صداي پاي آب

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۲ساعت 19:25  توسط جغراتی  | 

خدای مهربانی‌های بی‌بهانه،

خدای مهربانی‌های بی‌بهانه،

همیشه جایی در حوالی دلتنگی‌های من،

جاری می‌شوی...

جاری می‌شوی در ابریِ چشمانم،

و می‌باری آن قدر تا زلال شوم،

می‌باری آن قدر که آسمانی شود هوای دلم،

آن قدر که با همه روحم حس کنم

داشتنِ تــــو

می‌ارزد به همه‌ی نداشتن‌های دنیا،

می‌ارزد...

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۲ساعت 19:22  توسط جغراتی  | 

زمستان است

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۲ساعت 19:21  توسط جغراتی  | 

باران باش و ببار

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۲ساعت 19:18  توسط جغراتی  | 

نمونه سوال

.مفهوم عبارت:«هرکاری که بانام خداآغازنشود ابتراست.»درکدام گزینه آمده است؟

1.هرکاری که بانام خداآغازنشودبداست.                       2.هرکاری که بانام خداآغازنشودبیهوده است.

3.هرکاری که بانام خداآغازنشودنامطلوب است.             4.هرکاری که بانام خداآغازنشود،ناقص است.

 

2.درعبارت:«بخشایندگی اوراستوده اند.»بخشایندگی به چه معناست؟

1.دادن آب وملک               2.چشم پوشی ازگناه            3.قدرت           4.بی نیازی

 

3.«منقبت»؛یعنی ...

1.آن چه ناروا باشد.             2.آن چه نیک نباشد.           3.آن چه زیباباشد.         4.آن چه بدان نازند.

 

4.توصیف داده شده کدام گزینه است؟((روایتی است ازتاریخ تخیلی یک ملت که باقهرمانی هاواعمال وحوادث خارق العاده درمی آمیزد.))

1.عرفان                                 2.رمان                                    3.داستان                          4.حماسه

 

5.مفهوم بیت:«بگیروبه گیسوی اوبر،بدوز/به نیک اختروفال گیتی فروز»درکدام گزینه آمده است؟

1.این رابگیروباسوزن ونخ درساعتی مناسب برگیسوی اوبدوز.                                          2.درساعتی خوب فال بگیرومهره رابرگیسوی اوبگذار.

3.مهره رابگیروباطالع خوب وبه فرخندگی،آن رابه گیسوی اوبیاویز.                                    4.نیک اختری وطالع خوب انسان رابه بندمی کشد.

 

6.معنی مصراع:«نگیرم فریب توزین درمکوش»کدام پاسخ است؟

1.تورا ازاین راه که آمدی ،نخواهم گرفت.                            2.سخنان توخوب است وفریبی درآن نیست.

3.حیله گری راکنارگذاروازاین دربیرون برو.                        4.ازتوفریب نمی خورم ،دراین باره مکوش.

 

7.درکدام بیت مفهوم مصراع دوم نادرست است؟

1.چوسهراب شیراوژن او رابدید                           زبادجوانی دلش بردمید: ازروی غرور جوانی به هیجان آمد.

2.چوده سال شدزان زمین کس نبود                       که یارست باوی نبردآزمود:چه کسی شایستگی نبردبااورادارد؟

3.چنین گفت کای رسته ازچنگ شیر                       جدامانده اززخم شیردلیر:ازضربه های پهلوانی دلیررستی

4.ازاین خویشتن کشتن اکنون چه سود؟                  چنین رفت واین بودنی کاربود:سرنوشت رقم خورده پیش آمد.

 

8.توصیف داده شده کدام گزینه است؟«موضوع اصلی آن پیوندانسان بازندگی وطبیعت ووظیفه ی اساسی آن،تحلیل روحیات انسان و        نحوه ی برخورداوبازندگی است.»

1.ادبیات تعلیمی                          2.ادبیات حماسی                        3.ادبیات غنایی               4.ادبیات نمایشی

 

9.معنی واژه های «جلباب ـ انتزاعی ـ ازهارـ بط»به ترتیب کدام است؟

1.خیمه ـ باشکوه ـ گیاهان ـ پرنده                                         2.پرده ـ ذهنی ـ شکوفه ها ـ مرغابی

3.چادر زنانه ـ فوق العاده ـ درختان ـ مرغابی                          4.کوبیدن در ـ آن چه که ساخته ی ذهن آدمی است ـ شکوفه ها ـ قورباغه

 

10.درعبارت زیرچندغلط املایی وجود دارد؟

(( سمک روی به راه نهاد ومی رفت تا ازطلایه بگذشت . درراه باخودمی گفت این دشمنی ازچه برخواست؟ توبا من چه کینه در دل داری؟آتشک در دست وپای او افتادوگفت :بنده ام ،توچه فرمایی؟سوگندبه یزدان داداروبه صحبت ابدال که آتشک قدر نکند وخیانت نیندیشد.))

1.یک                                         2.دو                                    3.سه                                 4.چهار

 

11.عبارت زیردرتوصیف چه شاعرانی است؟

«درادبیات فارسی پیش ازمشروطیت به تعدادمعدودی برمی خوریم که سعی کرده اندنه کرسی فلک رااززیرپای قزل ارسلان بکشند»

1.شاعران مبارز                 2.شاعران درباری                    3.شاعران سیم پرست                4.شاعران قدرت طلب

 

12.شاعردربیت «غلام همت آنم که زیر چرخ کبود/زهرچه رنگ تعلق پذیرد آزاداست»کدام ویژگی وصفت انسانی رامی ستاید؟

1.وارستگی                       2.مهربانی                            3.خیرخواهی                       4.بی ادّعایی

13.«مدح»و«هجو»جزءکدام نوع ادبیات محسوب می شوند؟

1.حماسی                        2.نمایشی                               3.غنایی                      4.پایداری

 

14.درکدام بیت،واژه ی مشخص شده درمعنی استعاره به کارنرفته است؟

1.چولشگر گردبرگردش گرفتند / چوکشتی بادپادر رود افکند                              2.فرو می ریخت گردی زعفران رنگ / به روی نیزه هاونیزه داران

3.چواندیشیدآدم،کس ندانست / که مژگانش به خون دیده ترشد                           4.درآن دریای خون درقرص خورشید / غروب آفتاب خویشتن دید

 

15.کدام بیت باعبارت زیر،تناسب معنایی دارد؟

«جهد کن تاسخن به جایگاه گویی که سخن نه برجایگاه،اگرچه خوب باشد،زشت نماید.»

1.ازآن مرد دانا دهن دوخته است                                  که بیند که شمع از زبان سوخته است

2.کم گوی وگزیده گوی چون در                                    تا زاندک توجهان شود پر

3.نکته ای کان جست ناگه اززبان                                 هم چوتیری دان که جست آن ازکمان

4.دوچیز طیره ی عقل است:دم فروبستن                         به وقت گفتن وگفتن به وقت خاموشی «طیره:سبکی»

 

16.باتوجه به درس «کلاس نقاشی»معنی کدام عبارت،نادرست است؟

1.کارش نگارنقشه ی قالی بودودرآن دستی نازک داشت:دربافتن قالی ،مهارت داشت.

2.مراحدیثی ازاسب پردازی معلم دریاد است:ازکشیدن تصویراسب توسط معلم،خاطره ای دارم.

3.طرح جانوری می ریخت ،مارابه رونگاری آن می نشاند:مارابه نقاشی ازروی طرح جانوری که کشیده بود،موظف می کرد.

4.گوزن را رعنا قلم می زد،خرگوش راچابک می بست:گوزن رازیبا می کشیدوبامهارت خرگوش رانقاشی می کرد.

 

17.ابیات زیرباکدام بیت ارتباط مفهومی ندارد؟                      

«به چشم خویش در گذرگاه                                 که زد بر جان موری مرغکی راه

هنوز ازصیدمنقارش نپرداخت                               که مرغ دیگرآمد کار او ساخت»

1.انگشت مکن رنجه به درکوفتن کس / تاکس نکند رنجه به درکوفتنت مشت

2.هرکه داردزشما، مرغ اسیری به قفس / برده درباغ وبه یاد منش آزادکنید

3.گفتا که کرا کشتی تاکشته شدی زار / تابازکه او رابکشد آن که تو را کشت

4.گر شد ازجور شماخانه ی موری ویران / خانه ی خویش محال است که آباد کنید

 

18.مفهوم کنایی مقابل کدام عبارت نادرست است؟

1.تازه سر حرف من افتاده اند:سخنم را درک کرده اند.                            2.توی جماعت بر نخورده بودم:موردآزمایش قرارگرفتم.

3.ستاره مان از اول مطابق نیامد:سرنوشت مارا برای هم نخواست.              4.همیشه نان سواره باشد واوپیاده:همیشه درجست وجوی نان باشدوبه آن نرسد. 

 

19.انتقال پیام درارتباط زبانی معمولاًدرکدام قالب صورت می گیرد؟

1.زبان                                 2.داستان                          3.جمله                           4.دستور زبان

 

20.کدام گزینه غلط املایی ندارد؟

1.اوبه سمت کتابدار دبیرستان مامنسوب شده است.                                                                2.سهراب سپهری ، ازشاعران مآثرایران است.

3.کسانی که حدورسم معانی کلمات رانمی دانند،چگونه می توانند درست بیاندیشند.                            4.سنگ های خردرا ازمین زراعی جمع کرد.

 

21.صورتی اززبان شناسی است که«زبان رابه قصدشناختن خودآن مطالعه نمی کند،بلکه هدف ازمطالعه ی زبان حفظ کتب آسمانی وآثارادبی ازدگرگونی های ناشی ازگذشت زمان بوده است.»

1.زبان شناسی ساخت گرا                                  2.زبان شناسی تاریخی                                       3.زبان شناسی سنتی                          4.زبان شناسی تطبیقی

 

22.درعبارت زیر، کاربردتمامی وابسته های مذکوروجودداردبه جز...

((درادبیات گذشته وادبیات عرفانی ازشیوه ی تمثیل استفاده شده است تامطلب برای ماپذیرفتنی شود وبه مقصود بلند شاعرنایل شویم.))

1.صفت نسبی                               2.صفت فاعلی                             3.صفت لیاقت                         4.صفت مفعولی

 

23.درعبارت :«مااین داستان راباهمان سبک وسیاق نویسنده به میزان تقریبایک سوم کوتاه کرده ایم.»منظوراز«سبک وسیاق» چیست؟

1.زبان                                             2.نظم                                 3.روش نویسندگی                            دقت

24.درکدام جمله،مطابقت فعل بانهادرعایت نشده است؟ 

1.کاروانی می رسنداز راه دور.                             2.هریک آمدوسخنی گفت.

3.هیچ یک عاقل ترازدیگری نیستند.                       4.من با تو به سمت کهکشان خواهم رفت.

 

25.همه ی جملات زیرچهارجزئی ،بافعل گذرابه مفعول ومسندهستندبه جز ...

1.زبان شناسان ،زبان رایک نظام می دانند.                              2.ما اورا دوست خود به شمارمی آوریم.

3.بدخویی دوستان را آزرده می کند.                                      4.حتّی شما هم اورا افسرده دیدید.

 

26.درعبارت زیرچندغلط ویرایشی ـ نگارشی وجوددارد؟

«اودوستان صمیمی ای داردکه توسط آن هابه دانشگاه های معتبرمعرّفی شده است،گرچه مدتهاست که ازبیماری مزمنی برخورداراست»

1. یک                                         2.دو                                   3.سه                                 4.چهار

 

27.هنگام ویرایش عبارت،«آیاچگونه می توان برعلیه سوابق گذشته ی افرادی که نمی شناسیم عملیّات قانونی انجام دهیم وموضوع رادقیقاًبررسی وموشکافی کنیم»چند واژه را باید حذف کنیم؟

1.پنج                                       2.دو                                    3.سه                                4.چهار

 

28.درکدام گزینه متمم فعل وجوددارد؟

1.ترس از امتحان مانع نتیجه گیری می شود.                                    2.هرانسان آزاده بامتجاوزان می جنگد.

3.به زودی،دوستم ازمسافرت برمی گردد.                                        4.درحقیقت،انسان،حیوان ناطق است.

 

29.کدام گزینه درموردویرایش فنّی نادرست است؟

1.حذف تکرارها                       2.توجه به علائم نگارشی                    3. گروه اسمی                  4.نقش نما

 

30.درکدام گزینه غلط املایی وجوددارد؟

1.ابا وامتناع،توطئه ی دشمن،زوال وفنا،تلؤلؤ آب، مضغ وجویدن                 2.صدای تپانچه، ماشین قراضه،غزاوپیکار،مأمورومطیع، توتیای چشم

3.فقروغنا،هزیمت وشکست، حکم قصاص ،ازل وابد،غلیان درون                4.بقولات وحبوبات،اسباب وا ثاثیه،انیس ومألوف ،مذلّت وخواری ،بحبوحه ی مسابقه

 

31.کدام گزینه مربوط به گروه بندی «گونه ی زبان »است؟

1.علمی،اداری،کودکانه،مطبوعاتی                                                               2.طنز،کودکانه،جدّی،اداری

3.گزارش ،نامه،سفرنامه ،زندگی نامه                                                          4.جدّی،زندگی نامه،قطعه ی ادبی،رمان

 

32.زبان نامه های اداری .................... و ........................ است ودرآن از ......................... و ......................... خاصّی استفاده می شود.

1.کوتاه،صریح،اصطلاحات،تعبیرات                                                        2.مفصّل ، گسترده،زبان،بیان

3.عامیانه،ساده،اصطلاحات ،واژه های                                                  4.کوتاه،عامیانه،الفاظ،ادبیّات

 

33.نویسندگان ،نامه ای به پسرم ،قصّه ی کوچک بزرگ ترین سیب دنیا،قصّه های مجید»به ترتیب چه کسانی هستند؟

1.چارلی چاپلین،هوشنگ مرادی کرمانی،جلال آل احمد                                                     2.پرویز ناتل خانلری،حافظ میرآفتابی ،جلال آل احمد 

3.سیدعلی جمال زاده،جلال آل احمد،هوشنگ مرادی کرمانی                                               4.پرویزناتل خانلری،حافظ میرآفتابی،هوشنگ مرادی کرمانی

 

34.شناسه ی فعل درهمه ی افعال زیردرسوم شخص مفردحذف می شودبه جز ...

1.ماضی نقلی                                   2.ماضی بعید                                    3.ماضی استمراری                       4.ماضی التزامی

 

35.درعبارت«وقتی اصحاب کهف ازخواب درازخویش بیدارشدند،جهان رادگرگونه یافتند.مانیزاکنون می خواهیم ازخواب چندصدساله بیدارشویم»زمان افعال به ترتیب درکدام گزینه درست است؟

1.ماضی بعید،ماضی بعید،مضارع اخباری،مضارع التزامی                                         2.ماضی ساده،ماضی ساده، مضارع اخباری،مضارع التزامی

3.ماضی التزامی،ماضی ساده،مضارع التزامی،مضارع اخباری                                    4.ماضی ساده،ماضی ساده،مستقبل،مضارع التزامی

 

 

36.درکدام عبارت،اسمی وجود دارد که بایک متمّم کامل می شود؟

1.علی دوباره ازسرعت خودکمی می کاهد.                                                     2.آب باران به آسانی درآستین نیم تنه اش فرمی رفت.

3.نفربعدی تلاش می کندکه سبقت بگیرد.                                                       4.ارباب یک جفت کفش کهنه به سوی اوپرتاب کرد.

 

37.ساختمان فعل درکدام عبارت بابقیّه تفاوت دارد؟

1.ازاین پس غم زندگی اش پایان یافته است.                                          2.باید اداره ی همه ی کارها رابه عهده بگیری.

3.جمعیت یک صدا ،کلام مقدّس راتکرارکرد.                                          4.شب بی کران درمقابل این مخلوق کوچک قدعلم می کرد.

 

38.تعداد اجزای اصلی کدام عبارت ازبقیّه کم تراست؟

1.علی به نفرات جلونزدیک می شود.                                                           2.علی،درحال دو، آرام برمی گردد.

3.ناظم باخوش حالی علی را درآغوش می گیرد.                                               4.انگیزه ی به دست آوردن کفش، گام هایش رااستوارمی سازد.

 

39.تعدادغلط های املایی کدام گزینه درست مشخص شده است؟

1.اعمی وبصیر،خاستگاه اجتماعی،جوان دیلایق،مخلّ فصاهت،رطل گران= دو                 2.موهش وهراس انگیز،مصاحب وملاذم،اباوامتناع،غدقن وممنوع،صدای طپانچه = چهار

3.مدح وزم،ساطع ودرخشان،غلیان درونی ،عمارت وفرمانروایی، متاع ومعرفت= سه        4.باذل مشهدی،ماشین قراضه،منزّه ازدغل،براعت استهلال ،معموروآباد = یک

 

40.درواژه ی «پیش دانشگاهی»به ترتیب،چندمصوّت وچندصامت به کاررفته است؟

1.شش،شش                                              2.پنج ، هفت                               3.چهار، هشت                           4.هشت ،چهار

 

41.درعبارت «این مرد بلندهمّت، پیوسته درسراسر زندگی خویش، دوهدف اساسی داشته است،اوّل اخلاقی ودوم علمی.»چندواژه ی غیرساده به کاررفته است؟

1.هشت                                                   2.پنج                                 3.شش                          4.هفت

 

42.نوع دستوری کلمه های«سمنان،قالی،روان،ملل،گروه»به ترتیب،درکدام گزینه درست آمده است؟

1.اسم خاص،اسم نکره،اسم ساده،اسم جمع ،اسم عام                                       2.اسم معرفه،اسم نکره،صفت فاعلی،اسم جمع،اسم جمع

3.اسم معرفه،اسم معرفه،صفت ساده،جمع مکسر،جمع مکسر                          4.اسم خاص،اسم معرفه،صفت غیرساده،جمع مکسر،اسم جمع

 

43.دراین عبارت،چندوابسته ی پیشین وچندوابسته ی پسین وجود دارد؟ «من همین کتاب ارزشمند خودراازدومین مغازه ی خیابان خریده ام.»

1.دو وابسته ی پیشین، سه وابسته ی پسین                                                           2.سه وابسته ی پیشین ،دو وابسته ی پسین

3.سه وابسته پیشین ،سه وابسته پسین                                                                4.یک وابسته پیشین ،سه وابسته ی پسین

 

44.مقاله ی که نویسنده برای اثبات مدّعای خود،ازبرهان عقلی ونقلی کمک می گیرد،کدام است؟

1.پژوهشی                                      2.اجتماعی                                  3.تحلیلی                                    4.تشریحی

 

45.نوع ترکیب اضافی مشخص شده درکدام گزینه متفاوت است؟

1.شهراصفهان بسیاردیدنی است.                                                                           2.کارفرمایان بایدازقانون کار پیروی کنند.

3.امین پور،روزسه شنبه دارفانی راوداع گفت.                                                           4 .آن مهربان،دست ارادت پیش آورد.

 

46.کدام گزینه به ویرایش نیازندارد؟

1.مقداری ازدانش آموزان درنمایشگاه آثارهنری شرکت نمودند.

2.برخی ازکودکان مناطق محروم کشورازضعف جسمانی برخوردارندونیازبه رسیدگی دارند.

3.سیستم مخابرات برای رضایت مشتریان ،خدمات رایانه ای ارائه می دهد.

4.انسان راستین،همواره حقیقت رابرزبان می آورد ومی اندیشدکه،«مسلمان ودروغ!»

 

47.حافظ غزلی داردبه مطلع «به ملازمان سلطان که رسانداین دعارا/ که به شکرپادشاهی زنظرمران گدا را»  کدام بیت مربوط به این غزل است؟

1.چو تویی قضای گردان، به دعای مستمندان                که زجان ما بگردان ره آفت قضارا

2.همه شب دراین امیدم که نسیم صبحگاهی                  به پیام آشنایی بنوازد آشنا را

3.چه زنم چونای هردم، زنوای شوق او دم                    که لسان غیب خوش تربنوازداین نوا را

4.به امید آن که شاید برسد به خاک پایت                      چه پیام هاسپردم،همه سوز دل، صبا را

48.کاربرد« را‌» درکدام بیت بابقیه متفاوت است؟

1.برو ای گدای مسکین درخانه ی علی زن                           که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

2.نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت                        متحیّرم چه نامم شه ملک لافتی را

3.به دوچشم خون فشانم ، هله ای نسیم رحمت                       که زکوی اوغباری به من آر توتیا را

4.به امید آن که شاید برسد به خاک پایت                             چه پیام ها سپردم ، همه سوز دل ، صبا را    

 

49.درعبارت «صدای سنگین سکوت درسرسرا پیچیده بود» چه آرایه ی ادبی به کاررفته است؟

1.تلمیح                              2.واج آرایی                         3.تشبیه                         4.استعاره      

 

50.مفهوم کدام بیت بابیت «بیا که قصر امل سخت سست بنیاداست / بیارباده که بنیاد عمربرباداست»تناسب معنایی ندارد؟                        

1.خوریم امروز آب باصفا را                                                            که فردا خاک خواهدخورد ما را

2.بده ساقی آن آب آتش نشان                                                          ازآن پیش کز ما نیایی نشان

3.در کدوی سر شراب عشق ودر دل مهر دوست                                     در درون عاشقان میخانه وخمّارهست

4.خیزو درکاسه ی زر آب طربناک انداز                                               پیش تر زانکه شود کاسه ی سر خاک انداز

 

51.مفهوم همه ی گزینه ها به جز گزینه ی ....... تهدید به مرگ است.

