فرصت پرواز
ادبیات فارسی
|
سؤالات جبراني زبان فارسي (2) پيش دانشگاهي شهريور1384 شماره 1
الف) خود آزمايي و درك مطلب
با توجه به ابيات زير به سؤالات 1 الي 6 پاسخ دهيد.
«اي مشت زمين بر آسمان شو بر وي بنواز ضربي چند»
« پنهان مكن آتش درون را زين سوخته جان شنو يكي پند »
« بر ژرف دهانت سخت بندي بر بسته سپهر ديو پر فند »
« من بند دهانت بر گشايم ور بگشايند بندم از بند »
« از آتش دل برون فرستم برقي كه بسوزد آن دهان بند »
« هراي تو افكند زلازل از نور و كجور تا نهاوند »
1- منظور از مشت زمين چيست؟
2- سوخته جان كيست؟
3- معناي كنايي بند از گشادن چيست؟
4- منظور شاعر از سپهر ديو پر فند چيست؟
5- واژه ي برق در بيت پنجم چه آرايه اي دارد؟
6- مكان هاي نام برده شده در بيت آخر مجاز از چيست؟
7- در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته / بيخته مشك سياه ريخته در ثمين » منظور از « مشك سياه و در ثمين » چيست؟
8- واژه هاي ريخته و بيخته در سوال 7 چه آرايه اي دارند؟
9- شهرت شاعري بهار بيشتر به كدام نوع از اشعار اوست؟
- در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته / بيخته مشك سياه ريخته در ثمين » منظور از « مشك سياه و در ثمين » چيست؟
11- وجه تسميه ي اورازن چيست؟
12- معادل امروزي « به قول مردمان خطي بر وي نتوان كشيد » را بنويسيد.
13- مولانا دانشمندي را از بينشمندي بهتر مي داند: الف) درست ب) نادرست
14- كلام سعدي ........ است .
1) دشوار 2) آسان 3) سهل و ممتنع 4) پيچيده
15- در بيت « از دفتر عشق نكته مي راند / و افسانه ي عاشقي همي خواند » يك تشبيه پيدا كنيد.
16- خرت خرت در اصطلاح ....... ناميده مي شود.
17- دو مورد از معنا هاي واژه ي « سن » را بنويسيد.
18- در « آخرين درس » معلم چه چيزي را تضمين كننده ي آزادي ملت ها مي داند؟
19- اولين مترجمان دارالفنون چه كساني بودند؟
20- گوته مفهوم « آب خضر » را از چه كسي گرفته است؟
معنا و مفهوم
« معناي ساده و روان ابيات و عبارات زير را بنويسيد. »
21- مي تراود مهتاب
22- همگنان را خون گرمي بود
23- شير مرد عرصه ي ناورد هاي هول
24- همه ذرات نمازم متبلور شده است
25- قبله ام يك گل سرخ
26- خر گم شده را بخواند كاي يار اينك خر تو بيار افسار
27- چوك ز شاخ درخت خويشتن آويخته زاغ سيه بر دو بال غاليه آميخته
28- بسيار بود رود در آن برزخ كبود اما دريغ زهره ي دريا شدن نداشت
29- مرا نصيب غم آمد ز شادي همه عالم چرا كه از همه عالم محبت تو گزيدم
ج) تاريخ ادبيات و سبك شناسي
30- ادبيات معاصر به چه دوره اي از ادبيات ايران گفته مي شود؟
31- ترجمه از زبان هاي اروپايي با تأسيس كدام مدرسه آغاز شد؟
32- قابوسنامه در زمينه ي ........ نوشته شده است .
1. تعليم و تربيت 2. امثال و حكم 3. سرگذشت هاي عاميانه 4- تاريخ
33- نثر دكتر زرين كوب زنده و گيرا و جزء نثرهاي .................. محسوب مي شود.
34- شرح و ترجمه ي احوال مشايخ صوفيه يا شعرا چه ناميده شده است؟
35- صاحبان آثار زير را بنويسيد.
الف ) الايام ب) دانشگاه هاي من
د) شعر حفظي
1) تكميل كنيد.
« گويي ......... جامه به صابون زده است كبك دري .......... در قدح خون زده است
2) مصراع دوم بيت زير را بنويسيد.
« وفا نكردي و كردم جفا نديدي و ديدم ..................................................... »
زبان فارسي(2)- پيش دانشگاهي ارديبهشت1383 شماره 2
الف) درك مطب و خود آزمايي
با توجه به شعر زير به سؤالات پاسخ دهيد.
نگران با من اِستاده سحر / صبح
مي خواهد از من / كز مبارك دم او آورم اين قوم به جان باخته را / بلكه خبر
/ در جگر ليكن خاري / از ره اين سفرم مي شكند / نازك آراي تن ساق گلي / كه
به جان كشتم / و به جان دادمش آب / اي دريغا به برم مي شكند.
1-1- شعر فوق به ترسيم چه جامعه اي مي پردازد؟
2-1- صبح از شاعر چه مي خواهد؟
3-1- منظور از « سفر » چيست؟
4-1- « شكستن خار در جگر » كنايه از چيست؟
5-1- « گل » استعاره از چيست؟
2) در بيت زير « لؤلؤ تر » استعاره از چيست؟
« ابر بهاري ز دور اسب بر انگيخته وز سم اسب سياه لؤلؤ تر ريخته»
3) با توجه به بيت زير چرا دماوند چهره در ابر پنهان كرده است؟
«تا چشم بشر نبيندت روي بنهفته به ابر چهر دل بند »
4) معادل امروزي « سه جانب او با آب درياست . » چيست؟
5) « سجع » را در عبارت زير مشخص كنيد.
