لا تَخَف
3) با محتسبم عیب مگویید که او نیز / پیوسته چو ما در طلب عیش مدام است
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  عبارت « خفتگـان و به دنیا فریفته شدگان بیدار شوند و هرکس آن کند که امـروز و فردا او را سـود دارد »        با بیت زیر ارتباط مفهومی دارد:
بعد از این روی در بهی دارم / دل ز هر غافلی تهی دارم
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت های « عاقبـت از خامـی خود سوخته / رهــروی کبـک نیامـوختـه
                                   کرده فراموش ره و رفتار خویش / ماند غرامت زده از کار خویش »با بیت های زیر متناسب است:
 
1) کلاغی تک کبک در گوش کرد / تک خویشتن را فراموش کرد
2) گیرم که مارچوبه کند تن به شکل مار / کو زهر بهر دشمن و کو مُهره بهر دوست
3) مسکین خرک آرزوی دُم کرد / نایافته دُم دو گوش گم کرد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم بیت « به هر نظر بت ما جلوه می کند لیکن / کس این کرشمه نبیند که من همی­نگرم » تأکیدی بر         مفهوم بیت زیر است:
تو کی دانی که لیلی چون نکویی است / کزو چشمت همین بر زلف و رویی است
ü  عبارت « پروردگارا، مگذار که صولت خشم، حصار بردباری مرا درهم بشکند » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
به آب حلم بشو، روی تابناک غضب / چو آتش تو نیابد به هیچ رو اطفا
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « ناز پرورد تنعّـم نبرد راه به دوست / عاشقـی شیوه ی رندان بلاکش باشـد » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:
کشیدند در کوی دل دادگان / میان دل و کام، دیوارها
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  بیت « با صبـا در چمنِ لاله سحـر می گفتم / که شهیدان که انـد این همـه خونین کفنـان؟ »با بیت زیر        قرابت معنایی دارد:
به خون خود آغشته و رفته اند / چه گل های رنگین به جوبارها
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مصداق کامل نظر گوته در عبارت « هیچ کلامـی را دوبـار در قافیـه نیـاورم مگـرآنکـه با ظاهـری یکسـان                                                                  معنایـی جدا داشتـه باشد » در بیت زیر آمده است:
آتش است این بانگ نای و نیست باد / هرکه این آتش ندارد نیست باد
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................
ü  مفهوم جمله ی « مولـوی، درویشـی را دوست داشت؛ حتّـی آن را مرادف بی نیـازی می­شمـرد و آن را                                       مایـه ی سبک باری دل و تعالـی روح می یافت » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:
1) در این بازار اگر سودی است با درویش خرسند است / خدایا منعم گردان به درویشی و خرسندی
2) صبر کن با فقر و بگذار این ملال / زانک در فقر است نور ذوالجلال
3) دولت فقر خدایـا به من ارزانی دار / کاین کرامت سبب حشمت و تمکیـن من است
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم شهریور ۱۳۹۲ساعت 17:0  توسط جغراتی  |