1.بدو گفت خندان که نام تو چیست                                          تن بی سرت را که خواهد گریست؟

2.تهمتن چنین داد پاسخ که نام                                              چه پرسی ؟ کزین پس نبینی توکام

3.کشانی بدو گفت بی بارگی                                                  به کشتن دهی سربه یکبارگی

4.کشانی هم اندر زمان جان بداد                                             چنان شد که گفتی ز مادر نزاد

 

52.درکدام گزینه دو آرایه ی کنایه ویک مجازبه کار رفته است؟

1.بیامد به دشت ونفس کرد راست                                             پس آن گه باستادوهمرزم خواست

2.که ناگه عمروآن سپهر نبرد                                                  برانگیخت ابرش برافشادگرد

3.همه برده سر درگریبان فرو                                                  نشد هیچ کس را هوس، رزم او

4.نهادند آورد گاهی چنان                                                        که کم دیده باشد زمین وزمان

 

53.باتوجه به عبارت «چون عمروبن لیث واسماعیل سامانی به یکدیگر رسیدند،مصاف کردند.اتّفاق چنان افتادکه عمروبن لیث به دربلخ شکسته شدوهفتادهزارسواراوهمه به هزیمت رفتند»کدام بیت وصف الحال«اسماعیل سامانی» است؟

1.آخرفلکت پشت شد وگیتی یار                                                                   توشادی شدی مخالف ودشمن زار

2.کفرودین و روز وشب درعالم حیرت یکی است                                               دربلا افتاد هرکس دوست ازدشمن شناخت

3.دل دیوانه ی من دوست از دشمن نمی داند                                                   چوآتش شعله ور شد آب ازروغن نمی داند

4.سنگ وگوهر رانه دشمن شو نه دوست                                                       آن نظر کن تو که این از دست اوست

 

54.درعبارت«درهمان بحبوهه ی بخوربخور که منظره ی فنا وذوال غاز خدابیامرز،مرابه یادبی ثباتی فلک بوقلمون ومردم دون وفریب جهان پتیاره ووقاهت این مصطفای بدقواره انداخته بود،صدای تلفن بلندشد.گفتم وزیر داخله اصرار داردباشما صحبت کندوصدای کشیده ی آب نکشیده ای طنین انداز گردید.»چندغلط املایی هست؟              

1.چهار                                         2.دو                                              3.سه                                      4.یک

 

55.معنای درست واژه های«آزگار،استیصال،استشاره،متفرّع،وقاحت»به ترتیب درکدام گزینه آمده است؟

1.به طورمداوم،درماندگی،رای زنی،وابسته ،بی شرمی                                              2.سخت ،به ناچار، رایزنی ، دنباله ، زشتی

3.قدیمی ، ناچاری، مشورت کردن،فرعی ،بی شرمی                                                 4.زمانی دراز، بدبختی ، اشاره کردن ، تابع ، زشتی

 

 

56.عنوان نخستین اتوپیای(آرمان شهر)ادب معاصر فارسی چیست ونویسنده ی آن کیست وجلد دوم تهران مخوف باچه عنوانی منتشرشده است؟

1.تهران مخوف، مرتضی مشفق کاظمی ،انتقام                                                             2.شهرناز، یحیی دولت آبادی ، مادام کاملیا

3.مجمع دیوانگان ، عبدالحسین صنعتی زاده ، یادگارشب                                                 4.انسان واسرار شب، عبّاس خلیلی ،روزگارسیاه

 

 

57.مفهوم کدام بیت باعبارت «شلخته دروکنید تاچیزی گیر خوشه چین ها بیاید!» یکسان نیست؟

1.بزرگی را که پاس خوشه چین نیست                                               بسوزد برق آفت، خرمنش را

2.پیش خرمن دست کی چون خوشه چین داریم ما؟                                 تنگدستی را نهان درآستین داریم ما

3.بلاگردان جان وتن دعای مستمندان است                                          که بیند خیر ازآن خرمن که ننگ از خوشه چین دارد؟

4.ازاین درخت رطب در به روی خلق مبند                                           که کس به شهرنبینم که خوشه چین تونیست

 

58.عبارت« هرکه آن جا نشیند که خواهد ومرادش بود، چنانش کشند که نخواهدومرادش نبود.» باکدام بیت،ارتباط معنایی ندارد؟

1.پاکیزه روی را که بود پاکدامنی                                                      تاریکی ازوجود بشوید به روشنی

2.دلا تا کی دراین زندان ، فریب این وآن بینی                                       یکی زین چاه ضلمانی برون شو تاجهان بینی

3.بلبل گلشن قدسم، شده ازجور فلک                                                  بی گنه بسته ی زندان وگرفتار قفس

4.بازخواهم به سوی مکمن عقبی رفتن                                               چه کنم گلخن(= آتشدان حمّام) دنیا پس ازاینم بس وبس

 

59.مفهوم بیت:خلق چومرغابیان زاده ز دریای جان / کی کند این جا مقام مرغ کزان بحر خاست» کدام است؟

1.به صوت خوش چو حیوان است مایل                                            زحیوان کم نشاید بودن ای دل

2تن زجان وجان زتن مستورنیست                                                   لیک کس رادید جان دستورنیست 

3.هرکسی کاو دور ماند از اصل خویش                                             بازجوید روزگاروصل خویش  

4.کبوتری که دگر آشیان نخواهددید                                                 قضا همی بردش تا به سوی دانه ودام

 

60.مؤلّفین آثار«موش ها‌ وآدم ها، آدم ها وخرچنگ ها ، خوشه های خشم ، سال پنجم الجزایر، دوزخیان روی زمین »درکدام گزینه به درستی معرّفی شده اند؟

1.خوزوئه دوکاسترو ، جان اشتاین بک ، فرانتس فانون ، فرانتس فانون ، جان اشتاین بک

2. جان اشتاین بک ، خوزوئه دوکاسترو ،جان اشتاین بک ،فرانتس فانون ، فرانتس فانون

3. خوزوئه دوکاسترو ، جان اشتاین بک ، جان اشتاین بک ، فرانتس فانون ،خوزوئه دوکاسترو

4. جان اشتاین بک ، خوزوئه دوکاسترو ، جان اشتاین بک ، خوزوئه دوکاسترو، فرانتس فانون

 

61.مفهوم مقابل ضرب المثل «از کوزه همان برون تراودکه دراوست» کدام گزینه است؟

1.لاف یک رنگی مزن تا از صفت چون آینه                                      ازدرون سوتیرگی داری وبیرون سو صفا

2.جوش صورت برون کن درصف مردان درا                                     دل طلب کز دار ملک توان شد پادشا

3.تا خود راپای بستی باد داری دردو دست                                        خاک برخود پاش کز خود هیچ نگشاید تورا

4.آن خویشی چند گویی آن اویم آن او                                             باش تا او گوید ای جان آن مایی آن ما

 

62.معنی واژه های « خلنگ ، تعلّل ، پتیاره ، ستوه ، سهم» به ترتیب، کدام است؟

1.کمان ، بی توجهی ، سالخورده ، خستگی ناپذیر، هراسان                                     2.تیر ، نگرانی ، زشت ، گرفته شده ، اندازه

3.علف جارو ،بهانه جویی ، مهیب ، درمانده ، ترس                                              4.درخت بلند ، توجیه کردن ، بیهوده ، ملول ، ترسو

 

63.مصراع اوّل بیت «کشتی شکستگانیم ای بادشرطه برخیز / باشد که بازبینیم دیدار آشنا را» بامصراع اوّل کدام بیت ارتباط معنایی دارد؟

1.هم مگر یارشود بدرقه ی لطف خدای                                      ورنه آدم نبرد صرفه زشیطان رجیم

2.حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح                                   ورنه توفان حوادث ببرد بنیادت

3.گرچه کشتی بشکند تو دم مزن                                              گرچه طفلی را کشد تو مو مکن

4.زندموجی برآن کشتی که تخته تخته بشکافد                              که هرتخته فرو ریزد زگردش های گوناگون

 

64.درکدام بیت هم جناس تام وهم جناس ناقص وجود دارد؟

1.خوشا نماز ونیاز کسی که از سر درد                                       به آب دیده وخون جگر طهارت کرد

2.کفراست درطریقت ما کینه داشتن                                             آیین ماست سینه چو آیینه داشتن

3.مال اگرز ابن یمین مایل به غیری شد، چه شد                              گفته ام بادل؛ که از بهر منال ای دل ، منال

4.درآن نفس که بمیرم در آرزوی توباشم                                       بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم

 

 

65.کدام گزینه باعبارت : ((آخر کیست که تو را نمی هلد که بیرون آیی؟ گفت : آن کس که تو را نمی گذارد که اندرون آیی.»با کدام گزینه ارتباط معنایی ندارد؟

1.روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت                                         بی تو اگر سرخ بود، از اثر غازه شود

2.از خــدا جــوییم توفیــق ادب                                                    بی ادب محروم شــد از لطف رب

3.هرکه شدت حلقه ی در زود برد حقّه ی زر                                   خاصّه که درباز کنی ، محرم دروازه شود

4.بــار یــابی به محفلــی کـان جـا                                                  جبرئیـــل امــین نــدارد بــار  

 

66.معانی درست کلمات « سهم ، مضغ ، محظوظ، نصاب ، تفقّد» به ترتیب درکدام گزینه آمده است؟

1.قسمت ، تنگنا ، لذّت بردن ، حدّ میانه ، مهرورزی                        2.ترس ، خاییدن ، بهره ور ، حدّمعیّن ازچیزی ، دلجویی

3.ترس ، جویدن ، علاقه مندی ، میزان ، مهربانی                          4.بهره ، باب طبع ، بهره وری ، معیار چیزی ، دل جوینده

 

67.عبارت« حسودان تنگ نظر وعنودان بدگهر وی را به می ومعشوق ولهو ولعب کشیدند.»با همه ی ابیات به جز بیت ............ قرابت معنایی دارد.

1.بیاموزمـــت کیمیـــای ســعادت                                           زهم صحبت بد جدایی، جدایی

2.به هجران مرا سهل شد داد                                              که سخت است دوری زیاران جانی        

3.مصاحب نباید مگر بهر راحت                                            چو زو رنج بینی نیاید به کاری

4.ز ناجنس بگریز اگر آفتاب است                                          تو راسایه خود بس ، اگر یارخواهی

 

68.اگربخواهیم ماهیان داستان زیررابه ترتیب به ابیات زیر نسبت دهیم،کدام گزینه درست است؟

«درآبگیری سه ماهی بود:دوحازم،یکی عاجز. روزی دوصیّاد بر آن گذشتند وقرارشدکه دام بیارندوهرسه بگیرند.ماهیان آن سخن شنودند؛آن که حزم زیادت داشت،سبک روی به کارآوردوبیرون رفت. صیّادان برسیدند.دیگری هم که ازتجربت بی بهره نبود،خویشتن مرده کردوصیّادبه خیال این که مرده است اور ازآبگیربیرون انداخت وآن سومی که غفلت براحوال اوغالب بود، گرفتارشد.»

یک)آنکس که نداند که نداند که نداند                                             درجهل مرکّب ابدالدّهر بماند

دو)آنکس که بداندکه بداند که بداند                                               اسب شرف از گنبد گردون برهاند

سه)آنکس که بداند که نداندکه نداند                                              آن هم خرک لنگ به منزل برساند

1.ماهی اوّل بیت دو، ماهی دوم بیت یک ، ماهی سوم بیت سه                     2.ماهی اوّل بیت یک، ماهی دوم بیت سه ، ماهی سوم بیت دو

3.ماهی اوّل بیت دو، ماهی دوم بیت سه ، ماهی سوم بیت یک                     4.ماهی اوّل بیت یک ، ماهی دوم بیت دو،ماهی سوم بیت سه

 

69.درهمه ی ابیات به جز بیت ............... آرایه ی « پارادوکس»وجود دارد.

1.بنیاد ما خرابی مااستوار کرد                                          گویی که سود داشت «نظیری » زبان ما

2.تو میدانی وخاطر باتو ذوق گفتگودارد                              گدا هنگام مردن پادشاهی آرزو دارد

3.فیروزی ضعیفان درعجزوانکسار است                              تا نشکنند مارا، مار راظفر نباشد

4.ندیده است تا نرگست سوی من                                       نخندید جز گریه برروی من    

 

70.شاعران مجموعه اشعار« بوی جوی مولیان ، درحیاط کوچک پاییز در زندان، بیعت بابیداری وچمن لاله »به ترتیب درکدام گزینه آمده است؟

1.دکترشفیعی کدکنی ، طاهره صفّارزاده ، اخوان ثالث وسلمان هراتی.          2.نیما یوشیج ، دکتر شفیعی کدکنی ، موسوی گرما رودی واخوان ثالث.

3.دکترشفیعی کدکنی، اخوان ثالث ،طاهره صفّارزاده وموسوی گرمارود        4.هوشنگ ابتهاج ، اخوان ثالث ، موسوی گرمارودی وطاهره صفّارزاده

 

71.معنی کنایی مصراع « یکی زشب گرفتگان چراغ برنمی کند»درکدام گزینه آمده است؟

1.ازاین شب خفتگان، هیچ کس به صبح نمی اندیشد.                               2.دراین ظلمت اختناق کسی به فکر ازادی ورهایی نیست.

3.دراین تاریکی کسی چراغی نمی افروزد.                                           4.دراین سیاه بازار کسی به فکر درماندگان نیست.

 

72.درهمه ی گزینه ها به جز گزینه ی .............. هر سه آرایه ی جناس ، کنایه وتناسب وجود دارد.

1.نالم ز دل چو نای من اندر حصارنای                                   پستی گرفت همّت من زین بلندجای

2.نه سایه دارم ونه بر، بیفکنندم سزاست                               اگر نه بر درخت تر کسی تبر نمی زند

3.دراین سرای بی کسی، کسی به درنمی زند                           به دشت پرملال ماپرنده پر نمی زند

4.گذرگهی است پرستم که اندرو به غیرغم                              یکی صلای آشنا به رهگذر نمی زند

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن ۱۳۹۲ساعت 19:10  توسط جغراتی  | 