« خدايتان بميراناد كه دلم از دست شما پر خون است و سينه ام مالامال خشم شما مردم دون »
6) در مصراع « كان كليد گنج مرواريد او گم شد » منظور شاعر از « كليد گنج مرواريد » چيست؟
7) در شعر زير شاعر بين « شب بو » و « كاج » چه رابطه اي برقرار ساخته است؟
« و خدايي كه در اين نزديكي است / لاي اين شب بوها ، پاي آن كاج بلند »
8) منظور از « برزخ كبود » در بيت مقابل چيست؟
« بسيار بود رود در آن برزخ كبود اما دريغ زهره ي دريا شدن نداشت »
9) در تركيب « با مزه نوشتن » كدام آرايه ي ادبي ديده مي شود ؟
10) چرا جامي براي خود تخلص « جامي » را برگزيد؟
11) در عبارت « شيخ بو عبداللّه بشكست و با خويش رسيد » منظور از قسمت مشخص شده چيست؟
ب) معني و مفهوم شعر و نثر
اشعار و عبارات زير را به فارسي روان برگردانيد.
1) افراط اقويا در تمتع ، حق ساير ناس را ضايع مي كرد.
2) به عالم افسانه ها كه آن همه پر رنگ ونگار و آن همه پرّان و نرم است ، راه پيدا كردم .
3) كان كس منم اي ستوده ي دهر كز عشق نبوده هرگزم بهر
4) چون عقده اي به بغض فرو بود حرف عشق اين عقده تا هميشه سر واشدن نداشت
5) بدون هيچ دليل از كتابت اين روزنامه استنكاف مي كرد .
6) من قلا كردم و عينك موصوف را از جعبعه اش در آوردم .
7) سنگ از پشت نمازم پيداست .
8) من آن تخته پاره ام كه بي خودانه سيلي خور اقيانوسم .
پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي
1) « اخوان ثالث » شعر« خوان هشتم» از مجموعه ي« در حياط كوچك پاييز در زندان» را به چه سبك و شيوه اي سروده است؟
2) چه عاملي در عصر مشروطيت گنجينه ي واژگان زبان فارسي را غني ساخت؟
3) كتاب « تذكرة الاوليا » چه نوع نوشته اي است و از كيست؟
4) توصيفات نمادين بر چه پايه اي بنا شده اند ؟
ت) شعر حفظي
اشعار زير را كامل كنيد .
1) .................................................. زاغ سيه بر دو بال ، غاليه آميخته
2) جواني ام به ........ مي شد و از پي چو ............. ، دويدم و نرسيدم .
زبان و ادبيات فارسي (2)- پيش دانشگاهي ارديبهشت 1384 شماره 3
الف ) خود آزمايي
1- با توجه به متن ير به پرسش ها پاسخ دهيد.
اين
تنگ عيشي براي او نوعي رياضت نفساني بود ؛ ناشي از خست و خشك دستي نبود .
از زندگي فقط به قدر ضرورت تمتع مي برد . بيش از قدر ضرورت را موجب دور
افتادن از خط سير روحاني خويش مي يافت.عادت كرده بود همه چيز را گذران وهمه
ي احوالم عالم را در معرض تبدل تقي كند ؛ از اين رو ، از هيچ پيش آمد
جالبي زياده اظهار شادماني نمي كرد و از هيچ حادثه ي سوئي هم به شكوه در
نمي آمد . وقتي يك تن از ياران راغمناك ديد ، گفت : « كه دنيا همه ي دل
تنگي ها از دل نهادگي بر اين عالم است؟
1-1- منظور از تنگ عيشي چيست؟
1-2- تلقي مولانا از احوال عالم چيست؟
1-3- دل تنگي ها عالم از از نظر مولانا ناشي از چيست؟
1-5- مولانا بهره بردن از جهان را تا چه حد مناسب مي داند؟
1-5- يك كنايه در متن بيابيد و معناي آن را بنويسيد؟
2) در بيت زير منظور از « گنج فريدون » چيست؟
بر گل تر عنديب گنج فريدون زده است لشكر چين در بهار ، خيمه به هامون زده است
3) عبارت « به قول مردمان خطي به وي فرو نتوان كشيد » چه چيزي را سفارش مي كند؟
4) در بيت زير دو آرايه ي ادبي نشان دهيد.
چو شمع خنده نكردي ، مگر به روز سياهم چو بخت جلوه نكردي ، مگر ز موي سپيدم
5) عبارت « همگنان را خون گرمي بود » يعني چه ؟
6) در بيت زير منظور از « كوير سوخته » و « علف » چيست؟
در آن كوير سوخته ، آن خاك بي بهار حتي علف اجازه ي زيبا شدن نداشت
7) عبارت « كارها را به هم در مي آميزند » يعني چه ؟
8) عبارت « من قلا كردم » در متن زير يعني چه ؟
من قلا كردم و روزي كه پير زن نبود ، رفتم سر بقچه اش.
9) عبارت زير به كدام آرايه ي ادبي اشاره دارد؟ يك مثال مناسب بنويسيد.
هيچ كلامي را دوبار در قافيه نياورم ؛مگر آن كه باظاهري يك سان معنايي جدا داشته باشد .
10) منظور از « ادبيات داستاني » چيست؟
11) مفهوم كلي عبارت زير چيست؟
و خدايي كه در اين نزديكي است/ لاي اين شب بوها ، پاي آن كاج بلند.
12) منظور از عبارت « يك قلم يك كلمه را تمام مي كرد » چيست؟
ب) بيان معني و مفهوم شعر و نثر
معني بيت ها و جمله هاي زير را به نثر ساده ي امروزي بنويسيد.
13) اگر ز خلق ، ملامت و گر ز كرده ، ندامت كشيدم از تو كشيدم ، شنيدم از تو شنيدم
14) نازك آراي تن ساق گلي / كه به جانش كشتم / و به جان دادمش آب / اي دريغا به برم مي شكند
15) از سر بكش آن سپيد معجر بنشين به يكي كبود اورند
16) در طريق تبتل و انقطاع ، خويشتن را از خود خالي كرده بود.
17) و يك جانب كه با خشك دارد ، كنده اي عظيم كرده اند .
18) اين عيار مهر كين مرد و نامرد است.
19) از فرط هيجان لكه مي دويدم .
20) شيخ ابو عبدا... بشكست.
پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي
21) زبان و فضاي دوره ي چهارم عصر شعر نيمايي يا دوره ي كمال جريان هاي ادبي را بنويسيد.
22) هر يك از آثار مقابل از كيست؟ الف- صفير سيمرغ ب- شرح زندگاني من
23) سبك و قالب شعري مهرداد اوستا را بنويسيد.
24) يكي از آثار يوهان ولفگانگ گوته را نام ببريد.
25) نوع نثر دكتر عبدالحسين زرين كوب را بنويسيد.
ت) حفظ شعر
26) جاهاي خالي را در بيت مقابل كامل كنيد.
چوك ز ..... ، خويشتن آويخته زاغ سيه بر دو بال ..... آميخته
27) مصرع دوم بيت زير را بنويسيد.
جواني ام به سمند شتاب مي شد و از پي ......................................
سؤالات زبان و ادبيات فارسي (2) پيش دانشگاهي شماره 4
الف ) خود آزمايي
1) با توجه به ابيات زير به پرسش ها پاسخ دهيد.
« بر ژرف دهانت سخت بندي بر بسته سپهر ديو پرفند »
« من بند دهانت بر گشايم ور بگشايند بندم از بند »
« هرّ اي تو افكند زلازل از نور و كجور تا نهاوند »
« اي مادر سر سپيد بشنو اين پند سياه بخت فرزند »
« از سر بكش آن سپيد معجر بنشين به يكي كبود اورند»
1-1- بيت اول به كدام رفتار نظام نظام استبدادي عصر شاعر با آزاديخواهان اشاره دارد؟
1-2- « ور بگشايند بندم از بند » كنايه از چيست؟
1-3- مقصود از « مادر سر سپيد » و « سياه بخت فرزند » چيست؟
1-4- « سپيد معجر » استعاره از چيست؟
2) معادل اصطلاحات مقابل را بنويسيد. الف ) سر وازدن : ب) از كار در آوردن :
3) در بيت « در دهن لاله باد ريخته و بيخته بيخته مشك سياه ، ريخته درّ ثمين » « مشك سياه » و « درثمين » استعاره از چيست؟
4) مناسب ترين شكل ترجمه چگونه است؟
5) در مصراع « مانده پاي آبله از راه دراز » پاي آبله ماندن كنايه از چيست؟
6) در شعر« صداي پاي آب » اثر سپهري « گل سرخ » و « چشمه » نماد چه هستند؟
7) در شعر « خوان هشتم » شاعر از زبان نقّال چه تفاوتي بين شاهنامه و ديگر سروده ها قائل شده است؟
8) در عبارت « نه كشته اي بر جاي نهاده و نه خسته ، به شهر خود باز گشته اند » « خسته » به چه معني آمده است ؟
9) در بيت « چو شمع خنده نكردي مگر به روز سياهم/چو بخت جلوه نكردي مگر ز موي سپيدم » جلوه نكردن بخت از موي سپيد يعني چه ؟
10) شعر « پيش از تو » اثر سلمان هراتي از كدام نوع توصيف به شمار مي آيد؟
11) در عبارت« واين خط شكسته را از درويش هم بهتر و با مزه تر و محكم تر نوشته است » كدام آرايه ي ادبي به كار رفته است؟
12) مقصود از عبارت « سراچه ي ذهنم آماس مي كرد » چيست؟
13) چرا جامي ، براي خود تخلّص « جامي » را برگزيد؟
ب) بيان معني و مفهوم شعر و نثر
ابيات و عبارات زير را به نثر ساده ي امروزي معني كبيد.)
14) گويي بط سفيد جامه به صابون زده است كبك دري ساق پاي در قدح خون زده است
15) مرا نصيب غم آمد ز شادي همه عالم چرا كه از همه عالم محبت تو گزيدم
16) اين نخستين بار شايد بود كان كليد گنج مرواريد او گم شد
17) همه ذرات نمازم متبلور شده است.
18) اين تنگ عيشي ناشي از خسّت و خشك دستي نبود.
19) پدرم دريادل بود ، در لاتي كار شاهان را مي كرد.
20) ديوارها تا كمر از سنگ و باقي با چينه است.
21) پس شيخ با كسي خُلقي بكرد.
د) تاريخ ادبيات و سبك شناسي
24) نويسندگان آثار مقابل را نام ببريد. الف ) صفير سيمرغ ب) شرح زندگاني من
25) " اميل زولا " از برجسته ترين چهره هاي كدام مكتب است و چه چيزي را اصلي ترين شرط نويسندگي مي داند.
26) انواع ترجمه را فقط نام ببريد.
27) " شعر سپيد " يا " شعر منثور " محصول كدام دوره از عصر نيمايي است؟
ج) شعر حفظي
جاهاي خالي را در ابيات زير كامل كنيد.
22) سوسن كافور بوي ، گلبن ................ زمي ز ارديبهشت گشته .......... برين
23) اگر ز خلق ، ملامت و گرزه كرده ندامت .....................................................
زبان فارسي 2 عمومي شماره 5
بخش اول : ابيات و عبارات زير را روان معنا كنيد.
الف ) ابر بهاري ز دور اسب برانگيخته و ز سُم اسب سياه لؤلؤ بر ريخته
ب) بگراي چو اژدهاي گرزه بخروش چو شرزه شير ارغند
ج) از سيم به سر يكي كله خود ز آهن به ميان يكي كمر بند
د) در پاژه ي آن مشرعه اي ساخته است كه به پنج نايژه آب بيرون مي آيد.
هـ ) لطافت زيباي گل در زير انگشت تشريح مي پژمرد ، آه كه عقل اين ها را نمي فهمد
و) شيخ بو عبد اللّه با كو بي خويشتن نشسته بود خواجه و اروپاي بگيرد كرده .
ز) به قول مردمان خطي به وي فرو نتوان كشيد.