ف) درآمدها، سبك شناسي و تاريخ ادبيات 1ـ در سرودن اشعار وصفي، چه مواردي در تصويرنگاري شاعر نقش مهمي دارند؟      جواب: محسوسات و پيدايي صُوَر خيال 2ـ ادبيات توصيفي ايران را به چند دسته مي توان تقسيم كرد؟ نام ببريد و هريك را توضيح دهيد.      جواب:  به سه دسته:    الف ـ توصيفات تخيّلي؛ وصف هايي است كه گوينده، واقعه يا منظره اي را پس از گذشت سال ها به خاطر مي آورد و براساس سايه روشني كه در حافظه ي وي برجاي مانده، به نگارگري مي پردازد.     ب ـ توصيفات نمادين ؛ توصيف هايي هستند كه بر تشبيه و مقايسه بنا نهاده شده اند و منظور از آن ها، ترسيم يك منظره يا چهره نيست بلكه « نماد» هستند يعني نماينده ي كيفيت و حالتي كه اشيا و مناظر در ذهن به وجود مي آورند.     ج ـ توصيفات واقعي؛ توصيف هايي هستند كه گوينده با بيان آن ها به شرح جزئيات وقايع يا مناظر و اشخاص بپردازد بي آن كه در آن ها دخل و تصرف كند. 3ـ شاعر يا نويسنده چه هنگام در انتقال احساس خويش موفق مي شود؟         جواب: فضايي كه مي خواهد بسازد، به تنگنا و دشواري نيفتد و اين زماني ميسر است كه شاعر و نويسنده تنها به اطلاعات و آموخته ها تكيه نكرده، به تجربه هاي عاطفي و برقراري ارتباط با دنياي بيرون بپردازد. 4ـ « حسب حال» چه نوع نوشته اي است؟      جواب: خاطرات و يادداشت هايي است كه گاه اشخاص در گزارش احوال خود مي نويسند كه سرشار از نكات و لطايف تاريخي، اجتماعي، سياسي و ادبي است. 5 ـ چند نمونه ي خوب « حسب حال » را نام ببريد.     جواب: 1ـ « حيات يحيي» از حاج ميرزا يحيي دولت آبادي 2ـ « شرح زندگاني من »  از عبدالله مستوفي 3ـ « روزها» از دكتر محمد علي اسلامي ندوشن 4ـ « از پاريز تا پاريس» از دكتر باستاني پاريزي 6ـ كتاب هايي كه در باره ي زندگي مشاهير دين و دانش و ادب نوشته شده، چه نام دارند؟       جواب : زندگي نامه ( بيوگرافي ) خوانده  مي شوند. 7ـ « سيره » و « مغازي » چه نوع نوشته هايي است؟ دو نوع مشهور آن را نام بريد.      جواب: گزارش زندگي و جنگ هاي پيامبر اسلام (ص) است.     1ـ سيره ي رسول الله از قاضي ابرقو   2ـ سيرت رسول الله از دكتر عباس زرياب خويي        8 ـ منظور ا ز ادبيات داستاني چيست؟        جواب: آثاري است كه ماهيت داستاني و تخيلي دارند. قصه ها، داستان هاي كوتاه، رمان و انواع وابسته به آن ها را « ادبيات داستاني » مي گويند. 9ـ فابل (Fable ) چه نوع قصه هايي است؟ نمونه اي ذكر كنيد.      جواب: قصه هايي كه از زبان حيوانات روايت مي شود و در آن ها نويسنده اعمال و احساسات انسان را به حيوانات نسبت مي دهد ؛ مانند « كليله و دمنه »ي ابوالمعالي نصر الله منشي. 10ـ نام سه تن از مشهورترين و برجسته ترين داستان نويسان معاصر ايران را بنويسيد.       جواب: 1 ـ سيد محمد علي جمال زاده    2ـ صادق هدايت     3ـ جلال آل احمد    11ـ انواع ترجمه را نام ببريد.        1ـ ترجمه ي ارتباطي ( ترجمه ي آزاد يا روان »    2ـ ترجمه ي معنايي ( تحت اللفظي يا دقيق) 12ـ تحولات ادبي جامعه ي ايران را چه ناميده اند؛ چه عواملي در اين تحول و دگرگوني مؤثر بوده اند؟  جواب: تحولات ادبي جامعه ي ايران را از زمان امضاي فرمان مشروطيت (1324هـ. ق) تا به امروز « ادبيات معاصر» ناميده اند. آمدن صنعت چاپ به ايران، گسترش روزنامه نويسي، آشنايي ايرانيان با ادبيات اروپايي، نهضت ترجمه و نشرآثار اروپايي و تأسيس مدرسه ي دارالفنون در اين تحول مؤثر بوده اند. 13ـ نخستين مجموعه ي شعر نيمايي سهراب سپهري چه نام دارد؟   جواب: مرگ رنگ 14ـ نوشته ي « اورازان» به كدام دسته از آثار جلال آل احمد تعلّق دارد؟   جواب: تك نگاري 15ـ مهم ترين شاخصه هاي شعري مهدي اخوان ثالث را بنويسيد.  جواب: علاقه ي ويژه ي اخوان به احياي سنّت هاي حماسي و اساطيري كهن/ صلابت و سنگيني شعر خراساني/ شيوه ي روايت گري 16ـ از ويژگي هاي بارز شعر نيمايي، پرداختن به ........................ با زباني ................. است.  جواب: مسائل اجتماعي      ــ   نمادين 17ـ صاحبان اين آثار را بنويسيد.   الف( شرح زندگاني من         ب) بهارستان جواب: الف ـ عبدالله مستوفي           ب ـ جامي 18ـ لباب الالباب از كيست و جزو چه نوع نوشته اي به شمار مي آيد؟ جواب:  از محمد عوفي است و جزو كتب تذكره به شمار مي آيد. 19ـ كدام نو ع از انواع توصيف بر تشبيه و مقايسه بنا نهاده شده است؟       جواب: نمادين 20ـ آثار مقابل از كدام نويسندگان است؟  الف) تفكرات نو        ب) دري به خانه ي خورشيد      جواب: الف) دولامارتين         ب) سلمان هراتي 21ـ شعر سپيد محصول كدام دوره از عصر نيماست؟ جواب) دوره ي دوم 22ـ سبك شعري مهرداد اوستا در قصيده چيست؟ جواب) سبك خراساني نو 23ـ كدام شعر نيما را بايد آغازگر تحولي بزرگ در شعر فارسي دانست؟ جواب) افسانه 24ـ نخستين مجموعه ي شعر نيمايي سهراب سپهري چه نام دارد؟ جواب) مرگ رنگ 25ـ در ادبيات خارجي به قصه هايي كه از زبان حيوانات روايت مي شود، چه مي گويند؟ جواب) فابل 26ـ دو مورد از مهمترين شاخصه هاي شعر اخوان ثالث را بنويسيد. جواب) علاقه ي ويژه ي او به احياي سنت هاي حماسي و اساطيري كهن ـ صلابت و سنگيني شعر خراساني شيوه ي روايت گري 27ـ « لباب الالباب » اثر كيست؟چه نوع نوشته اي محسوب مي شود؟ لباب الالباب: محمد عوفي    تذكره 28ـ آثار مقابل از كيست؟ صفير سيمرغ، اسرارالتوحيد، شرح زندگاني من جواب) صفير سيمرغ: محمد علي اسلامي ندوشن اسرارالتوحيد: محمد بن منور شرح زندگاني من: عبداالله مستوفي 29ـ يك اثر از اخوان ثالث نام ببريد كه در آن شعر نو نيمايي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است؟ جواب: « بدعت ها و بدايع نيما يوشيج» ( يا عطا و لقاي نيما يوشيج) 30ـ كتاب « فرار از مدرسه » در شرح حال كدام شخصيت علمي است؟ جواب: شرح حال امام محمد غزالي 31ـ ويژگي « زبان نوشته ها» را در عصر مشروطه بنويسيد. جواب: زبان نوشته ها به زبان مردم نزديك شد.( پيش از اين انحصار نوشته ها به دربار يا خواص ، نويسندگان را به سمت تكلف و تصنع پيش مي برد اما در اين دوره ، مثل ها، اصطلاحات قصه ها و زندگي مردم عادي به ادبيات راه يافت.) 32ـ كدام اثر « عبدالله مستوفي » نمونه ي برجسته ي « حسب حال» به شمار مي آيد؟ جواب: شرح زندگاني من 33ـ نهج البلاغه به همت «...............» گردآوري شد. جواب: سيد رضي 34ـ شهرت عمده ي « مهرداد اوستا» به سرودن كدام قالب شعري است؟    جواب: قصيده 35ـ شاعري آلماني به نام«...................» در كتاب« ديوان شرقي ـ غربي» تاثير خود را از «............» شاعر بزرگ ايراني نشان داده است. گوته ـ حافظ 36ـ هر يك از آثار زير از كيست؟ الف) اشعه اللمعات                ب) دانشگاه هاي من                 پ) سرگذشت حاجي بابا اصفهاني جواب: الف)جامي                  ب) ماكسيم گوركي                   پ) جيمز موريه   ب) خودآزمايي و نكات بلاغي، درك معني و مفهوم متن ؛ درك مطلب 1ـ در بيت : ابر بهاري زدور، اسب برانگيخته          وزسُم اسب سياه، لؤلؤ تر ريخته منظور شاعر از « اسب سياه » و « لؤلؤ تر » چيست؟   جواب: اسب سياه استعاره از ابر سياه و متراكم باران زاي بهاري است.  لؤلؤ تر استعاره از قطرات باران است كه در فصل بهار از ابر فرو مي ريزد. 2ـ به نظر شاعرِ شعرِ « دماونديه» چرا دماوند چهره در ابر پنهان كرده است؟   جواب: از ديدن مردم غفلت زده و سست حال بيزار است. 3ـ معادل امروزي دو عبارت « روي از سوي جنوب » و « سه جانب او با درياست » چيست؟        جواب: روي از سوي جنوب يعني رو به جنوب، به سمت جنوب .  سه جانب او به درياست يعني سه طرف آن را آب فرا گرفته است. ( شبه جزيره) 4ـ معرّب « كنده » چيست؟  جواب: خندق 5 ـ دكتر شريعتي « گز و تاق » كويري را با كدام درخت مقايسه مي كند؟      جواب:  با بيد نازپرورده 6 ـ وجه تسميه ي « اورازان» در اين نوشته ي جلال آل احمد چيست؟      جواب : آب ريزان و افرازان 7 ـ با توجه به حكايت غرور شكني، منظور شيخ ابو سعيد از ترجيح جهنم بر بهشت چه بود؟    جواب: آگاه ساختن بوعبدالله از ناپسند بودن تكبّر و غرور و اين كه جايگاه مغروران در جهنم است. 8 ـ « لُكّه مي دويدم» يعني چه؟    جواب:  از روي شوق راه مي رفتم كمي باشتاب 9 ـ در بيت زير، واژه ي « خر » يك بار به معني حقيقي و بار ديگر به معني استعاري به كار رفته است. هر دو مورد را توضيح دهيد.      خر گم شده را بخواند كاي يار          اينك خرِ تو، بيار افسار     جواب: « خر» در مصراع اول، در معني حقيقي خود، يعني چارپا به كار رفته اما « خر » در مصراع دوم به معني استعاري يعني فرد ساده لوح و درد عشق ناكشيده است. 10 ـ « خِرت خِرت» را در اصطلاح « نام آوا‌» مي گويند. براي اين مورد چند نمونه ي ديگر بنويسيد.   جواب : تيك تيك ـ وزوز ـ شُرشُر ـ هوهو 11ـ منظور نويسنده ي داستان « قصه ي عينكم» از تركيب « چشم مسلّح» چيست؟ امروزه « چشم مسلّح » به چه مي گويند؟       جواب: چشم عينك زده. امروزه به ميكروسكوپ و تلسكوپ چشم مسلح مي گويند. 12ـ در چه مواقعي زبان ملي براي يك ملت ارزش و اهميت بيش تري مي يابد؟       جواب: مواقعي كه مي بينيم زبان ملي در معرض هجوم بيگانگان و نابودي قرار گرفته است. 13ـ از تعبير كنايي « براي كسي خواب ديدن » چه موقع استفاده مي شود؟      جواب: هنگامي كه بخواهند براي كسي نقشه بدي بكشند و عليه او توطئه نمايند. 14ـ اولين مترجمان دارالفنون چه كساني بودند؟           جواب: آموزگاران اروپايي دارالفنون 15ـ مناسب ترين شكل ترجمه چگونه است؟ جواب: هيچ بخشي از « صورت و معني » از ميان نرود. 16ـ حضرت علي (ع) چه چيز را باعث مردن دل و تازه شدن اندوه مي داند؟     جواب: هماهنگي دشمن در باطن خويش و پراكندگي شما در حق خود. 17 ـ در عبارت « كار را به هم درمي آميزيد» يعني چه:       جواب: كارها را مختل مي كنيد. 18 ـ به تعبير حضرت علي (ع) چه كسي مستحق ملامت نيست؟       جواب: مسلمانان سست اراده اي كه دشمن خانمان و مال آنان را به يغما برده است. 19ـ پنج عنصر طبيعي را كه نيما از محيط اطراف خود برگرفته است، بيان كنيد.      جواب: مهتاب ـ شب تاب ـ سحر ـ صبح ـ خار ـ ساقه ي گل 20ـ « دست ساييدن » و « پاي آبله ماندن » كنايه از چه هستند.        جواب : دست ساييدن: كوشش و تلاش    ـ    پاي آبله ماندن: مشقّت و رنج و ناتواني 21ـ در مصراع « كان كليد گنج مرواريد او گم شد» منظور شاعر از « كليد گنج مرواريد» چيست؟            جواب : لبخند 22ـ « جلوه كردن بخت از موي سپيد» يعني چه؟       جواب:  نصيب شدن بخت و اقبال در هنگام پيري 23ـ در عبارت زير،كدام آرايه ي ادبي بارزتر است؟    « خط شكسته را از درويش هم بهتر و با مزه تر نوشته است ».         جواب : حس آميزي 24ـ « استرجاع» ؛ گفتن كدام عبارت است:      جواب: انِّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَيْهِ راجِعُون 25ـ واژه ي « مُژه » در اصل از چه اجزائي تشكيل شده است؟     جواب:  موي ژه 26ـ در بيت زير، « مُشك سياه » و « دُرّ ثمين »  استعاره از چيست؟        در دهن لاله باد، ريخته و بيخته         بيخته مُشك سياه، ريخته دُرّ ثمين       جواب: مُشك سياه: دانه هاي سياه درون گل لاله       دُرّ ثمين : شبنم با توج به عبارت زير، مولانا چه رفتاري را ستايش مي كرد؟   « مولانا تواضع و خاك نهادي را خُلق رسول خدا (ص ) مي خواند و در همه ي احوال سبق سلام را مي ستود، به هر كس مي رسيد كرنش و تواضع مي كرد. »    جواب: سبقت گرفتن در سلام كردن به ديگران 27ـ متن زير را بخوانيد و به پرسش هاي آمده پاسخ دهيد.  « آن چه در كوير زيبا مي رويد، خيال است! سايه ي پروازش تنها سايه اي است كه بر كوير مي افتد، در كوير گويي به مرز عالم ديگر نزديكيم و از آن است كه ماوراءالطبيعه را در كوير مي توان به چشم ديد.»    الف ـ تنها سايه اي كه بر كوير مي افتد چيست؟    ب ـ چرا ماوراءالطبيعه را در كوير مي توان به چشم ديد؟       جواب : الف) سايه ي پرواز خيال        ب) زيرا در كوير گويي به مرز عالم ديگر نزديكيم 28ـ مفهوم جمله ي « اين گمان در حق خويش برم، بهتر» چيست؟       جواب: گمان بدترين خلق بودن را در باره ي خودم ببرم، بهتر است. 29ـ « تنازع براي بقا» يعني چه؟       جواب: جنگيدن براي زنده ماندن 30ـ سجع را در متن زير بيابيد.    « هر كه جهاد را واگذارد و ناخوشايند داند، خدا جامه ي خواري بر تن او پوشاند.»      جواب:  داند ـ پوشاند 31ـ گوته، از گفتن عبارت زير استفاده از كدام آرايه ي ادبي را در نظر دارد؟      « هيچ كلامي را دوبار در قافيه نياورم، مگر آن كه با ظاهري يك سان، معنايي جدا داشته باشد.»           جواب: جناس تام 32ـ آرايه ي برجسته ي بيت زير را مشخص كنيد و توضيح دهيد.    نبود از تو گريزي، چنين كه بار غم دل        زدست شِكوه گرفتم، به دوش ناله كشيدم       جواب: ايهام در « به دوش ناله كشيدم » :1) ناله را بادوش حمل كردم 2) ناله سردادم، ناليدم 33ـ بيت هاي  شعر زير را بخوانيد و به پرسش هاي آمده پاسخ دهيد.         پيش از تو آب معني دريا شدن نداشت          شب مانده بود و جرأت فردا شدن نداشت             بسيار بود رود در آن برزخ كبود                   اما دريغ، زهره ي دريا شدن نداشت         در آن كوير سوخته، آن خاك بي بهار           حتي علف اجازه ي زيبا شدن نداشت         گم بود در عمق زمين شانه ي بهار                بي تو ولي زمينه ي پيدا شدن نداشت         دل ها اگر چه صاف، ولي از هراس سنگ        آيينه بود و ميل تماشا شدن نداشت    الف ـ در بيت هاي اول و چهارم، مرجع ضمير « تو » كيست؟    ب ـ شاعر در اين شعر، به توصيف چه چيزي پرداخته است؟    ج ـ منظور كلي بيت پنجم چيست؟    د ـ در بيت دوم منظور از « برزخ كبود» چيست؟    هـ ـ در بيت دوم « رود » و « دريا »  استعاره ازچيست؟    و ـ اين شعر از كدام نوع توصيف به شمار مي آيد؟    ز ـ كدام بيت به نياز وجود رهبر، براي شكوفايي و ظهور بهار اشاره مي كند؟     جواب: الف ـ امام خميني (ره) ب ـ توصيف عصر پيش از انقلاب و خفقان حاكم برآن ج ـ ديكتاتوري و استبداد رژيم گذشته د ـ جامعه ي ستم زده و اختناق آور قبل از انقلاب هـ ـ رود، استعاره از مرد مبارز و دريا استعاره از همبستگي و قيام و ـ نمادين ز ـ بيت چهارم: گم بود در عمق زمين شانه ي بهار       بي تو ولي زمينه ي پيدا شدن نداشت 34ـ با توجه به متن زير پاسخ دهيد: ( درست است كه مجرد درويشي در نزد او (مولوي) موجب نيل به حق نمي شد، باري چون با تسليم به طريقت پاي روح از دام تعلق خاك مي دهيد مانعي براي پروازش نمي ماند؛ هرچند نيل به اوج تعالي در گرو شوق و همت او مي ماند. براي او درويشي عبارت از سقوط در نيازهاي مادي نبود.قناعت به حداقل ضرورت بود واين كه انسان به خاطر نيازهاي غير ضروري، خود را از توجه بدانچه او را به اوج مراتب انساني مجال پرواز مي دهد محروم ندارد.) 1ـ چه چيز روح را از تعلقات مي رهاند؟ جواب) تسليم به طريقت 2ـ درويشي از نظر مولوي چيست؟ جواب) قناعت به حداقل ضرورت 3ـ توجه به نيازهاي غير ضروري انسان را از چه چيزي محروم مي كند؟ جواب) آن چه كه او را به اوج مراتب انساني مجال پرواز مي دهد. 4ـ رسيدن به اوج تعالي به چه چيزي وابسته است؟ جواب) به شوق و همت 5 ـ متن بالا كه قسمتي از كتاب «پله پله تا ملاقات خدا» است، چه نوع نوشته اي است؟ جواب) زندگي نامه 35ـ شاعر در بيت « شو منفجره اي دل زمانه / و آن آتش خود نهفته مپسند» دماوند را به چه چيزي فرا مي خواند؟  جواب) قيام 36ـ نوع توصيف « گويي بط سفيد جامه به صابون زده است» و « توصيف كويمات و حمات و طرابلس» چيست؟ جواب) گويي بط سفيد...تخيلي،    توصيف كويمات....واقعي 37ـ در عبارت زير نقش دستوري واژه ي « مشهد» چيست؟ « در آن جا خانه ها ساخته بر شال رباط ها اما كسي در آن جا مقام نكند و آن را مشهد خوانند» جواب) مسند 38ـ معادل امروزي اصطلاحات « ازكار درآوردن» و« سروازدن» چيست؟ جواب) از كار درآوردن:تمام كردن            سروازدن: خود داري 39ـ ترجمه ي آزاد چگونه ترجمه اي است؟ جواب) توجه به مترجم بيش تر به گيرنده ي پيام است و تمايل ندارد ساخت هاي صوري و معاني ناآشنا را از زبان مبدا به زبان مقصد وارد كند. 40ـ عبارت زير از « گوته» به چه آرايه اي اشاره دارد؟ « هيچ كلامي را دوبار در قافيه نياورم مگر آن كه با ظاهري يكسان معنايي جدا داشته باشد» جواب) جناس تام 41ـ در بيت زير منظور از « رود» و« برزخ كبود» چيست؟ « بسيار بود رود در آن برزخ كبود              اما دريغ زهره ي دريا شدن نداشت» جواب) مبارزان و افراد انقلابي ، ايران قبل از انقلاب 42ـ « دست ساييدن »و« پاي آبله ماندن» كنايه از چيست؟ جواب) دست ساييدن: تلاش               پاي آبله ماندن: خستگي و مجروح بودن 43ـ در مصراع « كان كليد گنج مرواريد او گم شد» منظور از شاعر از«كليد گنج مرواريد» چيست؟ جواب) لبخند 44ـ با توجه به قسمت زير از شعر « سهراب سپهري» ديد وي نسبت به هستي چگونه است؟ « من نمي دانم ،/كه چرا مي گويند، اسب حيوان نجيبي است، كبوتر زيباست / و چرا در قفس هيچ كسي كركس نسيت/ گل شبدد چه كم از لاله ي قرمز دارد» جواب: همه ي هستي را زيبا و دوست داشتني مي بيند 45ـ دو آرايه ي غير تكراري با مشخص كردن كلمات ، در بيت زير بيابيد: « به روي بخت ز ديده، زچهر به گردون/ گهي چو اشك نشستم ، گهي چو رنگ پريدم» جواب) استعاره و تشخيص: بخت، عمرـ تشبيه : چو اشك و چو رنگ ـ لف و نشر مرتب: از ديده مثل اشك به روي بخت نشستم ، از چهره ي عمر مثل رنگ پريدم ـ تضاد: نشستم و پريدم ـ ايهام: رنگ 46ـ در عبارت « نگاه هاي اسيرم را همچون پروانه هاي شوق در اين مزرع سبز آن دوست شاعرم رها مي كنم» دوست شاعر نويسنده كيست؟ به كدام بيت اشاره دارد؟ جواب: دوست شاعر نويسنده: حافظ   بيت: مزرع سبز فلك ديدم و داس مه نو/يادم از كشته ي خويش آمد و هنگام درو 47ـ مفهوم « قوز بالا قوز» در عبارت « دسته هاي عينك سيم و نخ قوز بالا قوز بود» چيست؟ جواب: بدتر از بد 48ـ از تعبير كنايي « براي كسي خواب ديدن» چه موقع استفاده مي شود؟ جواب) براي كسي نقشه كشيدن 49ـ چرا جامي تخلص « جامي» را براي خود برگزيد؟ جواب: يكي به خاطر محل تولدش تربت جام ، ديگر ارادتي كه به شيخ جام داشته است 50 ـ با توجه به شعر زير،به سوالات داده شده پاسخ دهيد. « و خدايي كه در اين نزديكي است/ لاي اين شب بوها، پاي آن كاج بلند.../در نمازم جريان دارد ماه، جريان دارد طيف / سنگ از پشت نمازم پيداست/ همه ذرات نمازم متبلور شده است.» 1ـ شاعر در « شب بو» و « كاج » چه خصيصه هايي را جست و جو مي كند؟ جواب: در شب بو، كوتاهي و در كاج ، بلندي 2ـ در مصراع « سنگ از پشت نمازم پيداست» به كدام ويژگي شاعر اشاره شده است؟ جواب: خلوص نيت 3ـ مفهوم نهايي قسمت مشخص شده را بنويسيد. جواب: نمازم سرشار از لطافت است 51ـ در شعر: بسيار بود رود در آن برزخ كبود                      اما دريغ، زهره ي دريا شدن نداشت دل ها اگر چه صاف، ولي از هراس سنگ          آيينه بود و ميل تماشا شدن نداشت 1ـ منظور از« برزخ كبود» چيست؟ جواب:جامعه ي ظلم زده 2ـ اين شعر از كدام نوع توصيف به شمار مي آيد؟ جواب: نمادين 3ـ بيت دوم، به چه موضوعي اشاره دارد؟ جواب: ترس مردم از اظهار وجود به خاطر حاكميت استبداد 52ـ با توجه به شعر زير:  ابر بهاري ز دور اسب برانگيخته                    وز سم اسب سياه، لؤلؤ تر ريخته بر گل عندليب، گنج فريدون زده است            لشكر چين در بهار، خيمه به هامون زده است 1ـ مقصود از« اسب سياه» چيست؟ جواب: ابر تيره 2ـ « گنج فريدون زده است» به چه معناست؟ جواب: به نغمه خواني مشغول است. 3ـ « لشكر چين» استعاره از چيست؟ جواب: چمن 53ـ با توجه به شعر زير: اي ديو سپيد پاي در بند                         اي گنبد گيتي اي دماوند پنهان مكن آتش درون را                        زين سوخته جان، شنو يكي پند از سر بكش آن سپيد معجر                      بنشين به يكي كبود اورند 1ـ در بيت دوم، « آتش درون» استعاره از چيست؟ جواب: نارضايتي از ظلم و ستم 2ـ مقصود از« سوخته جان» كيست؟ جواب: شاعر 3ـ شاعر در بيت سوم، به « دماوند» چه پندي مي دهد؟ جواب: به دست گرفتن قدرت( يا اظهار نارضايتي عليه ظلم) 54ـ نويسنده در عبارت زير، بر كدام ويژگي « مولوي» تاكيد دارد؟ « در طريق تبتل و انقطاع ، خويشتن را از« خود» خالي كرده بود و به مرتبه ي فنا رسيده بود.» جواب: دوري از خواهش هاي نفساني يا ترك تعلقات مادي 55ـ عبارت زير، كدام ويژگي كلام سعدي را نشان مي دهد؟ اين صافي سحار اوست كه سخن را مي پالايد و در يك چشم به هم زدن ، آن را از عاري بودن به « فوق العاده» و « فوق طاقت» ارتقا مي دهد. جواب: سهل ممتنع 56ـ نقش دستوري « خسته» در عبارت « نه كشته اي بر جاي نهاده و نه خسته ، به شهر خود باز گشته اند» چيست؟ جواب: مفعول 57ـ در كدام دوره از عصر شعر نيماي، شعر نو تغزلي گسترش يافت و زبان رمز گونه و ادبيات اجتماعي و حماسي رواج پيدا كرد؟ جواب: درره ي سوم 58ـ دكتر عبدالحسن زرين كوب، كدام اثر خود را درباره ي نظامي نوشته است؟ جواب: پير گنجه در جست و جوي ناكجا آباد 59ـ در عبارت « نگاه هاي اسيرم را هم چون پروانه هاي شوق در اين مزرع سبز آن دوست شاعرم رها مي كنم»: الف) كدام بخش ، به يك شعر اشاره دارد؟ جواب: مزرع سبز ب) منظور نويسنده از « دوست شاعرم» چه كسي است؟ جواب: حافظ 60ـ محتواي كتاب « قابوس نامه» را از نظر نوع قصه بنويسيد.    جواب: تعليم و تربيت

معني و مفهوم شعر ونثر ـ ابيات و عبارات زير را به نثر روان امروزي بازنويسي كنيد. 1ـ چون عقده اي به بغض فرو بود حرف عشق               اين عقده تا هميشه سر واشدن نداشت     معني: سخن عشق و محبت گره اي بغض آلود بود، كه هرگز قصد باز شدن نداشت. 2ـ مرا نصيب غم آمد، به شادي همه عالم            چرا كه از همه عالم، محبت تو گزيدم    معني: از شادي هاي همه ي جهان، غم و اندوه نصيب من شد، زيرا جرمم اين است كه به تو علاقه مندم. 3ـ به جز وفا و عنايت، نماند در همه عالم            ندامتي كه نبردم، ملامتي كه نديدم      معني: در گستره ي جهان غير از محبّت و توجّه تو هرگونه پشيماني اي و سرزنشي كه بود متحمّل شدم( به من همه چيز رسيد به جز وفا و عنايت تو) 4ـ مرد نقّال ـ آن صدايش گرم، نايش گرم / آن سكوتش ساكت و گيرا / و دَمَش چونان حديث آشنايش گرم ـ راه مي رفت و سخن مي گفت / چوب دستي منتشا مانند در دستش،/ مست شور و گرم گفتن بود      معني: مرد نقّال، صدا و نفسي گرم داشت و همه را شيفته ي سخنان خود كرده بود. سكوت محضش هم، انسان را مجذوب خود مي كرد. راه مي رفت، سخن مي گفت و عصايي منتشايي در دست داشت و غرق صحبت و گرم نقّالي بود. 5ـ نگران با من استاده سحر/ صبح مي خواهد از من/ كز مبارك دم او آورم اين قوم به جان باخته را/ بلكه خبر     معني: سحر نيز مانند من نگران است و منتظر. صبح از من مي خواهد تا با نفس مسيحايي خود مردم را زنده و بيدار كنم. 6 ـ ازگفته ي شورانگيز تو چنان آتشي بر دلم نشسته كه سراپاي مرا در تب و تاب افكنده است.       معني: غزل هاي پرشور و احساس تو،  مرا در آتش پرسوز و گداز عشق گرفتار ساخته است. 7ـ زشت باديد و از اندوه بيرون نيايد كه آماج تير بلاييد.  معني: زشتي نصيبتان باد و از اندوه و رنج رها نشويد، بي گمان عذاب و بلا شما را گرفتار خود مي كند. 8ـ كلاس ما، در اُرُسي قشنگي جا داشت.    معني: كلاس ما در اتاق زيبايي كه درِ آن به صورت عمودي باز و بسته مي شد جاي داشت. 9 ـ هر عصب و فكر، به منبع بي شائبه ي ايمان وصل بود كه خوب و بد را به عنوان مشيّت الهي مي پذيرفت.     معني: چون مردم با ايمان بودند، هرگونه بلا و نعمتي را تقدير و سرنوشت الهي مي پنداشتند و مي پذيرفتند. 10ـ او ( مولوي) در طريق تبتّل و انقطاع، خويشتن را از « خود» خالي كرده بود.     معني: مولوي در امر دوري از مردم و گوشه نشيني، خود را فراموش و وجود خود را به خدا وابسته كرده بود. 11ـ شيخ با كسي خُلقي بكرد در ميان مجلس و سخني نيكو بگفت.      معني: شيخ ابوسعيد در وسط مجلس با يك نفر مزاح كرد و حرفي با مزه گفت. 12ـ حق چرايي يكي از عوايد اشتراكي اهالي ده اورازان است.     معني: اجرت چراي دام ها در مراتع، يكي از درآمدهاي مشترك مردم روستاي اورازان است. 13ـ از بيرون شهرطرابلس، هيچ خانه نيست، مگر مشهدي دو سه.     معني: در بيرون شهر طرابلس به جز دو سه استراحتگاه، هيچ خانه ي ديگري نيست. 14ـ     زين بي خردانِ سفله بستان         دادِ دلِ مردمِ خردمند       معني: حق مردم دانا و آزاده را از اين جاهلان پست فطرت بستان 15ـ     پنهان مكن آتش درون را          زين سوخته جان، شنو يكي پند    معني: آتش و خشم درون خود را پنهان مكن و به پند و اندرز شاعر سوخته دل گوش فرا ده. 16ـ گويي بطّ سفيد، جامه به صابون زده است      كبك دري ساق پاي در قدحِ خون زده است    معني: پرهاي مرغابي چنان سپيد است كه گويي آنها را با صابون شسته و ساق پاي كبك خوش خرام چنان سرخ است كه گويي آنها را در كاسه ي خون فرو برده است. 17ـ بر گلِ تر عندليب، گنج فريدون زده است     لشكر چين در بهار، خيمه به هامون زده است   معني: بلبل بر شاخه ي پرطراوت گل سرخ، نغمه خواني مي كند و دشت و صحرا از انبوه سبزه ها و گياهان، سرسبز و خرم است. 18ـ زد بانگ كه كيست حاضر امروز      كز عشق نبوده خاطر افروز       نـي محنـتِ عشـق ديـده هرگـز       ني جورِ بُتان كشيده هرگز معني دو بيت: واعظ فوري در مجلس فرياد زد، آيا در مجلس امروز ما كسي هست كه فروغ عشق بر وجود او نتابيده باشد و هرگز غم عشق را نديده و جور و قهر زيبارويان را نكشيده باشد؟  19ـ بر گل تر عندليب گنج فريدون زده است               لشكر چين در بهار خيمه به هامون زده است 20ـ كان كس منم اي ستوده ي دهر                          كز عشق نبوده هرگزم بهر 21ـ مرا نصيب غم آمد به شادي همه عالم                  چرا كه از همه عالم محبت تو گزيدم 22ـ تبتّل و التزام فقر او را به كمال استغنا رسانيده بود 23ـ هرّاي تو افكند زلازل 24ـ سورت سرماي دي بيدادها مي كرد. 25ـ دانست كه تركي عظيم از وي در وجود آمد 26ـ با مردمي در آستانه ي خانه شان نكوشيدند 27ـ از فرط هيجان لكّه مي دويدم 28ـ يك جانب كه با خشك دارد، كنده اي عظيم كرده اند. 29ـ پدرم دريا دل بود. در لاتي كار شاهان را ميكرد. 30ـ زن هاشان به خوشه چيني و دريوزگي و مردها به آهنگري، يك ماهي اتراق مي كنند. 31ـ به كساني كه با او ستيهندگي مي كردند، طريق سلم و دوستي مي سپرد. 32ـ شيخ ما را چشم بر وي افتاد. پس شيخ بر كسي خلقي بكرد در ميان مجلس. 33ـ حق چرايي كه به دست مي آيد، يكي از عوايد اشتراكي اهالي ده است. 34ـ چون آب دريا موج زند، مبلغي برباروي شهر بر رود. 35ـ چنان مي نمود كه گويي در چهار گوشه ي اتاق، درفش ملي ما را به اهتزاز در آورده باشند. 36ـ همگنان خاموش / گرد بر گردش، به كردار صدف برگرد مرواريد/ پاي تا سر گوش 37ـ آرند كه واعظي سخنور                     بر مجلس وعظ ، سايه گستر 38ـ به جز وفا و عنايت، نماند در همه عالم          ندامتي كه نبردم ، ملامتي كه نديدم 39ـ مانده پاي آبله از راه دراز/ بر دم دهكده مردي تنها/ كوله بارش بر دوش 40ـ به حرص ار شربتي خوردم، مگير از من كه بد كردم            بيابان بود و آب سرد و استسقا