ج) در طريق تَبتَل و انقطاع ، خويشتن را از فن خالي كرده بود.
بخش دوم : خود آزمايي - درك مطلب - نكات بلاغي و دستوري
الف ) ابيات زير را به دقّت بخوانيد و سپس به سؤالات پاسخ مناسب دهيد.
- بر گل تر عندليب گنج فريدون زده است لشكر چين در بهار خيمه به هامون زده است
- تا چشم ستيز نبيندت روي بنهفته به ابر چهر دلبند
- با شير سپهر بسته پيمان با اختر سعد كرده پيوند
- تا درد و وَرم فرو نشيند كافور بر آن خماد كردند
- بر ژرف دهانت سخت بندي بر بسته سپهر ديو پر خند
- من بند دهانت برگشايم ور بگشايد بندم از بند
1- منظور از « گنج فريدون » و « لشكر چين » در بيت اول چيست؟
2- آرايه ي بارز بيت دوّم را بنويسيد و نقش دستوري « ت » در « بندت » را تعيين كنيد.
3- بيت سوم به چه ويژگي از قلّه ي دماوند اشاره دارد؟
4- منظور از « كافور » در مصراع دوم بيت چهارم چيست؟
5- بيت پنجم بيانگر چه وضعيتي از جامعه ي عصر شاعر است؟
6- « بند از بند كسي گشودن » در بيت آخر كنايه از چيست؟
7- منظور از « پس افكند » در بيت زير چيست؟
تو مشت درشت روزگارري از گردش قرن ها پس افكند
8- منظور از « برق » در بيت زير چيست؟
« از آتش دل برون فرستم برقي كه بسوزد آن دهان بند »
9- بيت « بر ژرف دهانت سخت بندي بر بسته سپهر ديو پر خند » چند جمله دستوري دارد؟
10- معناي عبارت « لشكر را قهر كردند » يعني چه؟
11-
در عبارت « آنچه در كويري رويده گز و تاق » است « بيد » را در لبه ي
استخري كناره ي جوي آب ِ قناتي و در كوير به زحمت مي توان نگاه داشت . » «
گز و تاق » و « بيد » نماد چه افرادي هستند؟
12-
منظور از « روح دردمند » و « مدينه ي پليد » در عبارت « ناله هاي گريه
آلود آن روح دردمند و تنها را مي شنوم ناله هاي گريه آلود آن امام راستين
را كنار آن مدينه ي پليد . » چيست؟
13- منظور از « درياي سبز معلّق » و مرغان ِ الماس پَر » در عبارت « گرم تماشا و غرق در اين درياي سبز معلّقي كه بر آن مرغان الماس پَر تك تك از غيب سر مي زند ، بودم . » چيست؟
14- مفهوم « بعد از اين دانش مندي را بمان ، بينش مندي را پيش گير » چيست؟
15- معناي « كنده » در عبارت « كنده اي عظيم كرده اند و در ِ آهنين بر آن نهاده اند . » در كدام گزينه آمده است؟
الف ) غُل و زنجير ب) خندق ج) تونِل د) قصر
16- منظور از « صقّليه » در عبارت « سلطان را آنجا كشتي ها باشد كه به روم و صقّليه و مضرب روند.» در كدام گزينه آمده است؟
الف: مژكش ب: سيسيل ايتاليا ج: اسپانيا د: يونان
17- « سر تير هايي كه از سر پوشيده ي ايوان ها بيرون مي گذارند و تراش به آن مي دهند. اصطلاحا ً ....... گفته مي شود.
الف : چينه ب: دون ج: پَردو د: نكاس
تاريخ ادبيات
1- در سرودن اشعار وصفي در تصوير نگاري شاعر و پيدايي صور خيال او كدام گزينه نقش مهمتري دارد؟
الف ) معقولات ب) محسوسات ج) تخيّلات د) عاطفه
2- زيبا ترين و دل انگيز ترين شِره ي توصيف كدام است؟
3- كدام گزينه حسب حال نيست؟
الف ) شرح زندگاني من ب) از پاريز تا پاريس ج) تدكرة الاوليا د) حيات يحيي
4- به كُتبي كه در شرح جنگ هاي پيامبر اسلام(ص) نوشته شده ............... مي گويند.
الف ) مغازي ب) غزوه ج) سيره د) مَقتل
آدبيات فارسي (2)- پيش دانشگاهي علوم انساني ارديبهشت 1384 شماره 1
الف) خود آزمايي 1- با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد. دلبر جان رباي عشق آمد سر بُر و سر نماي عشق آمد عشق بي چار ميخ تن باشد مرغ دانا قفس شكن باشد جان كه دور از يگانگي باشد دان كه چون مرغ خانگي باشد عشق را رهنماي و ره نبوَد در طريقت سر و كُله نبوَد 1-1- در بيت اول ، مقصود از « سر نما بودن عشق » چيست؟ 2-1- در بيت دوم ، شاعر به كدام ويژگي عشق اشاره دارد؟ 3-1- در بيت سوم ، منظور از « يگانگي » چيست؟ 4-1- در بيت پاياني ، « سر و كُله » به چه معناست؟ ************************************** 2- در بيت زير تركيب ِ « بچّگان عنقا » مشبّه است يا مشبّه به ؟ وجه شَبَه اين تشبيه چيست؟ « تو گفتي آسمان درياست از سبزي و بر رويش به پرواز اندر آورده است ناگه بچّگان عنقا » 3- يكي از ويژگي هاي سبك هندي ، كاربرد مضاميني عاميانه در شعر است ، در بيت زير اين ويژگي را مشخص كنيد. « حيران اطوار خودم ، در مانده ي كار خودم هر لحظه دارم نيّتي چون قرعه ي رمال » 4- در عبارت زير ، به اعتقاد سعدي ، بهترين ِ درويشان ، چه كسي است ؟ « بهين ِ درويشان آن است كه كم توانگر گيرد . » 5- با توجّه به بيت زير : « تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان » الف ) چه اشاره ي تاريخي در « سلسله ي ايوان » ديده مي شود؟ ب) « در سلسله شدن » به چه معناست ؟ 6- مقصود از « هفت بند گويي » چيست ؟ 7- در شعر زير ، « دريا » نماد چيست؟ « اي آدم ها كه بر ساحل نشسته ، شاد و خندانيد! يك نفر دارد كه دست و پاي دايم مي زند ، روي اين درياي تند و تيره و سنگين كه مي دانيد. » 8- معناي عبارت « با عشق كي توانم كوشيد ؟ » را بنويسيد. 9- در مصراع « در برگ ريز باغ ِ زهرا برگ كرديم » ، چرا شاعر خود را متّهم مي كند ؟ 10- در ابيات زير ، شاعر از كدام « نوع توصيف » بهره گرفته است ؟ « به ابر پاره چو مه ، نور خويش افشاند نظير پنبه ي آتش گرفته مي ماند ز من مپرس كه كبكم خروس مي خواند چو من ز حسن طبيعت كه قدر مي داند » 11- با توجّه به بيت زير حضور معشوق در حرم و دير ، كعبه و كليسا و با مؤمن و ترسا نشان دهنده ي كدام ديدگاه عرفاني است؟ « مستانه كاش در حرم و دير بگذري تا قبله گاه مؤمن و ترسا كنم » 12- مقصود نويسنده از بيان حكايت ِ طنز آميز زير ، چه بوده است؟ « شاعري مُهمل گو پيش جامي مي گفت : « چون به خانه ي كعبه رسيدم ، ديوان شعر خود رااز براي تيمّن و تبرّك در حجرالاسود ماليدم . »جامي گفت : « اگر درآب زمزم مي ماليدي بهتر بود! » ب) معني و مفهوم شعر معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد. 1- مهرگان دير در كشيد و سرما قوّت نكرد. 2- نقش از روي كار باز خواند . 3- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب ِ پيران مُسكِت باشد . 4- اين پيغامبر همه ي جهان بگيرد و مملكت عجم نيز به دست او برود. 5- خونت / با خون بهايت / حقيقت / در يك تراز ايستاد 6- بنازم به بزم محبت كه آن جا گدايي به شاهي مقابل نشيند 7- سجده نتوان كرد بر آب حيات تا نيابم زين تن خاكي نجات 8- كريمان را به دست اندر ، دِرَم نيست خداوندان نعمت را كَرَم نيست پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي 1- هر يك از آثار مقابل از كيست؟ الف ) حديقة الحقيقه ب) نون والقلم 2- دو ويژگي نثر كتاب ِ « تاريخ ِ عالم آراي عبّاسي » را بنويسيد. 3- بواسحق اطعمه ، شاعر قرن نهم ، اشعار طنز آميز خود را به تقليد از كدام شاعران سروده است؟ 4- كتاب « قابوس نامه » از نمونه هاي موفّق نثر كدام دوره است ؟ ت) حفظ شعر هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد. 1- « كي بر اين كلبه ي طوفان زده سر خواهي زد .............................................. » 2- « آي آدم ها كه روي ساحل آرام ، ................/موج مي كوبد به روي ساحل ِ خاموش . » ادبيات فارسي(2) – پيش دانشگاهي علوم انساني ارديبهشت1383 شماره 2 الف ) درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به ابيات زير به سؤالات« 1-7 » پاسخ دهيد. هان اي دل عبرت بين از ديده عبر كن هان ايوان مداين را آيينه ي عبرت دان يك ره ز لب دجله منزل به مداين كن وز ديده دوم دجله بر خاك مداين ران بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان از آتش حسرت بين بريان جگر دجله خود آب شنيدستي كآتش كندش بريان تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را در سلسله شد دجله ، چون سلسله شد پيچان پرويز كنون گم شد زان گم شده كمتر گو زرين تره كوبر خوان؟ رو كم تر كو ، بر خوان 1) معناي « ديده » در بيت اول چيست؟ 2) مفهوم كلي بيت اول چيست؟ 3) منظور از « دوم دجله » در بيت دوم چيست و چه آرايه اي دارد؟ 4) ضمير « ش » در « آهش » در بيت سوم چه نقشي دارد ؟ و مرجع آن كدام است ؟ 