شعر حفظي  بيت هاي شعر زير را كامل كنيد. 1ـ كرده گلو پرزباد، .........................         ................................، مُشك به سوراخ گوش 2ـ اي ديو سپيد پاي در بند            ......................................... 3ـ آرند كه ............... سخنور         بر ............... وعظ، سايه گستر 4ـ وفا نكردي و كردم، ........................         ...........................، بريدي و نبريدم 5ـ «....................................................           و زسم اسب سياه لؤلؤ تر ريخته » 6ـ نيست يك ........... شكند خواب به چشم كس و ليك / غم اين خفته ي چند/ خواب در چشم .......مي شكند» 7ـ وفا نكردي و كردم، به سر نبردي و بردم                     ............................................ 8ـ مي تراود مهتاب/.................................../غم اين خفته ي چند/.............................مي شكند.   جواب: 1ـ قمري سنجاب پوش   ـ   كبك فرو ريخته          2ـ  اي گنبد گيتي اي دماوند          3ـ واعظي   ـ    مجلس          4ـ جفا نديدي و ديدم     ـ    شكستي و نشكستم           5ـ ابر بهاري ز دور اسب برانگيخته           6ـ دم، ترم 7ـ ثبات عهد مرا ديدي اي فروغ اميدم 8ـ مي درخشد شب تاب ـ خواب در چشم ترم

 

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 13:4  توسط جغراتی  | 

شعر و نثر زير را به فارسي روان امروزي بازنويسي كنيد. 1ـ بهر خر گيري برآوردند دست           جدّ جد، تمييز هم برخاسته است معني: براي گرفتن خر، به طور جدّي دست به كار شده اند. و نيروي تشخيص هم ندارند. 2ـ توانگر زاده اي ديدم بر سر گور پدر نشسته و با درويش بچه اي مناظره در پيوسته كه صندوق تربت پدرم سنگين است و كتابه رنگين و فرش رُخام انداخته و خشت زرّين در او ساخته.     معني: فرزند يك ثروتمندي بر سر قبر پدرش نشسته بود و با فرزند يك فقيري بحث مي كرد كه قبر پدر من از جنس سنگ است و نوشته اش رنگارنگ و سنگ فرش آن از سنگ مرمر و خشتي از طلا در آن ساخته شده است.   3ـ آب مي زد بانگ، يعني: « هي، تو را            فايده چه زين زدن خشتي مرا؟»     تشنه گفت: « آبا، مرا دو فايده ست            من از اين صنعت ندارم هيچ دست» معني: آب صدا مي زد كه « آهاي، از اين كه خشت به من مي زني چه سودي مي بري؟»       تشنه (سالك) گفت: « اي آب، براي من دو فايده دارد و من از اين كار دست برنمي دارم و ترك نمي كنم.» 4ـ اي عزيز، اين حديث را گوش دار كه مصطفي ـ عليه السّلام ـ گفت: مَنْ عَشِقَ و عَفَّ ثُمَّ كَتَمَ فَماتَ، ماتَ شَهيداً.     معني: اي عزيز، اين حديث را بشنو كه حضرت محمد ـ عليه السلام‌ ـ فرمود: هر كه عاشق شود و آن گاه عشق پنهان دارد و بر عشق بميرد، شهيد باشد. 5 ـ عشق با سرْ بريده گويد راز           زان كه داند كه سر بُوَد غمّاز   معني: عشق با كسي كه سر خود را در راه معشوق داده است سخن مي گويد، زيرا كه مي داند كه سر، سخن چين و افشاگر رازها است. 6 ـ خطّه ي خاك، لهو و بازي راست        عالَم پاك، پاك بازي راست  معني: اين دنياي خاكي، براي بازي و خوش گذراني است. اما عالَم پاك و الوهيّت، براي فدا كردن جان خود در راه عشق است. 7ـ بر ريگ صحرا با اباذر پويه كردم           عمّار وَش چون ابر و دريا مويه كردم معني: من همراه ابوذر بر روي ريگ هاي صحرا دويدم و با او تبعيد شدم و مانند عمّارياسر مثل ابر و دريا گريستم.( فقط ابوذر تبعيد نشد، در حقيقت من(امام حسين) يا بشريت هم تبعيد شد) 8 ـ من تلخي صبر خدا در جام دارم           صفراي رنج مجتبي در كام دارم معني: من تلخ كامي صبر كه مظهر صبر خدا (حضرت علي) است در كام خود دارم. من تلخي رنج و زهري را كه امام حسن مجتبي(ع) داشت در كام خود دارم. 9ـ آه ، اي مرگ تو معيار! / مرگت چنان زندگي را به سُخره گرفت / و آن را بي قدر كرد / كه مردني چنان / غبطه ي بزرگ زندگاني شد. معني: آه اي كسي كه مرگِ تو معيار و محك حقّ و باطل شد. مرگ تو آن چنان زندگي را مسخره كرد و آن را بي ارزش كرد كه زندگي با آن همه عظمت، به مردن تو غبطه خورد. 10ـ مظلومِ كوچك من/ با نان بيات شبانه/ چاشت مي كرد  معني: اين شهيد مظلوم كوچك من، با نان مانده ي شب صبحانه مي خورد. ( كنايه از فقر و قناعت است) 11ـ خدا تقدير اين گونه رقم زد. معني: خدا سرنوشت را اين گونه نوشت. 12ـ اين دو برادر، پاي در يك كفش كردند. معني: اين دو برادر، اصرار و پافشاري كردند. 13ـ كاهش جان تو من دارم و من مي دانم        كه تو از دوري خورشيد چه ها مي بيني معني: اي ماه، همان گونه تو در حال كاهش(هلالي شدن) هستي، من نيز رو به نقصان هستم و مي دانم كه تو به خاطر دوري از خورشيد(معشوق خود) چه رنجي مي كشي. 14ـ شهريارا اگر آيين محبّت باشد          چه حياتي و چه دنياي بهشت آييني! معني: اي شهريار، اگر آيين عشق و محبّت وجود داشته باشد، چه زندگي و چه دنياي بهشت گونه اي خواهيم داشت. 15ـ پرونده تصريحي نداشت. معني: پرونده روشن نكرده بود. 16ـ سنگين و با شكم برآمده دراز شده بود. معني: با هيكل سنگين و با شكم بزرگ روي تخت خوابيده بود. 17ـ خودم را به عنوان او دَمِ چك گرفتم. معني: خودم را به او نزديك كردم تا به من سيلي بزند( كنايه از اينكه خود را مقصّر دانستم) 18ـ به صَرافت افتادم. معني: به فكر افتادم، انديشه و قصد انجام كاري كردم. 19ـ و صداي باد هر لحظه دل گزنده تر/ و در صداي باد بانگ او رهاتر،/ از ميان آب هاي دور و نزديك،/ باز در گوش اين نداها،/ « آي آدم ها !» معني: و صداي باد هر لحظه دل گزنده تر و در صداي باد، صداي او بلندتر است، از ميان آب هاي دور و نزديك، باز هم اين صداها به گوش مي رسد: « آي آدم ها» 20ـ نموده در پس كُه آفتاب، تازه غروب           سواد شهر ري از دور نيست پيدا خوب معني: آفتاب، تازه در پشت كوه غروب كرده است و محله ها و حوالي شهر ري از دور به خوبي پيدا نيست. 21ـ در پيشگاه اهل خرد نيست محترم           هر كس كه فكر جامعه را محترم نداشت معني: در نزد دانايان و خردمندان، هركسي كه فكر مردم جامعه را محترم نشمارد، قابل احترام نيست.   22ـ با آن كه جيب و جام من از مال و مِيْ تهي است     مار را فراغتي است كه جمشيد جم نداشت معني: با آن كه جيب من از مال، و جام من از شراب خالي است، اما آسايش و آرامشي دارم كه جمشيد نداشت. 23ـ طوبي و سِدره گر به قيامت به من دهند        يك جا فداي قامت رعنا كنم تو را معني: اگر در قيامت تمام نعمت هاي بهشت يا شادي هاي بهشت را به من بدهند، همه را فداي قامت زيباي تو مي كنم. ( من فقط تو را مي خواهم) 24ـ همچو اَنعام تا كي از خور و خواب         نوبت فاتحه است و اَلاَنعام معني: تا كي مانند چارپايان بايد خورد و خوابيد! نوبت خواندن سوره هاي حمد و انعام است. 25ـ عمر كوته بين و اميد دراز معني: عمر كوتاه و آرزوي طولاني انسان را ببين. 26ـ خلد گر به پا خاري، آسان برآيد          چه سازم به خاري كه در دل نشيند معني: اگر خاري به پا فرو رود، آسان بيرون مي آيد، اما با خاري كه در دل فرو رود( غم عشق معشوق) چه كنم، زيرا كه به آساني بيرون نمي آيد. 27ـ غرض كه جناب مولانا صله ي شعر از جانب اشرف نيافت. معني: خلاصه جناب محتشم كاشاني جايزه اي از طرف شاه عباس دريافت نكرد. 28ـ اي دفترحسن تو را فهرست خط و خال ها        تفصيل ها پنهان شده در پرده ي اجمال ها معني: اي خدايي كه خط و خال ها (آثار و پديده هاي آفرينش) فهرست و نشاني هايي از جمال و كمال تو هستند. مسائل مهم و كلي در پشت اين خلاصه ها پنهان شده است. 29ـ ساقي و مطرب و مي جمله مهيّاست ولي        عيش بي يار مهيّا نشود ياركجاست معني: تمام وسايل عيش و نوش حاضر است اما زندگي و خوشي بدون يار مهيّا نمي شود.پس يار كجاست! 30ـ هر كه به طاعت از ديگران كم است و به نعمت بيش، به صورت توانگر است و به معني درويش. معني: هركسي عبادتش از ديگران كم تر است و ثروتش بيشتر، در ظاهر توانگر است و در باطن فقير است. 31ـ كريمان را به دست اندر، درم نيست        خداوندان نعمت را كرم نيست معني: بخشندگان پولي در دست ندارند و ثروتمندان هم بخششي ندارند. 32ـ بر ديده ي من خندي كاين جا زچه مي گريد     گريند برآن ديده كاين جا نشود گريان معني: با تمسخر به من مي خندي كه چرا در اينجا گريه مي كنم. بر آن چشمي كه اين جا گريه نكند بايد گريست. 33ـ من او را با سررشته ي راستي افكنم تا از موضع اين غلط متنبّه شود و بداند كه قرعه ي آن فال بد، به نام او گرديده است و حواله ي آن به من افتاده. معني: من او را به راه راست هدايت مي كنم تا به اشتباه خويش پي ببرد و بداند كه قرعه ي آن فال بد، به نام او افتاده و آن را به من نسبت داده است. 34ـ چون امير، نصر بن احمد، مهرگان و ثمرات او بديد عظيمش خوش آمد. معني: چون امير، نصربن احمد، مهرگان و ميوه هاي آن را ديد خيلي خوشش آمد. 35ـ سخن با پيران به گزاف مگوي كه جواب پيران مُسكّت باشد. معني: با پيران با بي احترامي سخن مگوي زيرا كه پاسخ پيران خاموش كننده است(دندان شكن است) 36ـ همسايه گفت: درزي نيز در كوزه افتاد. معني: همسايه گفت: خياط نيز مُرد. 37ـ سطيح بر شُرُف مرگ بود و اندر حال خويش افتاده بود. معني: سطيح كاهن نزديك به مرگ بود و در حال جان كندن است. 38ـ اندر همه ي آتشكده ها آتش بمرد. معني: در همه ي آتشكده ها آتش خاموش شد. 39ـ هواي روشن از رنگش مغبّر گشت و شد تيره          چو جان كافر كشته زتيغ خسرو والا معني: هواي روشن از رنگ آن ابر، غبارآلود و تيره شد. همانند جان كافري كه با شمشير سلطان محمود غزنوي گرانمايه كشته شده باشد. 40ـ الهي سينه اي ده آتش افروز       در آن سينه دلي وان دل همه سوز معني: خداوندا سينه اي به من بده كه در آن آتش عشق فروزان باشد و درون آن سينه دلي قرار بده كه داراي سوز عشق به تو باشد. 41 ـ حيران اطوار خودم، درمانده ي كار خودم            هر لحظه دارم نيتي چون قرعه ي رمال ها معني: از حالات مختلف و كارهاي خود حيرت زده و سرگردانم همان گونه كه قرعه ي رمال ها با تناسب افرادي كه مراجعه مي كنند، تغيير مي كند، نيت من هم لحظه به لحظه در حال دگرگوني است. 42ـ تو هم اي باديه پيماي محبت، چون من             سر راحت ننهادي به سر باليني معني:اي ماه،اي بيابانگرد عاشق (اي آنكه جام عشق نوشيده اي)تو هم مثل من هرگزآرامش نيافته اي. 43ـ آب آتش فروز عشق آمد                 آتش آب سوز عشق آمد معني: عشق مانند آبي است كه آتش را شعله ور مي كند و مانند آتشي است كه آب را مي سوزاند    (و يا عشق قادر است خرق عادت و اعجاز كند.) 44ـ دل من حالت پروانه دارد        به آتش سوختن پروا ندارد معني: دل من مانند پروانه است كه بيمي از سوختن ندارد. 45ـ پس مملكت نوشروان برسد و اين پيامبر به بلاغت رسد. معني: سپس حكومت انوشيروان به پايان مي يابد و حضرت محمد(ص) به پيامبري و رسالت مي رسد. 46ـ درويش را دست قدرت بسته است و توانگر را پاي ارادت شكسته. معني: درويش و فقير توان كمك ندارد ولي ثروتمند قصد بخشش ندارد. 47ـ پينكي سحرهاي رمضان است كه خبط و خطا در تحريرات مي شود معني: چرت سحرهاي رمضان است كه باعث خطا در نوشته ها مي شود. 48ـ با كر و فر بسيار، بناي لُند لُند را نهاد معني: با شكوه و عظمت فراوان شروع به غُرولُند كرد. 49ـ طوبي و سدره گر به قيامت به من دهند            يك جا فداي قامت رعنا كنم ترا معني: خدايا اگر شادماني و نعمت هاي بهشتي را در قيامت به من بدهند، به يك باره آن ها را نثار جمال دلجوي تو خواهم كرد 50ـ اي دفتر حسن ترا فهرست خط و خال           تفصيل ها پنهان شده در پرده ي اجمال ها معني: اي خدايي كه آثار و پديده هاي آفرينش فهرست و نشانه هايي از جمال و كمال تو هستند و در چهره ي آفريده هايت مي توان جمال تو را ديد 51ـ روزي كه در جام شفق مل كرد خورشيد               بر خشك چوب نيزه ها گل كرد خورشيد معني: در روزي كه خورشيد با غروب خود شفق را گلگون كرد(خورشيد غروب كرد) سر امام حسين(ع) بر روي نيزه ها درخشيد 52ـ دلبر جان رباي عشق آمد                   سر بر و سر نماي عشق آمد معني: عشق محبوبي است كه دل ها را به خود جذب مي كند و عاشق سر باخته را سر نما و سرور مي سازد 53ـ مرا بدان اذلال و استهانت، چرا دور فرمودي كردن معني: چرا فرمان دادي مرا با خواري و توهين دور كنند؟ 54ـ رانين و موزه تا دو فرسنگ در پي امير بردند و وي عنان تا بخارا هيچ بازنگرفت معني: شلوار چرمي و كفش امير را تا دو فرسنگ به دنبال او بردند و او تا بخارا اصلا توقف نكرد 55ـ پيش از ظهرها صداها را درهم اندخته، با غريو ولوله، جارچي اشتهار معلم خود مي گرديدند معني: قبل از ظهرها، بچه ها هم صدا با هم با فرياد و غوغا شهرت معلم خود را به گوش همگان مي رساندند 56ـ اين جوجه فكلي و جوجه هاي ديگر همه از تخمي سر در آورده اند كه روزي حصار جواني تو بود و حالا شكسته معني:اين جوان تازه به دوران رسيده ي آراسته و بقيه ي شاگردان همه به قيمت از دست رفتن جواني تو به جايگاه و مقامي رسيده اند. 57ـ سخن كز سوز دل تابي ندارد                  چكد گرآب از آن آبي ندارد معني: سخني كه برخاسته از دل نباشد هر اندازه هم كه تازه باشد، ارزشي ندارد 58ـ با گرسنگي قوت پرهيز نماند                افلاس عنان از كف تقوا بستاند معني: بر اثر گرسنگي و فقر توان پرهيزگاري از بين مي رود، فقر اختيار تقوا را از انسان مي گيرد. 59ـ جهان نه روز بود در شمر نه شب محسوب        شفق ز سرخي نيمش بيرق آشوب معني: در هنگام غروب، جهان نه روز به حساب مي آيد و نه شب(گرگ و ميش) بخش سرخ آسمان در غروب(شفق) مانند پرچم جنگ و انقلاب سرخ بود 60ـ جان كه دور از يگانگي باشد      دان كه چون مرغ خانگي باشد معني: انساني كه از عشق بي بهره باشد مانند مرغ خانگي، ناتوان است. 61ـ كلامت قانون است/ خرد در مصاف عزم تو جنون معني: سخن تو معيار ارزش هاست و عقل در مقابله با اراده ي استوار تو، ديوانه اي بيش نيست. 62ـ جوانان را نرسد كه بر پيران تماخره كنند كه جواب پيرا مسكت باشد معني: شايسته نيست كه جوانان پيران را مسخره كنند زيرا سخن پيران ساكت كننده و كوبنده است. 63ـ امير منفعل گشت و پاي در ركاب خنگ نوبتي آورد معني: امير تحت تاثير قرار گرفت و بر اسب سفيد يدك سوار شد. 64ـ صندوق تربت پدرم سنگين است و كتابه رنگين معني: تابوت پدرم از جنس سنگ است و سنگ قبر (سنگ نوشته ي مزار) او رنگارنگ و زيباست. 65- ندانسته رشته گران فطرت را در كارگاه تكوين بر تلوين يك سر سوزن خطا نباشد 66- خواهم شبي نقاب ز رويت بر فكنم/ خورشيد كعبه ماه كليسا كنم تو را 67- هرگز دلم براي كم و بيش غم نداشت/ آري نداشت غم كه غم بيش و كم نداشت 68- با آن كه جيب و جام من از مال و مي تهي ما را فراغتي است كه جمشيد جم نداشت 69- حيات از عشق مي شناس و ممات بي عشق مياب 70- چندان تناوري و بلند/ كه كلاه از سر كودك عقل مي افتد 71ـ دلبر جان رباي عشق آمد / سربُر و سرنماي عشق آمد 72ـ در جام من مي بيشتر كن ساقي امشب / با من مدارا بيشتركن ساقي امشب 73ـ خرد در مصاف عزم تو جنون است