5) بيت چهارم با كدام يك از دو تركيب مقابل ارتباط معنايي دارد؟ الف) آب آتش فروز ب) آتش آب سوز 6) در سلسله شدن يعني چه ؟ 7) در مصراع دوم بيت آخر چه آرايه هايي وجود دارد؟ **************************************************** 8) مقصود از « صفحه ي مينا » در قصيده ي وصف ابر چيست؟ 9) « پيران نه بر جاي » در جمله ي ( با پيران نه بر جاي منشين ) يعني چه ؟ 10) معناي امروزي « دير در كشيد » در جمله ي ( مهرگان دير در كشيد .) چيست؟ 11) « نقش از روي كار باز خواند » يعني چه ؟ 12) مصراع « هر شب كواكب كم كنند از روزي ما پاره اي »كدام مضمون عاميانه را در بر دارد؟ 13) منظور از « خار » در مصراع ( چه سازم به خاري كه در دل نشيند ) چيست؟ 14) در بيت زير كدام آرايه وجود ندارد؟ « در دفتر زمانه فتد نامش از قلم / هر ملتي كه مردم صاحب قلم نداشت » 1- استعاره 2- تشبيه 3- مجاز 4- كنايه 15) كدام گزينه « حس آميزي » ندارد؟ 1 - فكر لذيذ 2- رنگ اميد 3- صداي سكوت 4- فكر سفيد 16) مفهوم نمادين « گود كبود » چيست؟ ب) معني و مفهوم شعر و نثر 1) امشب اي ماه به درد دل من تسكيني آخر اي ماه تو همدرد من مسكيني 2) حماسه ي چهار ده ساله ام ديگر باران كلام مهربانش را بر من نمي بارد 3) در حضيض هم مي توان عزيز بود / از گودال بپرس 4) خورشيد را بر نيزه آري اين چنين است خورشيد را بر نيزه ديدن سهمگين است 5) عشق بي چارميخ تن باشد مرغ دانا قفس شكن باشد 6) فراغت با قافله نپيوندد و جمعيت در تنگ دستي صورت نبندد. 7) كي رفته اي ز دل كه تمنا كنم تو را كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را 8) از مشاهير اين طبقه كه بعضي در اردوي معلا بودند ، گوي تفوق و رجحان از اقران مي ربودند. ج) تاريخ ادبيات و سبك شناسي 1) مشهور ترين طبقه بندي « سبك » بر اساس نظريه ي كيست؟ 2) « مجمع النوادر » نام اصلي كدام كتاب است؟ 3- شعر « سر رشته ي آمال ها » يكي از غزل هاي .... صائب است. الف) اجتماعي ب) سياسي ج) عارفانه د) انتقادي 4) ادبيات عاميانه بر چه اصولي استوار است ؟ 5) خنده ي طنز ، خنده ي .... نيست. الف) تلخ ب) سرزنش ج) دردناك د) شوخي شعر حفظي 1) مصراع دوم بيت مقابل را بنويسيد. « تو هم اي باديه پيمان محبت چون من .............................................. 2) تكميل كنيد. « هر شب از حسرت ....... من و يك دامن اشك تو هم اي ..................... پر از پرويني ادبيات فارسي (2) رشته علوم انساني تير 1384 شماره 3 الف ) خود آمايي 1) با توجّه به ابيات زير ، به پرسش هاي داده شده ، پاسخ دهيد. اي دفتر حُسن تو را فهرست خطّ و خال ها تفصيل ها پنهان شده در پرده ي اجمال ها آتش فروز قهر تو ، آيينه دار لطف تو هم مغرب ادبارها ، هم مشرق اقبال ها پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها سهل است اگر بال و پري نقصان اين پروانه شد كان شمع سامان مي دهد از شعله زرّين بال ها هر چند صائب ، مي روم سامان نوميدي كنم زلفش به دستم مي دهد سر رشته ي آمال ها 1-1- در بيت اوّل ، منظور از « خطّ وخال ها » چيست؟ 2-1- با توجّه به بيت دوم ، چرا شاعر ، مغرب را به « ادبار » مشرق را به « اقبال » تشبيه كرده است؟ 3-1- شاعر در بيت چهارم ، به چه نكته اي مشهود در انديشه ي عرفا ، اشاره دارد؟ 4-1- در بيت سوم ، مفهوم مصراع دوم ، نظير مصراع اول و در تأييد آن است ، كاربرد اين ويژگي در سبك هندي چه ناميده مي شود؟ 5-1- مفهوم كلي بيت سوم چيست ؟ 6-1- در آخرين مصراع شعر بالا ، چه نوع تشبيهي ديده مي شود؟ 2) در بيت زير مقصود از « صفحه ي مينا » چيست؟ «به سان چندن ِ سوهان زده بر لوح پيروزه به كردار عبير بيخته بر صفحه ي مينا » 3) درعبارت « همچنين فصلي به فصل همي انداخت تا چهار سال برين بر آمد » ، معادل امروزي ِ « برآمدن » چيست؟ 4) با توجّه به بيت زير شاعر چرا خاك را « گرسنه چشم » مي داند ؟ « چندين تن جبّاران كاين خاك فرو خورده است اين گرسنه چشم آخِر هم سير نشد ز ايشان » 5) عبارت « خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است » يعني چه ؟ 6) با توجه به شعر زير منظور از « گود ِ كبود » چيست؟ « آب را بلعيد در گود كبود و هر زمان بي تابي اش افزون ، / مي كند زين آب ها بيرون ،/ گاه سر، گه پا » 7) مفهوم عبارت « فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگدستي صورت نبندد .»رابنويسيد. 8) در بيت زير خطاب « اي باد خزان » به كيست؟ « تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان گر خود انصاف كني مستحق نفريني » 9) منظور نويسنده از « قلم » در عبارت « با اين قلم نوشتم » چيست؟ 10) در شعر زير ، منظور شاعر از « شانه هاي شهر » چيست؟ « حماسه ي چهارده ساله ي من / به پاي شوق خويش رفته بود و اينك / با شانه هاي شهر / برايم بازش آورده بودند » 11) با توجّه به بيت زير : « روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد بر خشك چوب نيزه ها گُل كرد خورشيد » الف ) شاعر به كدام واقعه ي مذهبي - تاريخي اشاره دارد؟ ب) در مصراع دوم « خورشيد » استعاره از چيست؟ 12) عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه؟ 13) در بيت زير هر يك از واژه هاي « تشنه » و « ديوار »نماد چه چيزهايي هستند؟ « بر لب جو بود ديواري بلند بر سر ِ ديوار تشنه ي دردمند » 14) عبارت كنايي ِ « آن روي كار بالاست » به چه معناست؟ ب) معني و مفهوم شعر و نثر معني عبارت ها و بيت هاي زير را به فارسي روان بنويسيد. 1- با پيران نه بر جاي منشين . 2- و اين پيغامبر كه در وجود آمده است به بلاغت رسد. 3- حيات از عشق مي شناس و ممات بي عشق مي ياب. 4- پينكي سحر هاي رمضان است كه خبط و خطا در تحريرات مي شود. 5- هرگز ديدي دست دغايي بر كتف بسته يا بينوايي به زندان در نشسته الّا به علّت درويشي؟ 6- در فكر آن گودالم / كه خون تو را مكيده است / هيچ گودالي چنين رفيع نديده بودم 7- عجب نيست از گل كه خندد به سروي كه در اين چمن پاي در گِل نشيند 8- خطّه ي خاك ، لهو و بازي راست عالَم پاك ، پاك بازي راست 9- از آتش حسرت بين بريان جگر دجله خود آب شنيدستي كاتش كندش بريان ؟ پ) تاريخ ادبيات و سبك شناسي 1) « هزل و هجو » چه تفاوتي با « طنز » دارند ؟ 2) هر يك از آثار مقابل از كيست؟ الف) تمهيدات ب) چهار مقاله 3) نيما با انتشار كدام شعر خود ، فضاي تازه اي در شعر فارسي آفريد؟ 4) متن زير ، درباره ي كدام شاعر است؟ « از بزرگ ترين غزل سرايان دوره ي بازگشت محسوب مي شود كه تقليد او از شيوه ي سعدي و حافظ با چنان مهارت و صميميّتي همراه است كه گويي شاعر شيوه ي خاصي از خود ابداع نموده است . » 5) « پيچيدگي و ابهام بر اثر كثرت استعمال لغات عربي و تركي و مغولي » از مختصات چه نوع نثري است؟ 6) عبارت زير را تكميل كنيد. « فرّخي سيستاني از شاعران مشهور سبك ِ ................. است. » ت) حفظ شعر ( هر يك از شعر هاي زير را كامل كنيد.) 1) امشب اي ماه به درد دل ِ من .............. آخر اي ماه تو ........... من مسكيني 2) يك نفر در آب دارد مي سپارد جان / يك نفر دارد كه ..................................... ادبيات فارسي (2) پيش دانشگاهي علوم انساني خرداد 1382 جبراني شماره 4 الف ) درك مطلب و خود آزمايي ( با توجه به اشعار زير به پرسش ها پاسخ دهيد.) كي رفته اي كه ز دل تمنّا كنم تو را؟ كي بوده اي نهفته كه پيدا كنم تو را ؟ غيبت نكرده اي كه شوم طالب حضور پنهان نگشته اي كه هويدا كنم تو را با صد هزار جلوه برون آمدي كه من با صد هزار ديده تماشا كنم تو را بالاي خود در آيينه ي چشم من ببين تا با حنبر ز عالم بالا كنم تو را طوبي و سِدره گر به قيامت به من دهند يك جا فداي قامت رعنا كنم تو را 1- مفهوم كلّي بيت دوم را بنويسيد؟ 2- منظور از" صد هزار جلوه" در بيت سوم چيست؟ 3- بيت « يار بي پرده از در و ديوار در تجلّي است يا اولي البصار » با كدام بيت ارتباط معنايي دارد؟ 4- تشبيهي را كه در بيت چهارم به كار رفته است ، چيست؟ 5- محتواي كدام بيت به اين بيت سعدي نزديك است؟ گر مخيّر بكنندم به قيامت كه چه خواهي دوست مار را و همه نهت فردوس شما را 6- « خورشيد » در بيت زير در مصراع دوم استعاره از چيست؟ « روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد بر خشك چوب نيزه ها گل كرد خورشيد» 7- عبارت « عشق و مقصود كافري باشد » يعني چه ؟ 8- معادل امروزي « رنگ بيخت » و « بي تمييز » را بنويسيد. 9- عبارت كنايي « آب برداشتن چيزي » يعني چه ؟ 10- در بيت زير دو آرايه ي ادبي بيابيد. « بيني كه لب دجله چون كف به دهان آرد گويي ز تف آهش لب آبله زد چندان » 11- در عبارت« دست فكرت ارباب قلم به آن نمي رسد » دست فكرت چه نوع اضافه اي است؟ 12- منظور از « فسرده » در بيت زير چيست؟ « عاشقي را يكي فسرده بديد كه همي خرد و خوش همي خنديد» 13- به نظر عرفا ، رسيدن به مرتبه ي توحيد چگونه ميسّر است؟ 14- شكوفاترين دوره ي زبان و ادب فارسي در كدام سبك ديده مي شود؟ 15- مشهورترين طبقه بندي سبكهابر اساس كدام نظريه است ؟ و ملك الشعرا بر چه مبنايي شعر فارسي را تقسيم بندي كرده است؟ 16- در مصراع « اي دفتر حسن تو را فهرست خط و خال ها » مقصود از خط و خال چيست؟ 17- دريا در شعر « آي آدم ها » نماد ..... و در شعر عرفاني نماد ........ است. 18- در بيت « تو هم اي باديه پيماي محبّت چون من سر راحت ننهادي به سر باليني » چه ايهامي ديده مي شود؟ 19- مفهوم كنايي بيت زير چيست؟ « از دست ما بر ريگ صحرا نطع كردد دست عَلمدار خدا را قطع كردند » ب) معني و مفهوم شعر و نثر 1- سخن كز سوز دل تابي ندارد چكد گر آب از آن آبي ندارد 2- تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان گر خود انصاف كني مستحقّ نفريني 3- پس مرا بدان اذلال و استهانت چرا دور فرمودي كردند؟ 4- هواي روشن از رنگش مغبّر گشت و شد تيره چو جان كافر كشته ز تيغ خسرو والا 5- ما بارگه داديم ، اين رخت ستم بر ما بر قصر ستمكاران گويي چه رسد خذلان ؟ 