تاريخ ادبيات و سبك شناسي 1ـ هر كدام از موارد زير، از ويژگي هاي زباني كدام سبك شعري است؟ الف) برخي از ويژگي هاي فراموش شده ي زبان، مجدداً رواج مي يابد. ب) كثرت لغات و تركيبات عربي جواب: الف) دوره ي بازگشت         ب) سبك عراقي   2ـ هر كدام از آثار زير، نوشته و سروده ي چه كسي است؟    الف) از ديار حبيب           ب) سه تابلوي مريم جواب:  الف) سيد مهدي شجاعي     ب) ميرزاده ي عشقي 3ـ مترجم كتاب مرزبان نامه از طبري به زبان فارسي كيست، اين كتاب چه نثري دارد؟ جواب: سعدالدين وراويني؛ نثر مصنوع 4ـ بواسحاق اطعمه، شاعر طنزگوي قرن نهم، اشعار خود را به تقليد از كدام شاعران سروده است؟ جواب: عبيد زاكاني و حافظ 5 ـ كتاب « تفسير طبري» ترجمه ي چه كتابي است و مترجم آن كيست؟ جواب: ترجمه ي كتاب « جامع البيان في تفسير القرآن» و مترجم آن عده اي از علماي ماوراءالنّهر و خراسان هستند. 6ـ دو ويژگي عمده ي نثر ساماني را فقط نام ببريد. جواب: 1ـ كوتاهي جملات     2ـ تكرار افعال 7ـ كتاب قابوس نامه داراي چه نثري است؟و به شيوه ي نثر چه دوره هايي نوشته شده است؟ جواب: داراي نثري سليس، زيبا و مطبوع و به شيوه ي نثر دوره ي سلجوقي و غزنوي نوشته شده است. 8 ـ كتاب چهار مقاله اثر كيست و نام اصلي آن چيست؟ جواب: اثر نظامي عروضي، و نام اصلي آن « مجمع النّوادر» است. 9ـ چهار ويژگي فني نثر داستان كليله و دمنه را بنويسيد.       1ـ استفاده از كلمات مترادف  2ـ وجود اطناب 2ـ كثرت استعمال لغات عربي  4ـ استفاده از تركيبات دشوار 10ـ مبدع مقاله نويسي در فارسي كيست و در اين زمينه چه كتابي نوشت؟       جواب: قاضي حميدالدين بلخي و كتاب مقامات حميدي را نوشت. 11ـ كتاب تاريخ عالم آراي عباسي از كيست؟و موضوع آن چيست؟ جواب: از اسكندر بيك تركمان. وقايع تاريخيِ دوران پيدايي صفويه، و پادشاهي شاه اسماعيل، شاه تهماسب و شاه عباس صفوي، مباحث و مسائل اجتماعي، وقايع ملل همسايه و اطلاعاتي در باب طوايف، قبايل و عشاير و احوال دانشمندان، علما، شاعران و هنرمندان. 12ـ ويژگي هاي سبكي نوشته ي « شعر و شاعري» را بنويسيد. جواب: بهره گيري از سجع، ترصيع، استشهاد به بيت يا غزلي، به كار بردن كلمات عربي   13ـ اثر مشهور قائم مقام فراهاني را نام ببريد، اين اثر به شيوه ي چه كتابي نگاشته شده است؟ جواب: منشآت (نامه ها). به شيوه ي گلستان سعدي نوشته شده است. 14ـ پدر داستان نويسي جديد( داستان كوتاه) در ايران كيست؟ نخستين مجموعه ي داستاني او را نام ببريد.   جواب: محمدعلي جمال زاده. نخستين مجموعه ي او « يكي بود يكي نبود» 15ـ يكي از بهترين و برجسته ترين داستان هاي جلال آل احمد چه نام دارد؟ جواب: مدير مدرسه 16ـ چند اثر از آثار سيد مهدي شجاعي را نام ببريد. جواب: 1ـ « دوكبوتر، دوپنجره، يك پرواز»    2ـ « ضريح چشمان تو»   3ـ « كشتي پهلوگرفته»          4ـ « از ديار حبيب»       5 ـ « پدر، عشق و پسر» 17ـ منظومه ي « حيدر بابا » از كيست و به چه زباني سروده شده است؟        جواب: از شهريار و به زبان آذري 18ـ شعر محمد علي معلم بيش تر با معيارهاي چه سبكي مطابقت دارد؟ نام مجموعه ي شعري او را بنويسيد.       جواب: با سبك خراساني مطابقت دارد.   « رجعت سرخ ستاره» ، نام مجموعه ي شعري اوست. 19ـ كتاب « داستان راستان» از كيست و چه موضوعي دارد؟  از استاد شهيد مطهّري، حاوي قصّه هاي مذهبي براي كودكان و نوجوانان 20ـ انقلاب مشروطه چه تأثيري بر روند طنزپردازي داشته است؟        جواب: باعث رونق و گسترش طنز شد و به آن جهت داد. 21ـ دو ويژيگي نثر ساماني را در متن زير از ترجمه ي تفسير طبري نشان دهيد. « پيغامبر عليه السّلام به روزگار نوشروان در وجود آمد از مادر، چون پيغامبر از مادر در وجود آمد، همهي بتان به روي اندر افتادند.» جواب: تكرار اسم و فعل ـ كوتاهي جملات ـ لغات و تركيبات كهنه ـ اختصار و ايجاز 22ـ برجسته ترين شاعران سبك هندي در ايران و هند به ترتيب چه كساني هستند؟ جواب: در ايران؛ صائب تبريزي . در هند؛ بيدل دهلوي 23ـ هر يك از آثار زير نوشته ي كيست؟ الف: سه تابلوي مريم                                 ب: داراب نامه جواب: الف: ميرزاده ي عشقي                       ب: ابو طاهر طرسوسي 24ـ هر يك از توضيحات زير مربوط به كدام سبك شعر فارسي است؟ الف: ورود لغات تركي، بيزاري از حكمت يونان و اقتباس مضامين شعري ب: رواج قوالب جديد از انواع ترجيع بند، مستزاد و چهارپاره، استفاده از لغات فرنگي و توجه به مسايل اجتماعي و سياسي روز جواب: الف: سبك عراقي                                ب: ادبيات دوره ي مشروطه 25ـ واژه سبك را نخستين بار.............در مقدمه ي كتاب..............به كار برد جواب: رضاقلي خان هدايت     مجمع الفصحا 26ـ سبك نثر هر يك از آثار زير را بنويسيد الف) مرزبان نامه سعدالدين وراويني              ب) چها مقاله نظامي عروضي جواب: الف)مصنوع(متكلف)             ب) فني 27ـ موضوع قصايد طبيب اصفهاني چيست؟ مدح و منقبت پيامبر اكرم (ص) و ستايش علي(ع) 28ـ دو ويژگي سبكي نثر جلال آل احمد را درمتن زير بيابيد هرچه بود دربان چنان در بزرگي بود و سرجوفه ي كشيك پاسگاه تازه تاسيس شده ي كلانتري كه نبود تا تره ي مدير مدرسه محله اش را خرد كند جواب: طنزگونه، تتابع اضافات، بي پروا (قاطع) 29ـ پيشگامي شعر طنزآلود دوره ي مشروطه با كيست؟ جواب: نسيم شمال(سيداشرف الدين حسيني، قزويني، گيلاني) 30ـ آثار زير از چه كساني است؟ الف)رجعت سرخ ستاره ب) نوروزي نامه ج) فرهنگ لغات عاميانه جواب: الف)علي معلم دامغاني           ب) ميرزاده ي عشقي            ج) محمد علي جمال زاده 31ـ كدام ويژگي ادبي سبك خراساني در بيت زير از فرخي كه در وصف ابر است ديده مي شود؟ تو گفتي گرد زنگار است بر آيينه چيني            تو گفتي موي سنجاب است بر پيروزه گون ديبا جواب: تشبيه حسي به حسي يا استفاده ي طبيعي و معتدل از آرايه هاي ادبي 32ـ تعريف زير مربوط به چيست؟ « اصطلاحي است براي نوع خاصي از نثر نويسي، در اين نوع نثر، روايات يا داستان هايي با عبارت مسجع و مقنا و آهنگ دار براي جمعي خوانده مي شود.» جواب: مقامه نويسي 33ـ يك ويژگي فكري سبك هندي را در بيت زير نشان دهيد. هر شب كواكب كم كنند از روزي ما پاره اي             هر روز گردد تنگ تر سوراخ اين غربال ها جواب: حكمت عاميانه ، اظهار ياس و نا اميدي 34ـ هر يك از آثار زير نوشته ي كيست؟ الف) جامع التمثيل              ب) تاريخ عالم آراي عباسي           پ) از رنجي كه مي بريم جواب: الف) حبله رودي        ب) اسكند بيگ تركمان               پ) جلال آل احمد 35ـ هريك از توضيحات زير مربوط به كدام شخصيت ادبي است؟ الف) از شعراي معاصر است كه شعر او با معيارهاي سبك خراساني مطابقت دارد و مهارت او در سرودن مثنوي در اوزان بلند به جاي اوزان كوتاه است و گاه به خود اتهامي مي پردازد. ب) دقت در حفظ حريم ارزش هاي مكتبي و اعتقادي و بهره گيري از تجاهل العارف و غلط نويسي هاي تعمدي در طنز او مشهود است. جواب: الف) علي معلم دامغاني      ب) گل آقا            36ـ دو برجستگي خاص شعري محمدعلي معلم را در سرودن مثنوي بنويسيد. جواب: وزن هاي بلند به جاي اوزان كوتاه ـ استفاده از موسيقي حروف ـ حداكثر استفاده از توان رديف و قافيه 37ـ يكي از پيشتازان و بنيانگذارن شعر مذهبي امروز را نام ببريد. جواب: سيد علي موسوي گرمارودي 38ـ سوگ سروده هاي عاشورايي از كدام عصر به بعد در شعر فارسي رواج يافت؟ جواب: عصر صفويه 39ـ نيما يوشيج با سرودن كدام منظومه فضايي تازه در شعر به وجود آورد؟ دو ويژگي شعري او را بنويسيد.    جواب: افسانه ـ 1) بهره گيري از عناصر طبيعت  2) ترسيم سيماي جامعه ي خويش 40ـ كتاب غرب زدگي از كيست؟ جواب: جلال آل احمد

شعر حفظي بيت هاي شعر زير را كامل كنيد. 1ـ برآمد قيرگون ابري ...........................          ............................. چو طبع بيدلان شيدا 2ـ حافظ از بادِ خزان در چمن دهر مرنج          .............................................................. 3ـ .........................................................           بـه نـازي كـه ليلـي بـه محمـل نشينـد 4ـ كي رفته اي از دل ...........................؟          ............................. كه پيدا كنم تـو را؟ 5 ـ هرگز ...................................نداشت          آري نداشت غم كه غم بيش وكم نداشت 6ـ امشب ..............................................           آخـر اي مـاه تـو همـدردِ مـنِ مسكينـي 7ـ دلبر جان رباي ................................           .............................. و سرنماي عشق آمد 8 ـ .......................................................           او كــلوخ زَفــت تـركَنـد از حجــــاب 9ـ آن يكي...........................................           زرد رو و لــب كبــود و رنــگ ريخــت 10ـ مـدتـي در كـار مـا تـأخيــر شـد          مدّعي ..................................................... 11ـ آن زمان كه......... هستيد از......... دست يابيدن به دشمن/ آن زمان كه پيش خود بيهوده پنداريد/ كه گرفتستيد دست ناتوان را/ تا..........  ............. را پديد آريد 12ـ من مگر طالع خود در تو توانم ديدن           كه توام ..............  ............... غبار آگيني 13ـ همه در...............  .............. غم از دل شويند             امشب اي مه تو هم از طالع من غمگيني 14ـ موج مي كوبد به روي ساحل خاموش ...................    ......................   چنان مستي به جاي افتاده، بس مدهوش ...................    ......................   و اين بانگ باز از دور مي آيد   آي آدمها 15ـ هر شب از حسرت ماهي من و يك دامن اشك        امشب اي...........   .............  پر از پرويني 16ـ كي بر اين .........    ........... سر خواهي زد              اي پرستو كه پيام آور فرورديني 17ـ يك نفر در آب مي خواند شما را                         ........ ....... را به دست خسته مي كوبد 18ـ سايه هاتان را ز راه دور ديده             آب را بلعيده در...... ......و هر زمان بي تابي اش افزون 19ـ تو هم اي ........... .............. چون من                   سر راحت ننهادي به سر باليني 20ـ شهريارا اگر آيين محبت باشد                          چه حياتي و چه ............... .............. 21ـ يك نفر در آب دارد مي سپارد جان / يك نفر دارد كه ............................... 22ـ كاهش جان تو من دارم و من مي دانم / ................................... 23ـ هر كه آمد به جهان.......................  /  در خرابات بگوييد........................... 24ـ عقل ديوانه شد آن سلسله ي مشكين كو / ....................................................... جواب ها:      1ـ ز روي نيلگون دريا     ـ     چو رأي عاشقان                   2ـ فكر معقول بفرما گُل بي خار كجاست                   3ـ غمش در نهان خانه ي دل نشيند                   4ـ كه تمنا كنم تو را   ـ  كي بوده اي نهفته                   5 ـ دلم براي كم و بيش غم                   6ـ اي ماه به دردِ دل من تسكيني                   7ـ عشق آمد  ـ  سر بُر                   8 ـ هركه عاشق تر بُوَد بر بانگِ آب                   9ـ در خانه اي در، مي گريخت                 10ـ در غيبت ما شير شد                 11 ـ مست ـ خيال ـ توانايي ـ بهتر                  12ـ آينه ـ بخت                 13ـ چشمه ـ مهتاب                 14ـ پخش ـ مي گردد ـ مي رود ـ نعره زنان                 15 ـ دامن ـ مهتاب                16ـ كلبه ـ طوفان زده                17ـ موج ـ سنگين ـ گود ـ كبود                18ـ باديه پيماي ـ محبت                 19ـ دنياي ـ بهشت آييني                 20ـ                  21ـ دست و پاي دايم مي زند                  22ـ كه تو از دوري خورشيد چه ها مي بيني                  23ـ نقش خرابي دارد ـ كه هشيار كجاست                   24ـ دل زما گوشه گرفت ابروي دلدار كجاست

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 13:3  توسط جغراتی  | 

         زبان فارسی 2سال دوم دبیرستان
        الف)ـ زبان شناسی
1ـ زبان و گفتار چه تفاوتي با هم دارند؟
جواب): زبان يكي از توانايي هاي ذهن انسان است حال آن كه گفتار فقط نمود آوايي اين توانايي است.
2ـ فوايد تمايز زبان و گفتار را بنويسيد.
جواب):  الف ـ  اشتباه و خطا در گفتار رخ مي دهد و رفع و اصلاح آن به وسيله ي زبان صورت مي گيرد.
 ب ـ به كمك اين تمايز نشان مي دهيم كساني هم كه به طور مادر زاد يا به سبب تصادف از قدرت گفتار بي بهره اند، به هيچ وجه از نعمت زبان محروم نيستند. مثلا كر و لال ها به  هنگام استفاده از زبان، به جاي نمود آوايي يا گفتار، از نمود حركتي (حركت دست ها و لب ها) كمك مي گيرند.
ج ـ بر اساس اين تمايز نشان مي دهيم كه چرا گوناگوني هاي سبكي و لهجه اي و حتي گويشي به يگانگي زبان آسيب نمي رسانند.
3ـ در استفاده از زبان، افراد كر و لال چه تفاوتي با ديگران دارند؟
جواب): آن ها به جاي نمود آوايي از نمود حركتي استفاده مي كنند.
4ـ .................. يكي از توانايي هاي ذهن انسان است حال آن كه ............. نمود آوايي اين توانايي است.       جواب):   زبان     ــ    گفتار
5 ـ دو كلمه در زبان فارسي مثال بزنيد كه شكل گفتاري آنها با شكل نوشتاري آنها تفاوت داشته باشند. جواب): خواهر   ـ خويش ـ خواستن    يا هر كلمه اي نظير اين
6 ‌ـ چرا گوناگوني هاي سبكي و لهجه اي به يگانگي زبان آسيب نمي رساند؟
جواب): زيرا گوناگوني هاي ياد شده عمدتاً به گفتار مربوط مي شوند نه به زبان .
7 ـ راز اصلي نياز ما به آموختن خط و نوشتار چيست؟
جواب): زيرا گفتار پس از اين كه به شكل نوشتار درآمد بر اثر مرور زمان از شكل گفتاري خود فاصله مي گيرد.
8ـ چرا شکل گفتاری و نوشتاری کلماتی مانند خواهر، خواستار و ... تفاوت دارد؟
جواب):  زيرا زبان پس از آن كه از طريق گفتار به شكل نوشتار در مي آيد، كم كم آن شكل نوشتار از صورت گفتاري خود فاصله مي گيرد و به مرور زمان و در طول قرون ، شكلي متفاوت و مخصوص به خود پيدا مي كند. 
9 ـ  تفاوت زبان و گفتار را با خط و نوشتار بنويسيد؟ چهار مورد ذكر كنيد.
جواب):  1)ـ ما، زبان و گفتار را در خانه و پيشِ خود ياد مي گيريم ولي خط و نوشتار را در مدرسه و نزد معلم مي آموزيم.
2)ـ زبان و گفتار ريشه در ذات و طبيعت انسان دارد؛ حال آن كه خط و نوشتار ذاتي و طبيعي نيست و ريشه در اجتماع و فرهنگ او دارد.
3)ـ سابقه ي زبان و گفتار به ميليون ها سال پيش باز مي گردد ولي خط و نوشتار پديده اي بسيار تازه است و سابقه ي آن به زحمت به ده هزار سال پيش مي رسد.
4)ـ زبان و گفتار يك استعداد طبيعي و خداداي است ولي خط و نوشتار خاستگاه اجتماعي و فرهنگي دارد و ساخته ي خودِ انسان است. 
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ  
   10ـ واج های زبان به دو دسته ي .................. و ................. تقسيم می شوند.
جواب): صامت و مصوّت  
 11ـ  واج و هجا را با ذکر مثال تعريف کنيد.
جواب):  واج آوايي است كه مي تواند در يك ساخت آوايي، جانشين آواي ديگري شود و آن ساخت را به ساخت ديگري تبديل كند. مثلاً آواي ‹‹ د ›› كه مي تواند در ساخت آوايي ‹‹ بار ›› جانشين آواي ‹‹ ر ›› شود و آن را به ساخت آوايي ‹‹ باد›› بدل كند. واج هاي زبان با هم تركيب مي شوند و ساخت هايي رابه وجود مي آورند كه به آن ها هجا يا بخش مي گوييم. چنانچه در مثال بالا واج هاي:/ ب/،/ا/،/ر/ با هم تركيب شده اند و هجاي /بار/ را ساخته اند. 
12ـ تفاوت حرف و واج را بنويسيد.
جواب): واج ها آواهاي زبان هستند حال آن كه حروف الفبا نشانه هاي نوشتاري اند
13ـ تعداد هجاها و واج هاي واژه ي آستانه را مشخص كنيد
 جواب): هفت واج ـ سه هجا
 14 ـ از راه جانشين سازي واج ها در ساخت آوايي (جان) دو كلمه ي جديد بسازيد.
جواب):  بار   ـ  جاي  ـ   دار         يا هر پاسخ مشابه ديگر
15 ـ تعداد هجا و واج هاي كلمه ها ي « آموزش » و « كاشانه » را مشخص كنيد.
جواب):  آموزش :  هفت واج و سه هجا ؛      كاشانه: شش واج و سه هجا دارد.
16 ـ در ساخت آوايي « صحن مدرسه» تكيه روي كدام هجا است؟
جواب):  روي هجاي آخر  (سه)
17ـ در ساخت آوايي  « دانشمند » تكيه روي كدام هجاست؟ 
جواب): روي هجاي آخر ( مند ) 
18ـ جايگاه تكيه را در كلمه ي « دانشگاه » مشخص كنيد.
       جواب): تكيه روي هجاي آخر (گاه) قرار دارد.                                                                                                                  
19ـ هجاها و واجهای کلمات ‹‹ آسمان ››  و ‹‹ دانش آموز ›› را معين کنيد.
جواب):  آسمان ، سه هجا دارد:   آ ؛ سِـ  ؛ مان . و شش واج : آ ؛ س ؛ ـِ ؛ م ؛ ا ؛ ن دانش آموز،چهار هجا دارد: دا ؛ نِـ  ؛ شا  ؛ موز. و نُه واج: د ؛ ا ؛ ن ؛ ـِ ؛ ش ؛ آ ؛ م ؛ و ؛ ز
20ـ تعداد هجا ( بخش) و واج های کلمات مقابل را مشخص کنيد.       الف ـ  نوا       ب ـ کشاورز
جواب): الف ـ نوا : دو هجا   نَـ ؛ وا .  وچهار واج دارد: ن ؛ ـَ ؛ و ؛ ا .
  ب ـ كشاورز: سه هجا  كِـ ؛ شا ؛ ورز . و هفت واج دارد: ك ؛ ـِ ؛ ش ؛ ا ؛ و ؛ ر ؛ ز
21ـ تکواژ چيست؟ مثال بزنيد.
جواب):  واحد زباني معنا داري است كه به واحد هاي معني دار كوچك تر بخش پذير نباشد. مانند : ميز ؛ كتاب ؛ احمد
22ـ واژه ي « جوانمردانه » چند تكواژ دارد؟ تكواژ آزاد و وابسته ي آن را مشخص كنيد.
    جواب): شش تكواژ  ـ « جوان » و « مرد» تكواژهاي آزاد ؛  و « انه» تكواژ وابسته است.
23ـ برای هر يک از تکواژهای آزاد و وابسته يک مثال بزنيد.
جواب):   تكواژ آزاد مانند:  باغ ـ  قلم    تكواژ وابسته مانند: ‹ گر› در كلمه ي كارگر
24ـ در کداميک از ساخت واژه های زير، وند اشتقاقی و در کدام يک وند صرفی به کار رفته است؟        سودمند:            سرشناس ترين:              سخن سرايان:              باغبان:   
جواب):  ‹‹ مند ›› در سودمند، وند اشتقاقي.   ‹‹ ترين ›› در سرشناس ترين، وند صرفي   ‹‹ ان ›› در سخن سرايان، وند صرفي     ‹‹ بان ›› در باغبان، وند اشتقاقي
25ـ  نوع ساخت واژه های زير را تشخيص دهيد.
    الف‌ـ روان شناسانه                  ب- شترِگاوپلنگ             ج ـ تراشه         د ـ اشكبوس
جواب):  الف ـ مشتق مركب         ب ـ مركب        ج ـ مشتق       د ـ ساده
26ـ در واژه هاي زير نوع وند را تشخيص دهيد.        الف ـ گفتار       ب ـ مي رود                 
           جواب): الف ـ اشتقاقي        ب ـ تصريفي
27 ـ نوع ساخت واژه هاي زير را تعيين كنيد.
الف ـ شترِگاوپلنگ      ب ـ پوشه      ج ـ سياوش       د ـ سي و سه پل
جواب): الف ـ مركب          ب ـ مشتق       ج ـ ساده              د ـ مشتق مركب
28 ـ در واژه هاي زير نوع وند را تشخيص دهيد.
الف ـ درختان                     ب ـ ورزش
جواب):  الف ـ تصريفي             ب ـ اشتقاقي
29 ـ نوع ساخت واژه هاي مقابل را تعيين كنيد.       الف ـ نوروز          ب ـ شمشاد
                             جواب):  الف ـ  مركب             ب ـ ساده
30 ـ نوع ساخت واژه هاي « خود خواه » و « چهارده ساله » را تعيين كنيد.
جواب):       خود خواه : مركب                  چهارده ساله :  مشتق مركب
31 ـ در كدام يك از واژه هاي زير ، وند اشتقاقي و در كدام وند صرفي به كار رفته است؟     
   الف) ادبي                ب) گل ها         ج) دلسوزي          د) چهره ها
جواب):  الف ) : اشتقاقي            ب) : صرفي       ج): اشتقاقي       د): صرفي
32ـ نقش اصلي ساخت واژه ي اشتقاقي چيست؟
جواب): واژه سازي به منظور هر چه غني تر كردن واژگان زبان و رفع كمبودهاي واژگاني آن .
ب) نگارش
1ـ به چه دليل كاربرد كلمات مشخص شده در جمله ي زير صحيح نمي باشد؟ حروف و نشانه هاي حذف شده را تشخيص دهيد و بنويسيد كه اصلاح شكل اينگونه جمله ها در حوزه ي كدام ويرايش است؟
« پس از فروپاشي سيستم كونيسم شوروي ها مردم اروپاي شرقي كشورهاي مستقل كوچكي را تشكيل دادند.»
جواب):  ـ « سيستم» يك واژه ي بيگانه است و به جاي آن بايد از كلمه ي « نظام» استفاده شود.
 ـ به جاي كلمه ي « شوروي ها» بايد از « مردم شوروي» استفاده شود زيرا « شوروي» يك صفت نسبي از كلمه ي شورا و نام كشور است و جمع بسته نمي شود.
ـ پس از كلمه هاي « كمونيسم» و « شرقي» بايد علامت « ، » ويرگول قرار گيرد.
ـ پس از كلمه ي « مردم» بايد حرف « و » عطف نوشته شود.
ـ شكل صحيح اين جمله بدين صورت است: « پس از فروپاشي نظام كمونيسم، مردم شوروي و اروپاي شرقي، كشورهاي مستقل كوچكي را تشكيل دادند.»
ـ اصلاح شكل اينگونه جمله ها در حوزه ي « ويرايش فني » است.
2ـ هر يك از موارد زير در حوزه ي كدام ويرايش است"؟
     الف ـ اصلاح بندها (پاراگراف)        ب ـ پرداختن به جنبه هاي دستوري و نگارشي يك متن       
 جواب):  الف ـ ويرايش فني           ب ـ ويرايش زباني
3ـ متن زير را ويرايش كنيد.
من از نمايشگاه بين المللي كتاب يك دانه ديوان شاعره ي معاصر ايران، پروين اعتصامي را خريدم.
جواب): دانه (جلد)      شاعره (شاعر)
4ـ ويژگی های « زبان معيار» را بنويسيد.
جواب) : 1)ـ زبان ملي و رسمي، فرهنگي و علمي، مطبوعاتي و آموزشي كشور ماست.
        2)ـ زبان درس خوانندگان ايراني است.
     3)ـ اين زبان به غير فارسي زبان ها آموزش داده مي شود.
    4)ـ نشانه ها و عناصر محلي، لهجه اي، لغات مهجور فارسي و لغات بيگانه در آن ديده نمي شود.
  5)ـ زبان تثبيت شده  و داراي اصول معيني است.
  6‌)ـ مطابق دستور زبان فارسي معاصر نوشته شده است.
5 ـ طرز بيان و قالب نوشته ي زير را تعيين كنيد.
« هشت و نيم صبح وارد شديم، سلام مأموران دروازه پيش باز خوشي بود. چون از يازده ديشب توي اتوبوس بوديم و پاها آماس كرده .....
جواب):  طرز بيان:  جِِد                   قالب:  سفرنامه
6 ـ  ويژگي هاي زبان محاوره را بنويسيد.
جواب): 1ـ در آن، اركان دستوري جا به جا مي شود.
            2ـ كلمات شكسته مي شود.
            3ـ از لغات، اصطلاحات، امثال و كنايات عاميانه استفاده مي شود.
            4ـ اين زبان، ساده و بي تكلّف و قابل فهم است.
7ـ در چه نوع نوشته هايي مي توان از زبان محاوره استفاده كرد؟
  جواب): در نقل قول هاي نمايش نامه ها و داستان ها
8ـ طرح نوشته چه ويژگي هايي دارد؟
جواب) : الف ـ چارچوب كلي موضوع مورد نظر مارا تعيين مي كند؛
              ب ـ به نوشته ي ما نظم و انسجام مي بخشد؛    ج ـ در سرعت و دقت نگارش مؤثر است؛
                د ـ به ما فرصت مي دهد كه به طور همه جانبه و علمي به موضوع بنگريم.
9ـ فضا سازی يعنی چه؟ چرا شاعران و نويسندگان از اين عنصر استفاده می کنند؟
جواب) : فضا سازي يعني اين كه به فراخور محتواي نوشته، زمينه ي مناسب رواني را در خواننده يا شنونده ايجاد كنيم. شاعران و نويسندگان براي تأثيرگذاري بيشتر، غالباً از عنصر فضاسازي استفاده مي كنند.
10ـ در انتخاب عنوان هاي زير از چه شيوه هايي بهره گرفته شده است؟
الف ـ تنفس صبح         ب ـ روشن تر از خاموش
جواب): الف ـ استفاده از آيه ي قرآن             ب ـ متناقض نما (پارادوكس)
11ـ روش های کلی و عمومی تحقيق را فقط نام ببريد.
جواب) :  1ـ تجربه و آزمايش    2ـ روش مشاهده     3ـ روش پرس و جو    4ـ روش مطالعه
12ـ دو شرط اساسی استفاده از منابع در تحقيق چيست؟
جواب) : 1ـ شناختن منابع  
            2 ـ آشنايي با طرز استفاده از آن ها
13ـ در برگه دان هر کتابخانه چند نوع برگه وجود دارد نام ببريد.
جواب) : سه نوع: 1ـ موضوعي          2ـ به نام مؤلف           3 ـ عنوان كتاب
14ـ براي تحقيق در باره ي مراحل تهيه ي شير پاستوريزه از كدام روش تحقيق استفاده مي شود؟ 
 جواب):  روش مشاهده
15ـ ـ خبرنگار ورزشي براي نظر خواهي در باره ي يك مسابقه ي مهم از چه شيوه اي استفاده مي كند؟          جواب):  پرس و جو (مصاحبه)
16ـ روزنامه نگاران براي تهيه ي گزارش خبري خود از چه روشي استفاده مي كنند؟
 جواب):  روش مصاحبه  ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
17ـ چه چيزی به تحقيق ارزش و اعتبار می بخشد؟
جواب) : شيوه ي درست ارجاع است.
18ـ ساده ترين راه ثبت يافته ها و نکته های مهم به هنگام تحقيق چيست؟   
 جواب): يادداشت برداري
19ـ فهرست ها بر دو نوع است آنها را فقط نام ببريد.
    جواب):  1 ـ فهرست موضوعي       2ـ فهرست راهنما
20ـ هر برگه (فيش) چه قسمت هايي دارد؟  
 جواب): عنوان ـ متن ـ مأخذ
21ـ جوهر تحقيق ........................... و ........................... است.
جواب): ابتكار         و         نوآوري
22 ـ قدم اول در تحقيق و پژوهش كدام است؟
جواب): بهره گيري از منابع
23ـ در تحقيق چه عواملي نقش اساسي دارند؟
جواب): علاقه مندي ـ حوصله ـ دقّت ـ نظم ـ داشتن روش مناسب
24ـ در مقدمه ي يك تحقيق چه نكاتي توضيح داده مي شود؟
جواب): انگيزه و هدف تحقيق ـ ضرورت و اهميت آن ـ شيوه ي كار و برخي نكات ديگر.
25ـ در کتابهای مرجع برای يک واژه چه اطلاعاتی را می توان بدست آورد؟
جواب)معاني گوناگون،املاي درست، تلفظ، ريشه، ارزش دستوري، تعريف يا توصيف، شكل، نام هاي ديگر، گونه ها
26ـ چرا در ميان منابع پژوهشی کتابهای مرجع جايگاه ويژه ای دارند؟
   جواب) : زيرا در كوتاه ترين زمان اطلاعاتي دقيق، جامع و اساسي را در باره ي يك واژه، مفهوم، موضوع، شخص، مكان و ... در اختيار مراجعه كنندگان قرار مي دهند.
27ـ  نقل مطالب از کتاب های مرجع به چند شيوه انجام می پذيرد نام ببريد و يكي را به دلخواه توضيح دهيد.
جواب) : به سه شيوه: 1ـ نقل مستقيم 2ـ نقل با تلخيص 3ـ نقل به مضمون
 در نقل مستقيم، عين متن كتاب مرجع را مي آوريم،
در نقل با تلخيص، متن را خلاصه مي كنيم
 در نقل به مضمون، معني و مفهوم متن را مي نويسيم.
28ـ  هر يك از علامت هاي زير بيانگر چه مفهومي است؟
          الف )  الخ                          ب )  ر . ك
جواب):  الف:   الي آخر                       ب ـ   رجوع كنيد به
29ـ  علامت دو خط موازي || در لغت نامه ي دهخدا و علامت مَد ( ~ ) در فرهنگ معين بيانگر چيست؟
جواب): دو خط موازي || معاني يا كاربردهاي گوناگون كلمه  و علامت مد (~) جلوگيري از تكرار كلمه است.                                  
30ـ علامت اختصاري (ج) بيانگر چيست؟       
 جواب): بيانگر جلد است.
31ـ كاربرد قلاب ‍] [ را در دو فرهنگ معين و دهخدا با يك ديگر مقايسه كنيد.
جواب): در فرهنگ معين ريشه ي يك كلمه و در فرهنگ دهخدا تلفظ صحيح كلمه را نشان مي دهد.
32ـ ويژگی های مقاله ها را بنويسيد.
جواب): 1ـ براي هدف و مقصودي خاص نوشته مي شوند؛
            2ـ از نظمي خاص و طرحي مشخص و سيري منطقي پيروي مي كنند؛
           3ـ ميان بخش هاي متفاوت آن ها هماهنگي و ارتباط وجود دارد؛
           4ـ در آن ها از منابع و مآخذ معتبر استفاده مي شود.
33ـ قسمت هاي تشكيل دهنده ي يك مقاله را نام ببريد.
جواب):  عنوان ـ فهرست مطالب ـ مقدمه ـ متن ـ نتيجه ـ فهرست ها
34ـ شرط اساسی برای نوشتن مقاله چيست؟
جواب): احاطه ي كامل بر موضوع است.
35ـ گام اول در نگارش مقاله چيست؟
 جواب): انتخاب موضوع است.
36ـ حجم مقاله به چه چيزهايي بستگي دارد؟ 
 جواب): موضوع ـ سطح مخاطبان
37ـ مقاله ها از نظر هدف، محتوا و شيوه ي نگارشی به دو دسته می باشند نام ببريد و توضيح دهيد.
جواب) :
 الف: مقاله هاي پژوهشي، استدلالي و علمي كه بر اساس برهان، منطق، تفكر و پژوهش تهيه مي شوند.  
 ب: مقاله هاي تحليلي كه در آن ها نويسنده به تحليل يا تفسير يك موضوع مي پردازد.
38ـ گرد آوري اطلاعات به چه شيوه هايي صورت مي گيرد؟ فقط نام ببريد.
جواب): به3 شيوه:   1ـ مشاهده     2ـ پرس و جو و مصاحبه       3ـ مطالعه و مراجعه به مآخذ و منابع 
39ـ در روش مشاهده، در چه صورتی نتيجه ی تحقيق دقيق تر خواهد بود؟
جواب): چنانچه مشاهده گروهي باشد، نتيجه ي تحقيق دقيق تر خواهد بود.
40 نام گزارش های زير را بنويسيد.
الف) گزارش اجرای عمليات يك ساختمان
ب) گزارش نتيجه ي تحقيقات کارشناس برای تاسيس سازمان
ج ـ گزارش يک بازديد علمی
د ـ  گزارش مأمور بانك از منزل مسكوني براي دادن وام بانكي
جواب) : الف ـ گزارش اجمالي و كوتاه                     ب ـ گزارش مفصّل و بلند 
              ج ـ گزارش دوره اي و مرتب                     د ـ گزارش رسمي و اداري
41ـ در نگارش متنِ گزارش، چه اصولی را بايد رعايت کنيم؟4 مورد را نام ببريد.
جواب): 1ـ آمار و ارقام را به دقت ذكر كنيم   
           2ـ از ذكر جزئيات غير لازم بپرهيزيم
           3ـ در كمال امانت و صداقت و با بي طرفي به نقد و داوري بپردازيم
           4ـ ابعاد و زواياي تاريك موضوع را به روشني بيان كنيم
42ـ از نظر حجم  ، گزارش ها بر چند دسته تقسيم مي شوند؟ نام ببريد.
  جواب): اجمالي و كوتاه        ــ        مفصّل و بلند
43ـ يك گزارش تحصيلي از نظر حجم چگونه گزارشي است؟
جواب): اجمالي و كوتاه
ج) دستور
1 ـ در جمله ي زير، نهاد جدا و نهاد پيوسته را مشخص كنيد.
   روزها پشت سرهم مي گذرد.        جواب): نهاد جدا : روزها      نهاد پيوسته ــَ د
2ـ نهاد جدا و نهاد پيوسته را مشخص کنيد.
     « سخت کوشان از هيچ مشکلی نمی هراسند.»
جواب):  سخت كوشان، نهاد جدا         ــ    ‹‹ ند ›› درفعل مي هراسند، نهاد پيوسته
3ـ در جمله های زير به چه دليل نهاد جدا با شناسه مطابقت نکرده است؟
الف- آقای مدير تشريف آوردند.              ب- کتاب ها از دستم افتاد.
ج- ديشب هيچ يک از ستارگان غروب نکرد.
جواب): الف ـ براي احترام     ب ـ نهاد، غير جاندار است.    ج ـ نهاد، اسم مبهم است.
 4ـ براي جمله ي زير فعل ها را با شناسه ي مناسب بياوريد.
با ديگران چنان رفتار (كردن) كه دوست داري ديگران با تو رفتار (كردن)     جواب): كن  ـ  كنند
5ـ از مصدر « رفتن» جاي خالي را با فعل و شناسه ي مناسب پر كنيد.
الف ـ من و تو ................        ب ـ من با تو.......................      ج ـ او و تو...............   دـ حسين با تو..........
جواب): الف ـ رفتيم          ب ـ رفتم           ج ـ رفتيد         د ـ رفت
6 ـ نهاد جمله ی زير را مفعول قرار دهيد.
       « کودک از خواب بيدار شد.»
جواب):  مادر، كودك را از خواب بيدار كرد.
7ـ با رسم نمودار گروه های تشکيل دهنده ی جمله ی زير و همچنين نقش هر گروه اسمی را مشخص کنيد.               « مادر بزرگ هر روز عصر بساط مختصرش را به ايوان می آورد.        
جواب) لطفاً پاسخ زير را با رسم نمودار بنويسيد: ‹‹ مادربزرگ=نهاد›› و بقيه ي جمله گزاره است . ‹‹ هر روز عصر= گروه قيدي ››   ‹‹ بساط = مفعول ›› ‹‹ مختصر= صفت ››  ‹‹ ش، در مختصرش=مضاف اليه ›› ‹‹ ايوان = متمم قيدي ››
8 ـ برای الگوی مقابل، يک جمله بسازيد.   نهاد+ مفعول+ مفعول+ فعل     
                  جواب):  مادر كودكش را غذا داد
9- با رسم نمودار گروه های تشکيل دهنده ی جمله ی زير و همچنين نقش هر گروه اسمی را مشخص کنيد.              « زبان شناسان زبان را يک نظام می دانند.»
جواب): نمودار را خودتان بكشيد.
 گروه ها و نقش آن ها: ‹‹ زبان شناسان ›› گروه اسمي و در نقش نهاد. بقيه جمله، گزاره است كه اجزاي آن شامل: ‹‹ زبان ›› مفعول . ‹‹ يك نظام ›› مسند . ‹‹ مي دانند ›› فعل . و ‹‹ ند ›› در مي دانند، شناسه
10ـ هر يك از جمله هاي زير چند جزئي است:
الف ـ پرستار بيمار را دارو خورانيد            ب ـ پرنده از قفس پريد
جواب): الف ـ چهار جزئي           ب ـ دو جزئي
11ـ در جمله ي زير،كلمه ي مشخص شده چه نقشي دارد؟
 « شهدا شمع محفل بشريتند.»        جواب):  « شمع » نقش مسند دارد.
12ـ در جمله زير نقش کلمات مشخص شده را بنويسيد.
            احمد   پرنده    را از قفس  تنگ  آزاد کرد.
 جواب): احمد: نهاد           پرنده: مفعول       قفس: متمم قيدي          تنگ: صفت
13ـ از فعل« دارم مي نويسم» با حفظ شخص ، مضارع التزامی و ماضي نقلي بسازيد.
جواب): مضارع التزامي= بنويسم         ماضي نقلي= نوشته ام
14ـ زمان فعل جمله زير را مشخص کنيد.
      « قافله تمدن بشری به کجا دارد می رود؟»
جواب): مضارع مستمر
15ـ نوع فعل وکاربرد آن را در جمله ی زير مشخص کنيد.
    «شايد انسان متمدن امروز، مضرات زياده جويی و خود خواهی را دريافته باشد.
جواب):  ماضي التزامي و از اين فعل براي شك و ترديد و احتمال استفاده مي شود.
16ـ جدول زير را كامل كنيد.
فعل
ماضي نقلي
ماضي بعيد
ماضي مستمر
مضارع مستمر
مضارع التزامي
آينده
پرداختند
 
 
 
 
 