6- كاش آن قدر شاعر و قادر بودم كه دعاي سحر بخوانم بالمرّه در سِلك غافلين نمانم. 7- آب را بلعيده در گود ِ كبود و هر زمان ، بي تابي اش افزون ، مي كند زين آبها بيرون 8- عشق بي چار ميخ تن باشد مرغ دانا قفس شكن باشد 9- مذمّت اينان روا مدار كه خداوند كرم اند. ادبيات تخصصي (2) دوره ي پيش دانشگاهي شماره 5 الف : ابيات و عبارات زير را به نثر امروزي معنا كنيد. 1- چو گردان گشته سيلابي ميان آب آسوده چو گردان گرد بادي تند گردي تيره اندروا 2- خداوند مُكنت به حق مُشتغِل پراگنده روزي پراگنده دل 3- بر دجله گري نو نو و از ديده زكاتش ده گر چه لب دريا هست از دجله زكاتِ استان 4- پيشاني عفو تو را پرچين نسازد جُرم ما آيينه كي بر هم خورد از زشتي تمثال ها 5- مملكت عجم نيز به دست او برود پس مملكت از شروان برسد. 6- سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب پيران مُسكِت باشد. 7- اسباب تمنّع و علل ترفعّ در غايت ساختگي بود. 8- قريب هزار ناو هست پر آب و عَلف كه هر يكي لشكري را تمام باشد. 9- فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگ دستي صورت نبندد. 10- يكي تَحرمه ي عِشا بسته و ديگري منتظر عَشا نشسته. ب) تاريخ ادبيات و دانش هاي ادبي 1- ويژگي هاي خاصّ سخن فرخي سيستاني كه وي را از ديگر شاعران معاصرش ممتاز كرده است چيست؟ 2- نام اصلي چهار مقاله چيست و نويسنده ي آن چه كسي است؟ 3- فنّ مقاله نويسي در زبان عربي به وسيله ي چه كسي بنيان گذاشته شد و چه كسي آن را كمال بخشيد؟ 4- افراط در واقعه گويي باعث پيدايش چه مكتبي و مشهورترين شاعر آن چه كسي بود؟ 5- قبل از خاقاني كدام شاعرِ عرب در مورد « ايوان مداين » قصيده اي سروده است؟ الف: كميت ب) : المتنبّي ج: بحتري د: دغبل خُزائي 6- تحوّلات آغازين سبك عراقي در شعر كدام شاعران ديده مي شود؟ 7- نخستين كسي كه اصطلاح سبك به معناي امروزي را در ادبيّات فارسي به كار گرفت چه كسي است؟ 8- دو مورد از مختصات زباني سبك خراساني را بنويسيد. ج) درك مطلب 1- با توجّه به عبارت ِ « امّا با پيران نه بر جاي منشين كه صحبت ِ جوانان بَر جاي بهتر كه صحبت پيران نه بر جاي » نويسنده كدام خصيصه را نفي مي كند؟ الف ) حُسن مُعاشرت ب) سخن نابجا ج) ناپرهيزگاري د) برتري جوانان بر پيران 2- منظور از « واسطه ي عِقد»درعبارت «نصربن احمد كه واسطه ي عِقد آل سامان بود » در كدام گزينه آمده است؟ الف : اولين ب: آخرين ج: بزرگترين د : پيرترين 3- منظور از « صميم » در عبارت « زيرا صميم دولت سامانيان بود . » يعني: الف) اوج ب) دوستدار ج) پايان د) دشمن 4- « كردن » به كدام معنا نيامده است؟ الف)چاره انديشي ب)طرح و نقشه به كار بردن ج) حيله گري د) توانمندي 5- عبارت « رودكي قبول كرد كه نبض امير بگرفته بود و مزاج او بشناخته ، دانست كه با نثر با در نگيرد روي به نظم آورد.» كدام گزينه را تأييد مي كند؟ الف) تأثير و توانايي ب) تأثير طبيعت شناسي ج) تأثير سخن منثور د) تأثير شعر 6- مفهوم كلي اين دو بيت سنايي با كدام گزينه تناسب معنايي دارد ؟ « ابلهي ديد اشتري به چَرا گفت نقشت همه كژ است چرا گفت اشتر كه اندر اين پيكار عيب نقّاش مي كني هشدار » الف) در كارگاه تكوين بر تلوين يك سر سوزن خطا نباشد. ب) به جمال محاسن حضال هر چه آراسته تر بود. ج) خسرو در اين پرگار عيب نقّاش كرده است. د) ديدار امثال تو بر مردم شوم گرفته اند. 7- منظور از « خيار » در عبارت ِ « انواع ميوه هاي ديگر همه خيار » يعني چه ؟ 8- منظور از « بهار چين » در عبارت مهرات را بر بهشت ترجيح نهادي و از بهار چين زيادت آوردي . » چيست؟ 9- ابيات زير را بخوانيد و به سؤالات پاسخ دهيد؟ تا سلسله ي ايوان بگسست مداين را در سلسله شهر دجله چون سلسله شد پيچان دندانه ي هر قصدي پندي دهد نو نو پند سر دندانه بشنو زين دندان گويي كه نگون كرده است ايوان فلك پيش حكم فلك گِردان يا حكم فلك گردان الف) دو آرايه در بيت اوّل پيدا كنيد. ب) نوع « را »در مصراع اول بيت اول چيست ؟ ج) « در سلسله شدن » كنايه از چيست؟ د )« از بن دندان شنيد . » يعني چه ؟ هـ ) منظور از « حكم فلك̗ گردان » و « حكم فلك گردان » چيست؟ د) خود آزمايي 1- نقش از روي كار باز خواندن يعني چه ؟ 2- با توجه به بيت زير« ابرو آسمان » چگونه توصيف شده است؟ « تو گفتي گرد ِ ز نگار است بر آيينه ي چنيني تو گفتي موي سنجاب است بر پيروزه گون ديبا » 3- نوع تشبيه را در بيت زيركه توصيف ابر است، بنويسيد. « ببرّيد و ز هم بگسست و گردان گشت بر گردون چو پيلان پراكنده ميان آبگون صحرا » 4- مقصود از « بهره ي خويش از جواني بر حَسَب طاقت خويش بردار . » چيست؟ 5- نوع تشبيهات مصراع ِ « مير ماه است و بخارا آسمان » را بنويسيد؟ 6- مفهوم كنايي « عِنان طاقت از دست تحمّل رفتن » يعني چه ؟ 7- مفهوم كنايي « سلسله ي خصومت جنباندن » چيست؟ 8- واژه ي « نَمط » با كدام گزينه تناسب معنايي دارد؟ الف: نَسَق ب: باسِق ج: نَعت د: نطع
+ نوشته شده در چهارشنبه هشتم آذر ۱۳۹۱ساعت 9:17 توسط جغراتی
|
|
|