 
جواب): ماضي نقلي :  پرداخته اند
  ـ  ماضي بعيد: پرداخته بودند
 ـ ماضي مستمر: داشتند مي پرداختند
 ـ مضارع مستمر: دارند مي پردازند
 ـ مضارع التزامي: بپردازند
ـ آينده: خواهند پرداخت
17 ـ در فعل خواهيم ديد   فعل كمكي را مشخص كنيد.
جواب): خواهيم
18ـ زمان و وجه فعل را در جمله ي زير تعيين كنيد.
  براي مشكل خود چاره اي بينديش              
 جواب): زمان (مضارع)   وجه: امري
19ـ از مصدر (رسيدن) مضارع التزامي دوم شخص مفرد بنويسيد.       جواب):  برسي
20ـ در جمله ي زير، مصدر داخل كمانك را به فعل مناسب تبديل كنيد.
   « برگ درختان در پاييز ....................................... »  (ريختن)
جواب): (مي ريزد) يا (مي ريزند) مفرد يا جمع هر دو صحيح است.
21ـ  با فعل « بريد» دو جمله بسازيد كه دريكي فعل، ناگذر و در ديگري گذرا باشد.
جواب)  ناگذر:   طناب بريد.                گذرا: پرويز طناب را بريد.
22ـ  جمله ی زير را با توجه به پنج مرحله ي مجهول سازي، مجهول کنيد.
 ملل مسلمان جهان با بيداري خود ديكتاتورهاي ظالم بر كشورهاي خويش را از حكومت كنار مي زنند.
     ـ توجه:  دانش آموز بايد پس از ذكر پنج مرحله ي مجهول سازي، به پاسخ زير برسد: 
                 «  ديكتاتورهاي ظالم، از حكومت كنار زده مي شوند ». 
23ـ جمله ی مجهول زير را با توجه به گروه اسمی داخل پرانتز معلوم کنيد.
        « آيا باز هم شاهکارهايی هم چون شاهنامه ي فردوسی سروده خواهد شد؟ ( ايرانيان)
جواب):  آيا ايرانيان شاهكارهايي هم چون شاهنامه ي فردوسي خواهند سرود؟
24ـ فعل دوخت را مجهول كنيد.       
جواب): دوخته شد.
25ـ گزينه ي « الف» را مجهول و گزينه ي « ب »  را منفي كنيد.
الف ـ نوشته بود             ب ـ داشت مي نوشت
جواب): الف ـ نوشته شده بود               ب ـ نمي نوشت
26ـ گزينه ي « الف » را منفي و گزينه ي « ب » را مجهول كنيد.
     الف ـ برآمد (منفي) ..................            ب ـ ريختند (مجهول) .....................
جواب): الف : برنيامد                  ب : ريخته شدند
                                    زبان فارسي 1 سال اول دبیرستان
 الف ـ زبان شناسي
1ـ اجزاي سازنده ي نظام زبان در درجه ي اول چيست؟     جواب): نشانه 
2ـ صورت ساده شده ي تعريف زبان را بنويسيد. ( اركان اصلي تعريف زبان را بنويسيد.)
جواب): زبان يك نظام است و كار اصلي آن ايجاد ارتباط ميان انسان هاست و مقصود انتقال پيام از يك فرد به افراد ديگر است.
3ـ در تعريف زبان، مقصود از ارتباط زباني چيست؟
     جواب : در اين ارتباط عمدتاً انتقال پيام از يك فرد به افراد ديگر است.
4ـ در تعريف زبان منظور از نظام چيست؟
جواب: مجموعه ي به هم پيوسته ولي پيچيده اي است كه طبق قاعده از اجزاي كوچك تري ساخته شده است.
5ـ زبان شناسان براي حل مشكل دگرگوني زبان ، چه راه حلي انديشده اند؟ مثال بزنيد.
جواب): عامل زمان را  كه موجب اين دگرگوني است كنار مي گذارند؛ مثلاً زبان فارسي را فقط به صورت امروزي آن بررسي مي كنند؛ از كلماتي نظير همي رفتم و شنيدستم كه شكل قديمي دارند، امروزه استفاده نمي كنند.
6ـ چرا زبان گستردگي دارد؟        جواب): زيرا بايد همه ي جلوه هاي ديگرِ هستي را، در خود بگنجاند ؛ خواه پديده ها و جلوه هاي انساني، خواه اجتماعي و خواه طبيعي.
7ـ براي هر يك از ويژگي هاي زايايي ونابجايي زبان ، يك مثال بزنيد. 
جواب): زايايي : ابرها پاورچين پاورچين وارد شدند .     نابجايي : سخن در باره ي زندگي حافظ    
8ـ مهمترين ويژگي زبان انسان چيست؟   جواب): دو ساختي بودن است.                              
9ـ ويژگي دو ساختي بودن زبان انسان را توضيح دهيد؟ و مثال بزنيد.
     جواب ): در زبان هاي انساني يك بار صداهاي بي معني با هم تركيب مي شوند و ساخت هاي معني دار را مي سازند كه به آن ها نشانه مي گوييم؛ بار ديگر نشانه هاي معني دار با هم تركيب مي شوند و در نهايت، پيام هاي كاملي را مي سازند كه آن را جمله مي خوانيم . مثال: در زبان فارسي ما يك بار صداهاي بي معنيِ « آ » ، « ر »  و « د »  را با هم تركيب مي كنيم و نشانه ي معني دارِ« آرد» را مي سازيم. بار ديگر اين نشانه هاي معني دار را با نشانه هاي معني دارِ « را » و « بيخت » (كه هر دو مثل« آرد » از صداهاي فاقد معني ساخته شده اند) تركيب مي كنيم در نتيجه جمله ي« آرد را بيخت » ساخته مي شود.
10ـ چرا جمله ي « عيد شما مبارك» در حد خود يك نظام است؟
جواب): چون مي تواند در كلّيّتِ خويش دست كم ميانِ دو نفر از افرادِ انساني رابطه برقرار كند و پيامي را در مايه ي شادباشِ عيد از يكي به ديگري منتقل كند.
11ـ با كدام ويژگي زبان، مي توانيم درباره ي « آدم برفي » سخن بگوييم؟
     جواب): ويژگي نابجايي
12ـ به سبب كدام ويژگي از ويژگي هاي  زبان مي توان جملات نا محدود بسازيم؟مثال بزنيد.
جواب): ويژگي زايايي .  مثال : ابرها پاورچين پاورچين وارد شدند .    
13ـ زبان شناسي سنتي را تعريف كنيد.
      جواب): در گذشته زبان را به قصد شناختن خودِ آن مطالعه نمي كردند بلكه هدف از مطالعه ي زبان حفظ كتب آسماني و آثار ادبي از دگرگوني هاي ناشي از گذشت زمان بود يا ايجاد ارتباط ميان اقوام و مللي كه به زبان هاي مختلف سخن مي گفتند، مطالعه ي زبان به اين شيوه را زبان شناسي سنتي مي نامند.
14ـ دستور زبان به چند بخش تقسيم مي شود؟ فقط نام ببريد. جواب): به دو بخش: صرف و نحو   
15ـ وظيفه ي هر يك از دو بخش صرف و نحو را در دستور زبان با ذكر مثال براي هر بخش  بيان كنيد.
جواب):  در بخش صرف به بررسي و طبقه بنديِ نشانه هاي ساده، مثلِ « باغ » يا « ـ بان » در« باغبان »  و مانند اين ها مي پردازند. و از نشانه ها به نام تك واژ ياد مي كنند. آن گاه به چگونگيِ تركيب تكواژها تا حد كلمات مشتق مثل « باغبان »  و كلمات مركب مثل « كتاب خانه » توجه مي كنند.
            در بخش نحو  به شيوه ي تركيبِ انواع كلمات تا سطح گروه يا جمله مي پردازند. آن گاه گروه ها را به انواع گروه اسمي  (مثلِ « اين كتابِ جلد سبز ») ؛ گروه فعلي ( مثلِ « گفته شده بود »)؛ گروه حرف اضافه و غيره طبقه بندي مي كنند. جمله ها را هم به انواعِ جمله ي ساده، جمله ي مركب، جمله ي شرطي، جمله ي امري، جمله ي بياني و مانند اين ها تقسيم مي كنند.
16ـ يك مثال براي ترادف و يك مثال براي تضّمن بنويسيد.
جواب): ترادف : نيك و خوب            تضمن : توپ و فوتبال
17ـ انتقال پيام در چه قالبي صورت مي گيرد ؟       جـــواب :   جمـلـــــــه                       
18ـ رايج ترين تعريف زبان شناسي چيست؟    جواب : مطالعه ي علمي زبان است.   
19ـ زبان شناسي جديد را با چه نام هايي مي شناسند؟    جواب) :   همگاني    و  ساختگرا           
20ـ مطالعه ي صورت هايي نظير « همي رفتم » و « شنيدستم » به كدام شاخه زبان شناسي ارتباط دارد؟ 
  جــواب : زبان شناسي تاريخي        
21ـ عبارت « گفته شده بود » جزء كدام يك از گروه هاي زباني محسوب مي شود ؟ جواب : گروه فعلي     
22ـ به مطالعه ي چه مواردي در نظام زبان « واج شناسي » مي گويند ؟
   جواب: سطحي كه به مطالعه ي صداهاي زبان و قواعد تركيب آن ها به منظور ايجاد ساخت هاي آوايي زبان مي پردازد.
23ـ كدام عامل موجب تحول و تغيير در زبان مي شود؟        جواب : عامل زمــان
24ـ رابطه ي معنايي ميان كلمات زير را بنويسيد .
         الف ـ  بحر و دريا                ب ـ نيك و بد             ج ـ  ورزش ، فوتبال            
        جــواب : الف ـ تــرادف                   ب ـ تضــاد               ج ـ تضمّن
25ـ زبان شناسان مشكل پيچيدگي و گستردگي زبان را چگونه حل كرده اند؟
 جواب: زبان را به چند بخش تقسيم كرده و هر بخش را جدا جدا يا به اصطلاح خودشان در سطحي جداگانه بررسي كرده اند .
26ـ در كتاب زبان فارسي كدام سطح از زبان مطرح شده است؟   جواب : دستــور زبــان
27ـ نمونه ي زير بيانگر كدام ويژگي زبان است ؟ 
       « د» + « و» + « س » + « ت » = دوست            دوستم + را + ديدم = دوستم را ديدم
        جواب : دو ساختي بودن
28ـ منظور از علمي بودن مطالعه ي زبان چيست؟
جواب: منظور آن است كه زبان شناسي مثل همه ي علوم ديگر از روش هاي رايج در تحقيقات علمي استفاده مي كند.
29ـ در زبان شناسي سنتي هدف از مطالعه ي زبان چيست؟
    جواب : هدف از مطالعه ي زبان حفظ كتب آسماني و آثار ادبي از دگرگوني هاي ناشي از گذشت زمان بود يا ايجاد ارتباط ميان اقوام و مللي كه به زبان هاي مختلف سخن مي گفتند.
30ـ رابطه ي معنايي ميان اين كلمات را بنويسيد:   الف ـ  غــم و شــادي     ب ـ  درخــت و جنگــل
             جــواب :    الف ـ تضاد                          ب ـ تضمّن
31ـ عبارت « شكوفه هاي زيباي درخت » جزء كدام يك از گروه هاي زباني محسوب مي شود؟
       جـواب:گـروه اسمـي
32ـ زبان شناسان از نشانه هاي زباني به چه نامي ياد مي كنند؟    جــــواب :  تكـــــواژ
33ـ شكل هاي مختلف يك زبان را فقط نام ببريد.   جواب):  گونه ـ لهجه ـ گويش
34ـ گويش هاي اجتماعي چيست؟
جواب): اين گويش ها، هر يك به طبقه يا قشر اجتماعيِ خاصّي متعلّق است؛ مثل گويش هاي واعظان و بازاريان و غيره.
35ـ نام گويش هاي زير را بنويسيد.
الف ـ گويش واعظان       ب ـ گويش بوشهري و شيرازي         ج ـ گويش دوره ي سامانيان
جواب ):  الف ـ گويش اجتماعي           ب ـ گويش جغرافيايي      ج ـ گويش تاريخي
36ـ ويژگي زباني هر جمله را بنويسيد.
الف ـ  فردوسي بزرگترين شاعر حماسه سراي ايران است        ب ـ باد، باشتاب از سينه ي كوه بالا مي رفت.
ج ـ گل خنديد و جامه دريد.                   د ـ سخن گفتن در باره ي سعدي  
      جواب ) : الف ـ نابجايي                  ب ـ زايايي          ج ـ زايايي           د ـ نابجايي
37ـ نشانه چيست؟ جواب):  نشانه هر لفظي است كه معنايي داشته باشد.(ساخت هاي معني دار را نشانه مي گويند.)
38ـ يكي از دشواري هاي شناخت زبان را نام ببريد.
 جواب): پيچيدگي ـ گستردگي ـ ما مي پنداريم طرز استفاده از زبان را مي دانيم.
39ـ گونه در زبان چيست؟ جواب) : شكل هايي از زبان است كه در جا و موقعيت معيني به كار مي رود.
40ـ گويش در زبان چيست؟
جــواب : گويش به شكلي هايي از زبان گفته مي شود كه علاوه بر تلفظ ، در انتخاب كلمات و قواعد دستوري نيز با هم فرق داشته باشند.
41 ـ  لهجه در زبان چيست؟
جواب): لهجه به شكل هايي از يك زبان گفته مي شود كه فقط در تلفظ با هم فرق دارند.
     ب ـ  نگارش
1ـ انواع نامه ها را بر حسب نگارش و گيرنده ي آن ها بنويسيد.
جواب):  بر دو نوعند: 1ـ نامه هاي رسمي و اداري       2ـ نامه هاي خصوصي و دوستانه                       
2ـ در جمله هاي زير نوع نگارش كدام يك علمي، و كدام يك ادبي است؟ چرا؟
  الف ـ « باران در مجمر سوزان مغرب، چون شراره هاي آتش به نظر مي رسيد.»
  ب ـ« ابر و باران با تبخير سطح آب دريا تشكيل مي شود و به ديگر نقاط كره ي زمين منتقل مي شود.»
جواب):  جمله ي « الف » ادبي است. زيرا از تشبيه و ديگر آرايه هاي ادبي استفاده شده است.
جمله ي« ب» علمي است. زيرا گفتار آن صريح و بي ابهام است و هر واژه در معني واقعي خودش به كار رفته است.            
3ـ درباره ي «گُل» يك مطلب ادبي ( در دو سطر ) و يك مطلب علمي (حداقل در دو جمله)
     با توجه به توضيح پاسخ سؤال2، دانش آموز بايد به سليقه و دلخواه خود جملاتي بسازد.
4ـ جمله ي زير را كوتاه تر كنيد به طوري كه مفهوم اصلي آن حفظ شود.
   الف ـ « دانشمندان و خردمندان با سعي و كوشش بسيار به هدف و مقصود خويش رسيده اند.»
   ب ـ«‌هركه دركارهاي بزرگ با خردمندان و عقلا مشورت و هم انديشي مي كند، در واقع شريك عقل و انديشه ي آن ها مي شود. »
جواب):  الف ـ دانشمندان با كوشش بسيار به هدف خويش رسيده اند.
 ب ـ هر كه در كارهاي بزرگ با خردمندان هم انديشي مي كند،در واقع شريك انديشه ي آن ها مي شود.           
5 ـ چرا به كار بردن عبارت « نگهبان دين تواند بود » و« از جاي بشد»  در نوشتار امروز نا درست است؟  
جواب): زيرا اين گونه عبارت ها در كتاب هاي قديم و در ادبيات گذشتگان كاربرد داشته و امروزه از اين نوع زبان و ادبيات استفاده نمي شود.
6ـ بين شباهت ها و تفاوت هاي دو امر با كدام يك از راه هاي پروراندن معاني ميّسر است؟ جواب):  مقايسه           
7ـ برابرهاي مناسب واژگان مقابل را بنويسيد:     الف ـ علي هذا :            ب ـ كانديدا
                   جواب):  الف ـ بنابراين                ب ـ نامزد           
8 ـ عام ترين و صميمانه ترين نوع نوشته كدام است؟       جواب): خاطره نويسي            
9ـ پيام هاي تبريك و تسليت جزء كدام يك از انواع نامه محسوب مي شود؟ جواب): نامه هاي رسمي و اداري            
10ـ در توصيف، كدام دسته از جزئيات يك پديده بايد مورد توجه قرار گيرد؟
جواب): به آن دسته از جزئيات بايد پرداخت كه به روشن تر شدن مقصود كمك كند.           
11ـ در عبارت هاي زير ، نشانه هاي مناسب نگارشي را به كار ببريد.
           الف ـ  صاحب نظران آموزشي مي گويند درست نوشتن درست فهميدن است
           ب ـ عوامل مهّم تربيت عبارتند از خانواده مدرسه و  
            ج ـ حضرت علي عليه السلام فرمود آنكه نخواهد آبرويش بريزد از جدال بپرهيزد
جواب): الف ـ  صاحب نظران آموزشي مي گويند : درست نوشتن، درست فهميدن است .
  ب ـ  عوامل مهم تربيت عبارتند از : خانواده ، مدرسه و ...  .
   ج ـ حضرت علي ـ عليه السلام ـ  فرمود: «آنكه نخواهد آبرويش بريزد، از جدال بپرهيزد.»
12ـ جمله هاي عاميانه ي زير را از زبان گفتار به زبان نوشتار بنويسيد.
« فردا صب زود خاركن به جاي اينكه به صحرا بره به قصر حاكم رفت.»
جواب): « فردا صبح زود خاركن به جاي اينكه به صحرا برود به قصر حاكم رفت.»
13ـ براي كاربرد ويرگول(،) نقطه ي ويرگول(؛) خط فاصله (-) مثال بزنيد.
جواب):  به جدول صفحه ي 26 و 27 كتاب مراجعه كنيد.          
14ـ درچه صورت سخن ما صميمي ترخواهد بود؟
جــواب: در صورتي كه به زبان خودماني بيان شود(ساده و بي تكلف)
15ـ در عبارت زير از قرآن كريم از چه شيوه اي براي بيان مقصود استفاده شده است؟
« مثل كساني كه اموالشان را در راه خدا مي بخشند، همچون دانه اي است كه هفت خوشه مي روياند و در هر خوشه اي يكصد دانه و خداوند براي هر كس كه بخواهد چند برابر مي كند .» ( بقره 261 )    جــواب :  مقايسه و تمثيل                                
16ـ يك نامه ي تبريك عيد به برادر بزرگتان كه در شمال زندگي مي كند، بنويسيد.(پاسخ به عهده ي دانش آموز)
17ـ چرا نوشته زير از نظر بيان علمي است ؟
«گونه، به شكل هايي از زبان گفته مي شود كه هر كدام در جا و موقعيت معيني به كارمي رود.
جواب): زيرا هر لفظي در معناي واقعي خودش به كار رفته و از آرايه هاي ادبي و بديعي در جمله استفاده نشده است
18ـ خاطره اي از دوران تحصيل خود را در يك بند بنويسيد. ( پاسخ به عهده ي دانش آموز)
19ـ تصويري از « شب » را كه در ذهن داريد در چهار سطر بنويسيد.                 
20ـ متن زير چه نوع نوشته اي است .
       « آفتاب لب بام بود و هوا گرم گرم . از ديواري كه رو به مغرب بود هُرم آفتاب توي حياط مي زد. بوي گرم خاك نم كشيده، هوا را پر كرده بود .»      جــــواب :  تـــوصيفـــي
21ـ چرا شيوه ي بيان عبارت زير به زبان ادبي است ؟
  « يك تك بوته كوتاه مغيلان وسط يك بيابان دراز ، يك قصيده بلند است.»    '' جلال آل احمد"
        جــواب : چون نويسنده از تشبيه يا واج آرايي يا تكرار يا تناسب ( آرايه هاي ادبي) استفاده كرده است . يا
(چون پيام نوشته به طور غير مستقيم و غير صريح بيان شده است ) يا (چون نويسنده از تصوير معاني ذهني براي بيان
احساس خود بهره برده است.) يكي از اين جمله ها
22ـ مقصود نوشته زير را به طور ساده و كوتاه بنويسيد.
       « علي هذا ، عدم تعادلي كه بين ملل مختلف عالم ار لحاظ درجات تمدن مشهود است ، صرفاً نتيجه مستقيم اختلاف زندگي آن هاست. »          جواب :  تفاوت تمدنها با تفاوت محيط زندگي بستگي مستقيم دارد.
23ـ با استفاده از چه شيوه اي مي توانيم تفاوت هاي دو شعر زير را پيدا كنيم؟
    الف ـ مي خروشد دريا / و زره دور فرا مي رسد آن موج كه مي گويد باز  / از شبي طوفاني/داستاني نه دراز
       ب ـ خيال روي تو در هر طريق همره ماست            نسيم موي تو پيوند جان آگه ماست
           جــواب :  مقـــايســـه                                                                   « حافظ »
24ـ قسمت هاي اصلي متن زير را مشخص كنيد . ( با حذف جزئيات)
« از فردا صبح هر روز ميرزا صادق خان به منزل ما مي آمد، سواره يا پياده با هم به مدرسه
مي رفتيم ،عصر با هم به منزل بر مي گشتيم و تا يكي دوساعت از شب رفته با هم بوديم.»
جــواب: هر روز ميرزا صادق خان به منزل ما مي آمد، تا يكي دو ساعت از شب رفته با هم بوديم .   
25ـ پيام كوتاهي به معلم خود بنويسيد و از او به خاطر زحماتش تشكر كنيد. 
26ـ مقصود از مقايسه دو نمايش نامه ي زير چيست؟
    « نمايش نامه ي « حماسي » صحنه ي حادثه را مجسم مي كند و به تماشاگر تجربه مي آموزد و نمايش نامه ي « درام» صحنه ي حادثه را حكايت مي كند و به تماشاگر معرفت مي بخشد.»        
 جــــواب: بيان شباهت و تفاوت اين دو نمايش نامه .    
27ـ با توجه به اين نوشته: « اسطوره »‌در لغت به معني افسانه و قصه است و در اصطلاح به قصه اي اطلاق مي شود كه ظاهراً منشأ تاريخي نامعلومي دارد.»
    الف ـ به اين نوع نگارش اصطلاحاً چه مي گويند؟     ب ـ مهم ترين ويژگي هاي اين نوع نوشته ها چيست؟  
جــــواب : الف ـ علمي  
                     ب ـ صريح، دقيق و گويا بودن يا (هر واژه در معناي روشن و حقيقي خود به كار رفته است.)    
28ـ يك كوه بلند را در چهار سطر توصيف كنيد. ( پاسخ به عهده ي دانش آموز است.)
29ـ در نوشته ي زير چه عاملي سبب شده است كه مقصود نويسنده به راحتي دريافت نشود؟
   « من براي اظهار اين سِرّ، ‌فصول مشبع انديشيده بودم و آن را اصول و فروع نهاده و ميمنه و ميسره ي آن را به حقوق صحبت و سوابق بياراسته.»      جــــواب: استفاده از كلمات دشوار ( متكلف بودن) 
30ـ دو ويژگي از ويژگي هاي نامه ي اداري و رسمي را بنويسيد.
      جــــواب: خلاصه، صريح و بي ابهام بودن ـ صميمي نبودن و تعارف و درد دل نكردن استفاده از كلمات احترام آميز در شروع و پايان نامه بدون تملق.
31 ـ براي تبديل گفتار به نوشتار چه نكاتي را بايد رعايت كنيم؟
جواب):  از تكرار بپرهيزيم ـ مطالب زايد را حذف كنيم ـ كلمات شكسته به كار نبريم ـ اصل رسايي نوشته را رعايت كنيم
32 ـ خانه و مدرسه را در دو مورد مقايسه كنيد.   ( پاسخ به عهده ي دانش آموز است.)
33ـ آسان ترين و ارزان ترين راه ارتباط چيست؟        ( جواب):  نامه نگاري
34ـ زبان به اعتبار شيوه ي بيان به چند نوع تقسيم مي شود؟ نام ببريد.  جواب):  علمي ـ ادبي            
35ـ غرض از مقايسه چيست؟
 جواب):روشن كردن معني و مفهوم ـ بيان شباهت ها ـ و تفاوت هاي ـ درجات و  ويژگي هاي دو امر است.
36ـ ويرايش تخصصي را تعريف كنيد.    جواب): ناظر بر جنبه ي علمي يا تخصصي اثر است.       
                  ج ـ  دستور زبان
1ـ با فعل « خورانيد» يك جمله بسازيد و اجزاي آن را مشخص كنيد.
جواب): پرستار، بيمار را دوا خورانيد.  پرستار: نهاد؛ بيمار: مفعول؛ دوا : مفعول؛ خورانيد: فعل گذرا    
2ـ نوع فعل هاي زير را از حيث زمان بنويسيد.   الف ـ خريده باشم         ب ـ مي نويسم        
 جواب):  الف ـ ماضي التزامي             ب ـ مضارع اخباري           
3ـ گـذرا يا ناگـذر بودن فعل هاي زير را مشخص كنيد و در صورت گذرا بودن نوع گذراي آن را بنويسيد.   
 الف: او به گذشته ي خود مي نازد.  ب: احمد به مدرسه رفت. ج: شهر تهران بسيار وسيع است                                     
جواب):  مي نازد ؛ گذرا به متمم         رفت ؛ ناگذر            ج ـ است ؛ گذرا به مسند
4ـ  براي نمودار زير يك گروه اسمي مثال بياوريد.
                                                                                                                         گروه اسمي
                                                                                                            صفت مبهم             صفت بياني
                                                                                                                               اسم
                                                                                                    .................                              ...............                       
                                                                                                                           ..................
           جواب): هر انسان عاقل = هر: صفت مبهم   ـ   انسان: اسم   ـ   عاقل: صفت بياني
5ـ با توجّه به متن زير به پرسش هاي آمده پاسخ دهيد.                                                                                                                                               
     « رستم بي درنگ با سپاهي گران به جنگ سهراب رفت، در نخستين روز جنگ كاري از پيش                         نبردند، در روز دوم سهراب از پدر خواست كه از جنگ دست بدارد.»                                                                                                                                                        
             الف ـ « بي درنگ » چه نوع قيدي است؟
             ب ـ هسته و وابسته هاي گروه اسمي « نخستين روز جنگ» را بنويسيد.
             ج ـ يك صفت شمارشي پسين در متن بيابيد.
جواب): الف ـ بي درنگ: قيد نشانه دار  ب ـ روز: هسته ـ نخستين: وابسته ي پيشين(صفت شمارشي) ـ جنگ: وابسته ي پسين    ج) دوم: صفت شمارشي پسين                     
6 ـ نوع هر كدام از حروف (نقش نما) را در اين عبارت بنويسيد. « به او سفارش كردم تا بيشتر تلاش كند.»                                                            
    جواب):  «به» : حرف اضافه         «تا» : حرف ربط وابسته ساز            
7ـ  در عبارت زير ضمير شخصي را به ضمير مشترك تبديل كنيد.
        « حسين با دوستانش به كوهنوردي رفت.»      جواب):  دوستانش: دوستان خود                              
8 ـ كدام يك از اسم هاي زير ساده، كدام مركب و كدام يك مشتق اند؟
    الف ـ دادسرا        ب ـ  دادگاه       ج ـ مداد     دـ پرده    هـ ـ گريه     وـ خريدار
جواب):  الف : مركب     ب ـ مشتق       ج ـ ساده     د ـ ساده     هـ ـ مشتق     وـ مشتق   
9ـ جمله اي بنويسيد كه در آن «سبزي» اسم جنس باشد.  جواب):  مادر از بازار سبزي خريد                  
10ـ كدام يك از اسم هاي زير ساده ، مركب يا مشتق اند؟ 
   الف ـ سيما              ب ـ خنده                     جواب): الف: ساده             ب: مشتق            
11ـ جمع مكّسر واژه هاي زير را بنويسيد
 الف ـ  قلّه      ب ـ دعا      ج ـ ماده         جواب):  الف : قلل      ب :  ادعيه      ج ـ مواد     
12ـ هسته ي گروه هاي اسمي زير را بنويسيد.                 
    الف ـ « همان دو دوست شاعر من»          ب ـ همين داستان شاهنامه             
 جواب):  الف ـ   دوست           ب ـ داستان             
13ـ واژه ي كدام را در دو جمله ي جداگانه،يكبار به عنوان ضمير پرسشي ويكبارصفت پرسشي به كار ببريد.
جواب):  ضمير پرسشي: كدام را مي پوشي؟             صفت پرسشي: كدام لباس را مي پوشي        
14ـ كدام يك از‹‹ صفت هاي شمارشي›› ، پيشين و كدام يك پسين اند؟ مثال بزنيد.
جواب): 1ـ عدد اصلي، مانند دو كتاب ؛ و عدد ترتيبي نوع اول (عدد اصلي+ پسوند ـُ مين) مانند دومين كتاب، ازصفت هاي شمارشي پيشين هستند.  
2ـ عدد ترتيبي نوع دوم(عدد اصلي+ پسوند ـُ م) مانند: كتاب دوم ، از صفت هاي شمارشي پسين است.
15ـ با توجه به متن زير به پرسش هاي آمده پاسخ دهيد.
  « پير مرد با خانواده هر سال تابستان به يوش مي رفتند، اما من مي ديدم كه او در اين سفر هاي هر ساله به جست و جوي تسلّايي مي رفت او دور از هر ادايي به سادگي در ميان ما مي زيست.»
  الف ـ مرجع ضمير او چيست؟          ب ـ  يك صفت اشاره و يك صفت مبهم در متن بيابيد                                  ج ـ  واژه هاي« تابستان » و « به سادگي » در متن بالا به عنوان قيد به كار رفته است ، نوع آنها را (نشانه دار يا بي نشانه)بنويسيد.  د ـ فعل مي زيست گذرا است يا ناگذر؟      
جواب): الف ـ پيرمرد(نيما)           ب ـ اين : صفت اشاره   ـ   هر: صفت مبهم  
      ج ـ تابستان : قيد بي نشانه    ـ         به سادگي : قيد نشانه دار  ـ            د ـ  ناگذر
16ـ جدول زير را كامل كنيد.
فعل
بن مضارع
صفت فاعلي
صفت لياقت
صفت مفعولي
نوشته بودم
 
 
 
 
جواب): بن مضارع: نويس   صفت فاعلي: نويسنده    صفت لياقت: نوشتني     صفت مفعولي: نوشته
 17ـ صفت عالي ( وابسته ي پيشين) را در يك گروه اسمي به كار ببريد. 
جواب):   محبوب ترين مرد جهان           محبوب ترين: صفت عالي                                                                                                        
18ـ واژه ي « حافظ » را با نقش نماهاي (كسره و حرف ندا) در جمله هاي جداگانه به كار ببريد.
1ـ با كسره : حسين حافظِ تمام قرآن است .   2 ـ با حرف ندا:   اي حافظ تو بزرگترين شاعري!
19ـ نهاد، فعل و شناسه ي جمله ي زيررا مشخص كنيد.
 « دانشمندان ايران در دانش هسته اي پيشرفت جهاني داشتند.»                       
جواب): دانشمندان ايران:  نهاد             داشتند:  فعل          (ـَ ند) در داشتند:  شناسه
20ـ با رسم نمودار درختي اجزاي جمله ي زير را مشخص كنيد.
             « پزشكان ايران براي اولين بار در جهان، واكسنِ ايدز را كشف كردند.»
جواب): رسم نمودار به عهده ي دانش آموز است كه بايد پاسخ زير را در نمودار جاي دهد.
 پزشكان ايران: نهاد ؛  بقيه جمله گزاره است.  اجزاي گزاره:  واكسن: مفعول ـ  ايدز: مضاف اليه. كشف كردند: فعل
21ـ فعل « مي روي » را با حفظ شخص به زمان هاي زير ببريد.
  الف ـ ماضي بعيد:   ب ـ ماضي ساده      ج ـ مضارع التزامي     جواب): الف ـ رفته بودي      ب ـ رفتي   ج ـ بروي
22ـ در جمله هاي زير نام وابسته هاي پيشين و پسين را بنويسيدو هر يك را با پيكان به هسته وصل كنيد.              
 الف ـ احمد كدام درس را بهتر مي داند؟                  ب ـ هيچ سارقي حاضر به اعتراف نشد.                  
  ج ـ  مسلمانان عليه ستم به پا خاستند.                      د ـ ستاره ي درخشان غروب نكرده است.          
  جواب): الف ـ كدام : صفت پرسشي، وابسته ي پيشين و هسته ي آن درس
              ب ـ هيچ : صفت مبهم، وابسته ي پيشين و هسته ي آن سارقي
              ج ـ نشانه ي جمع « ان » در مسلمانان وابسته ي پسين و هسته ي آن مسلمان
              د ـ درخشان : صفت بياني از نوع فاعلي، وابسته ي پسين و هسته ي آن ستاره
توضيح: با توجه به پاسخ ها: دانش آموز بايد وابسته ها را به هسته ها با پيكان وصل كند.
23 ـ در جمله هاي زير به جاي ضمير مشترك ، ضمير شخصي بياوريد و بالعكس.
   الف ـ علي هديه ي دوستش را پذيرفت .        ب ـ حسين نامه ي خود را با پست فرستاد.
   ج ـ به دوستانتان احترام بگذاريد.              د ـ سربازان فرمانده ي خود را اطاعت مي كنند.
جواب): الف ـ دوست خود       ب ـ نامه اش       ج ـ دوستان خود       د ـ فرمانده شان
24 ـ قيد ها را در جمله هاي زير شناسايي كنيد و نوع هر يك را بنويسيد.
    الف ـ هرگز از ناملايمات نهراسيد.         ب ـ انسان دانا در حقيقت همان انسان رستگار است.
جواب): الف ـ هرگز : قيد مختص (بي نشانه)    ب ـ در حقيقت : نشانه دار
25ـ حروف ربط وابسته ساز و هم پايه ساز را در جمله هاي زير مشخص كنيد.
 « حسين دانشجو است اما پس از درس تحقيق مي كند . اگر اين چنين ادامه دهد محقق خواهد شد و ديگران مي توانند تحقيقاتش را مورد استفاده قرار دهند . وي چون پشتكار دارد بي شك موفق خواهد شد.»
جواب):    اما : هم پايه ساز    ـ   اگر : وابسته ساز    ـ   و : هم پايه ساز   ـ   چون : وابسته ساز
26ـ دو جمله بنويسيد كه واژه ي« لباس»در يكي به صورت اسم جنس و در ديگري شناس به كار رفته باشد.
جواب): اسم جنس : از فروشگاه لباس خريدم            شناس: لباس را از فروشگاه خريدم
27ـ كدام يك از اسم هاي زير ساده ، مركب يا مشتق اند؟
           الف ـ پلكان            ب ـ دادرس              جواب):  الف ـ مشتق           ب ـ مركب
28ـ جمع مكّسر واژه هاي زير را مشخص كنيد.
            الف ـ كاسب             ب ـ زمان                جواب):  الف ـ كَسَبه          ب ـ ازمنه

ـ جمله ي« علي كتاب را به دوستش داد » را زير نمودار بنويسيد و اجزاي آن را مشخص كنيد. ج) اين پاسخ را در نمودار جاي دهيد: علي: نهادـ كتاب: مفعول ـ دوستش: متمم ـ داد: فعل
30ـ بن مضارع، بن ماضي و صفت مفعولي را از مصدر « شكستن» بنويسيد.
جواب): بن مضارع: شكن          بن ماضي : شكست           صفت مفعولي : شكسته
31ـ گذر يا ناگذر بودن افعال زير را مشخص كنيد، در صورت گذرا بودن ،‌نوع گذراي آن را بنويسيد.
 الف ـ او به اموال و دارائيش مي نازد.     ب ـ پرويز از سفر آمد .   ج ـ ديروز هوا خيلي سرد بود
جواب):  الف ـ  مي نازد : گذرا به متمم         ب ـ آمد : ناگذر        ج ـ بود : گذرا به مسند                                      
32ـ فعل «مي رود » را با حفظ شخص به زمان هاي زير ببريد.
        الف ـ ماضي بعيد               ب ـ ماضي نقلي                         ج ـ مضارع التزامي
جواب): الف ـ رفته بود             ب ـ رفته است                      ج ـ برود
33 ـ در نوشته ي زير جمله ها را مشخص كنيد، نهاد و گزاره ي هر جمله را تعيين نماييد.
 «شما خود را در زندگي بارها نياز به نوشتن را احساس كرده ايد و براي يكي از دوستانتان كه به قصد اقامت موقت يا دايم به شهر يا كشوري ديگر نقل مكان كرده است نامه نوشته ايد.»
جواب): 1 ـ شما خود را در زندگي ........... احساس كرده ايد. شما: نهاد و بقيه جمله گزاره است.  2 ـ براي يكي از دوستانتان .............. نقل مكان كرده است. نهاد اين جمله به قرينه محذوف است (شما) و بقيه جمله گزاره است.        
      3ـ نامه نوشته ايد . نهاد اين جمله نيز به قرينه محذوف است (شما) و بقيه جمله گزاره است
34 ـ با رسم نمودار اجزاي جمله ها ي زير را مشخص كنيد .
  الف ـ « احمد كارنامه اش را از مدير مدرسه تحويل گرفت.»  
 ب ـ « ايران به جوانان خود مي نازد.»         ج ـ « او ايستاده است.»
جواب): الف ـ پاسخ زير را در نمودار جاي دهيد؛  احمد: نهاد ـ كارنامه اش: مفعول ـ مدير مدرسه: مضاف اليه ـ تحويل گرفت: فعل
 ب ـ ايران: نهاد           جوانان خود: متمم                مي نازد: فعل
  ج ـ او: نهاد           ايستاده است : ماضي ( ماضي نقلي)
35ـ فعل هاي زير را با حفظ شخص به زمان هاي ماضي استمراري ، ماضي بعيد و مضارع التزامي بر گردانيد.      الف ـ خواهيد دانست        ب ـ برو            
 جواب):    الف ـ مي دانستيد ، دانسته بوديد ، بدانيد      ب ـ مي رفتي ، رفته بودي ، بروي  
 36 ـ در جمله هاي زير نوع فعل را از نظر گذرا  و ناگذر مشخص كنيد.
    الف ـ پدر احمد ديشب دير وقت به خانه رسيد .         ب ـ هوا بس ناجوانمردانه سرد است.                             
    ج ـ علي شجاعانه با دشمن جنگيد.      
جواب): الف ـ رسيد : ناگذر       ب ـ است : گذرا به مسند            ج ـ جنگيد: گذرا به متمم                         
37ـ يك جمله با فعل گذرا به مفعول و يك جمله با فعل ناگذر بسازيد.
الف ـ گذرا به مفعول : احمد غذا را خورد         ناگذر : علي روي صندلي نشست                                           
38ـ هسته ي گروه اسمي زير را مشخص كنيد.
                   « همين يك گلّه آهوي وحشي جنگل»       جواب): آهو : هسته
39 ـ  خاص و عام بودن اسم هاي زير را ثابت كنيد.         الف ـ شهاب       ب ـ  گل           
جواب): الف ـ شهاب : اگر در معني نام يك پسر به كار رود، خاص است ولي اگر در معني يك نوع سنگ آسماني به كار رود ، عام است . زيرا اسم خاص را نمي توان جمع بست .    
    ب ـ گل: عام است چون جمع بسته مي شود (گل ها)
40 ـ ساخت اسم هاي زير را مشخص كنيد.
      الف ـ جوشن              ب ـ تيغه           جواب):   الف ـ ساده      ب ـ مشتق  
41ـ دو جمله بنويسيد كه در يكي واژه ي « ماشين » نكره  (ناشناس) و در ديگري اسم جنس باشد.
جواب):  ناشناس:  پدرم از نمايشگاه ماشيني خريد     اسم جنس : پدرم از نمايشگاه ماشين خريد
42ـ كدام يك از اسم هاي زير ساده ، مركب و مشتق اند؟
            الف ـ خيابان        ب ـ ابن سينا             جواب):  الف ـ ساده           ب ـ مركب
43ـ مفرد جمع هاي مكّسر زير را مشخص كنيد .
                الف ـ اشرار         ب ـ ابعاد           جواب):  الف ـ شرور           ب ـ بُعد  
44ـ جمله  « آرش با نيروي تمام تير را از كمان رها كرد» را زير نمودار بنويسيد و اجزاي آن را مشخص كنيد.         پاسخ زير را در نمودار جاي دهيد .   آرش : نهاد     بقيه جمله گزاره. اجزاي گزاره: تير : مفعول    كمان: متمم            رها كرد : فعل
45 ـ  نوع فعل هاي زير را از حيث زمان مشخص كنيد .
     الف ـ خوانده ايم         ب ـ بروند         جواب): الف ـ ماضي نقلي       ب ـ مضارع التزامي          
46ـ گذرا يا ناگذر بودن افعال زير را مشخص كنيد در صورت گذرا بودن نوع گذراي آن را بنويسيد.          الف ـ  جوجه را آخر پاييز مي شمارند.            ب ـ او هرگز موفق نمي شود.                                                           
                جواب):  الف ـ مي شمارند: گذرا به مفعول      ب ـ نمي شود: گذرا به مسند                                                                                                                                                
47ـ نهاد ، فعل و شناسه ي جمله ي زير را مشخص كنيد.
      « براي خوب زيستن ، آدمي بايد پيوسته در زندگي اش تجديد نظر كند.»
جواب): آدمي : نهاد          كند : فعل        (نَد) در كند شناسه
48ـ فعل « در بر گرفتند » را با حفظ شخص به زمان هاي زير ببريد.
          الف ـ  مضارع  التزامي              ب ـ  ماضي التزامي               ج ـ  مضارع اخباري
   جواب):  الف ـ  در بر بگيرند           ب ـ در بر گرفته باشند        ج ـ در بر مي گيرند
49ـ در نوشته هاي زير قيد ها را شناسايي كنيد و نوع آنها را (‌نشانه دار 0 بي نشانه) بنويسيد.
      الف ـ احمد به سختي بيمار است.                    ب ـ بهروز آهسته به راه خود ادامه داد.
جواب): الف ـ به سختي: قيد نشانه دار        ب ـ آهسته :  قيد بي نشانه
50ـ كدام يك از اسم هاي زير ساده ، كدام مركب و كدام يك مشتق است؟
      الف ـ گلستان               ب ـ غافله سالار                 ج ـ گوسفند
جواب): الف ـ مشتق            ب ـ مركب              ج ـ ساده
51ـ در جمله ي زير ضمير و مرجع آن را مشخص كنيد.
        «‌از گرز و كمند و نيزه خبري نيست،‌ تن پيلوار رخش بود كه آنها را مي كشيد.»
  جواب): آنها : ضمير      ــ    گرز و كمند و نيزه : مرجع ضمير
52ـ حروف ربط وابسته ساز و هم پايه ساز را در نوشته هاي زير مشخص كنيد.                                   
  الف ـ  به او سفارش كردم تا بيشتر تلاش كند.              ب ـ سعدي نويسنده است و شاعر
جواب):  الف ـ تا : وابسته ساز            ب ـ   « و »  همپايه ساز
53ـ حروف ندا و منادا را در مصراع زير پيدا كنيد.
     « اي دوست بيا تا غم فردا نخوريم.»         جواب):   اي : حرف ندا          دوست : منادا
 54ـ در نوشته هاي زير وابسته هاي پيشين و پسين را شناسايي كنيد و نام هر يك را بنويسيد.
       الف ـ چه دردي بالاتر از ناداني سراغ داريد.                ب ـ مردي آمد.
جواب):  الف ـ « ي » در دردي : پسين، نشانه ي نكره . ـ  « تر » در بالاتر، پسين: صفت تفضيلي
             ب ـ « ي » در مردي . وابسته ي پسين . نشانه ي نكره
55 ـ هر يك از واژه هاي مشخص شده در عبارت زير از نظر ساخت چه نوع اسمي هستند؟
     « برق آفتاب سنگ ها را داغ مي زند شتر بان دهنه ي شتر را مي گيرد .»
                              جــواب : آفتاب : ساده                 دهنه :  مشتق
56ـ نقش نماها را در عبارت زير بيابيدو نوع آن ها را بنويسيد.
       « هوا سرد بود و برفِ سنگيني زمين را پوشانده بود . »
       جــواب :      و : پيوند هم پايه ساز            را : نشانه ي مفعول           ( كسره ي اضافه)
57ـ  چرا واژه ي « كتاب» در جمله ي زير يك اسم جنس است؟
      « در لحظات تنهايي ، كتاب بهترين هم صحبت است»
    جـواب : چون نه شناس است نه ناشناس يا چون جنس آن مطرح شده است يا چون هيچ نشانه اي ندارد
58ـ  در عبارت زير قيد ها ي ( نشانه دار و بي نشانه ) را مشخص كنيد.
  « چنان گرمايي را هرگز نديده بودم . هيچ كس توان كار كردن نداشت. بعضي حيوان ها واقعاً ديوانه شدند به
 سختي نفس مي كشيديم. »
        جــواب : هرگز: قيد مختص بي نشانه           واقعاً : نشانه دار          به سختي: نشانه دار
59ـ با يكي از روش هايي كه خوانده ايد، ثابت كنيد واژه ي « اميد» در جمله ي زير يك اسم است؟               ‹‹ چشم اميد همه به اوست.››                
جـواب: 1ـ مي توان آن را جمع بست : اميدها    2ـ مي توان به دنبال آن ‹‹ي›› نكره آورد: اميدي
       3ـ مي توان واژه ي ‹‹اين›› و ‹‹آن›› را پيش از آن به كار برد: اين اميد ، آن اميد
       4ـ به عنوان مضاف اليه در جمله به كار رفته است.
60ـ با توجه به جمله ي زير :     ‹‹ مادرشان نبود و از تنهايي بيشترمي ترسيدند ››        
الف ـ  فعل ‹‹ مي ترسيدند›› را به صورت ماضي بعيد بنويسيد. ( با توجه به شخص فعل)
                جــواب : تـرسيــده بــودنــد
ب ـ اين فعل ( مي ترسيدند) گذرا به  چيست ؟          جــواب:: گــذرا به متمم
61ـ نمودار گروه اسمي زير را رسم كنيد .      « همه ي آن زيبايي »      
                                                                                                    
62ـ  با توجه به نوشته ي زير :
  « رستم به كمك ايرانيان مي شتابد .دشمن عرصه را بر ايشان تنگ كرده است. رستم تيري چند به بند كمر مي زند خود را آماده مي سازد و راهي ميدان مي شود . كشانيِ مغرور ، آهنگ باز گشت دارد كه رستم به او نهيب مي زند : هماوردت آمد. بر مگرد.»
     الف ـ  نوع ضمير هاي مشخص شده را بنويسيد.
      ب ـ ضمير شخصي پيوسته را به صورت جدا بنويسيد .
      پ ـ مرجع ضمير در جمله ي دوم چيست؟
       جـواب : الف ـ ايشان : ضمير شخصي جدا    خود: ضمير مشترك     او : ضمير شخصي جدا
         ت ؛ در هماوردت ، ضمير پيوسته             ب ـ هماورد تــو            پ ـ  ايرانيان                   
63ـ در جمله ي زير كدام واژه ها ضمير هستند؟ آن ها را به صفت تبديل كنيد.
     « پرسيد: چه مي گويي؟ مگر اين را نمي بيني ؟
      جــواب :          چه ـ  اين           چه حرفي مي زني ؟              اين آدم را مي بيني ؟
64 ـ در عبارت زير خبر و صاحب خبر كدامند؟
   « گنجشك ها با نوك باز بر شاخه ها چرت مي زدند .»
           جــواب : گنجشك ها ( صاحب خبر)                ادامه ي جمله  ( خبـر)
65 ـ با توجه به متن زير :
     « شتر آهسته مي رود... آبادي از پس گرمايي كه بر دشت نشسته است ، خود را نشان مي دهد. خاربن ها به زمين چنگ زده اند و سنگ ريزه ها از زير پايش سر مي خورند . »
   الف ـ زمان و نوع افعال مشخص شده را بنويسيد .
   ب ـ ثابت كنيد كه « زمين » يك اسم عام است؟
   پ ـ فعل جمله ي اول گذرا است يا ناگذر ؟
   ت ـ در عبارت بالا يك اسم مركب مشخص كنيد.
   جــواب : الف ـ ماضي نقلي ؛ مضارع اخباري       ب ـ با اضافه كردن ‹‹ ي نكره ›› يا علامت جمع ‹‹ ها ››  اين واژه باز هم معني دارد.      پ ـ  ناگــذر         ت ـ خاربــن                                             
66ـ ثابت كنيد واژه ي جواهر امروزه در معني مفرد به كار مي رود.
        جــواب : چون قابل جمع بستن است ( جــواهــرات)
67ـ نقش نماها را در عبارت زير مشخص كنيد .
    « پروردگارا ! بارانِ رحمتت را بر من ببار»
      جــواب : ‹‹ ا ›› در پايان پروردگار: نشانه ي ندا    ‹‹ ــِـ›› بعد از‹‹ باران›› كسره ي اضافه   ‹‹ را ›› نشانه ي مفعولي    ‹‹ بر›› حرف اضافه نشانه ي متمم
68ـ در عبارت زير يك متمم قيدي( نشانه دار) و يك قيد مختص ( بي نشانه) بيابيد.
     « شايد به خوبي نتوانستم با او سخن بگويم»           جــواب :  شــايــد : مختص         با او : متمم قيدي
69ـ نوع ضمير ها را در عبارت زير مشخص كنيد.
  « بيا تا هوا تر و تازه است، خودت را برسان ، مادر چشم به راه توست ، آب خوش از گلويش پايين نمي رود.»
 جــواب :  خودت :  ضمير مشترك     تو: ضمير شخصي جدا        ش در گلويش : ضمير پيوسته
70ـ با توجه به عبارت زير :
     « بهار گذشته دوسال بودكه آنجا بودم .»
       الف ـ « هسته هاي » گروه هاي اسمي كدامند؟
       ب ـ نام وابسته هاي پيشين و پسين اين گروه هاي اسمي را بنويسيد.
   جــواب: الف ـ بهار ، سال ، جا    = هسته ها  ب ـ گذشته : صفت مفعولي    دو : صفت شمارشي  آن : صفت اشاره
71ـ چرا واژه ي « كدام » در جمله ي زير صفت پرسشي است نه ضمير پرسشي ؟
        « به كدام سو مي رود؟»             جــواب : چون با اسم همراه است.
72ـ در جمله ي زير به جاي ضمير هاي شخصي جدا ، ضمير پيوسته بنويسيد.
  « توله ي شكاري بزرگ شده است . اسم او رابه دستور تو « پات» گذاشته ام .»    جــواب : اسمش       دستورت
73ـ نمودارگروه اسمي زير را رسم كنيد.         « پروانه ي زيباي خيال »                                                                                                                      
74ـ از مصدر «گسستن» يك صفت لياقت و از مصدر« روييدن » يك صفت فاعلي بسازيد.
                               جــواب :        گسستني          روينده  يا  رويان   75ـ در عبارت زير كدام واژه « اسم خاص » است ؟ چرا ؟          « از گرزو كمند و نيزه خبري نيست. تن قدرتمند رخش بود كه آن ها را مي كشيد»
    جــــواب: رخش چون جمع بسته نمي شود يا «ي» نكره نمي گيرد.
76ـ در عبارت زير «هسته ي » گروه اسمي را مشخص كنيد و نام وابسته هاي پيشين و پسين آن را بنويسيد.             « يك موج باد از دور وحشيانه زوزه مي كشيد.»
                  جــــواب: موج ( هسته ) يك ( صفت شمارشي) باد ( مضاف اليه)
77ـ با توجه به عبارت زير :
   « چشمان دخترك به رنگ آبي آسماني بود و نگاه آرام و گيرايش تا عمق وجود را مي كاويد.»
   الف ـ  نام صفت هاي مشخص شده را بنويسيد.
   ب ـ  از فعل « مي كاود» ( مصدر كاويدن) يك صفت مفعولي بسازيد.
   جواب:        الف ـ آسماني (نسبي) ـ گيرا ( فاعلي)  ـ آرام (ساده)             ب ـ كاويده
78ـ ثابت كنيد كه واژه ي (هوا) ‌در جمله ي زير اسم معرفه (شناس ) است. 
« بوي شبدر دو چندان هوا را عطر آگين ساخته است.»   جواب:  چون با حرف « را» آمده است.    
79ـ با توجه به اين عبارت :    « آفتاب غروب در ميان ابرهاي سرخ مي درخشد.»     
     الف ـ  فعل جمله را به صورت مضارع التزامي در آوريد.( با حفظ شخص فعل)
    ب ـ بن مضارع اين فعل چيست؟                جـــواب: الف ـ بدرخشد         ب ـ درخش
80 ـ عبارت زير :
« ماه مه كه رسيد،چه بگويم كه چه گرما يي شد! خداي من ! چنان چيزي را هرگز نديده بودم.»
    الف ـ  واژه هاي مشخص شده صفت هستند يا ضمير ؟ چرا؟
    ب ـ نام دستوري هر يك از آنها چيست؟
   جـــواب: الف ـ چه (اول) ضمير چون بدون اسم آمده .چه (دوم) صفت چون با اسم آمده است.                ب ـ چه (اول) (ضمير) پرسشي ، چه(دوم) (صفت) تعجبي        
81ـ نمودار جمله ي مقابل را رسم كنيد .   « پدر از توي اتاق ، همه ي اين بساط را مي ديد.»
       جــــواب:                                                               جمله ي گذرا به مفعول
 
                                                                                        نهاد                       گزاره  
 
                                                                                        پدر  
فعل
مفعول                                                                                          
 

مي ديد ديد از توي اتاق، همه ي اين بساط را
 
82 ـ  در عبارت زير يك اسم و يك صفت مشترك با قيد شنا سايي كنيد.
     « مرد، صبح زود به راه افتاد ، بايد اين كار را ميكرد، چون شتر آهسته و آرام مي رفت و شايد شب هم به آبادي نمي رسيد.»         جــــواب: صبح يا صبح زود ( اسم مشترك با قيد) يا شب، آهسته يا آرام ( صفت مشترك با قيد)
83ـ  چرا بخش مشخص شده در عبارت زير قيد است؟
     « چيزي نگذشت كه در ميان علف ها و خارها  بوي دلخواه خود را يافت.»
    جـــواب : چون با حذف اين قسمت جمله ناقص نمي شود ( يا معني جمله تغيير نمي كند)
84 ـ نقش نما ها را در اين جمله مشخص كنيد.  « آي آدم ها ، كه بر ساحل بساط دلگشا داريد! »
  جـــواب : آي ( نشانه ي ندا)         بر ( حرف اضافه)          ـِ  ( كسره ي اضافه)
85 ـ  در جمله ي زير ضمير و مرجع آن را بنويسيد.
      « كبكي به هوا رفت . به زمينش آوردم . روي گَوَن ها افتاد.»
 جــــواب: ش ضمير ، كبك مرجع ضمير  
86 ـ شناسه ي فعل هاي زير را بنويسيد .     الف ـ ديده است       ب ـ خواهد رفت
                   جواب ): الف ـ ندارد                      ب ـ    ـَـ د   در خواهد
87 ـ فعل كشيد را  گذرا كنيد.                 جواب ـ  كشاند ؛ كشانيد
88 ـ مصدر « دويدن» را گذرا كنيد.        جواب) دواندن ؛ دوانيدن
89 ـ با كلمه ي ساعت دو جمله بسازيد كه در يكي معرفه و در ديگري نكره باشد.
جواب): معرفه : ساعت را براي تعمير به ساعت ساز سپردم     نكره: از مغازه ساعتي خريدم
        ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
       د ـ  املا و بياموزيم
1ـ چرا كاربرد جمله ي زير نا درست است؟
                             « هم آنان از موضوع اطلاع داشتند هم شما »
جواب): زيرا نهاد هر دو جمله متفاوت است و يكي نيست. بنابراين نمي توان فعل را بدون قرينه حذف كرد. صحيح جمله به اين صورت است: هم آنان از موضوع اطلاع داشتند هم شما اطلاع داشتيد
2ـ  در عبارت زير چه واژه اي نادرست نوشته شده است؟ چرا؟
                        « نوع بيماري پس از تحقيقات و آزمايشات متعدد ، شناخته شد »
جواب): آزمايشات . زيرا « ات » نشانه ي جمع عربي است وكاربرد آن در واژهاي فارسي درست نيست . آزمايش يك واژه ي فارسي است و بايد با نشانه ي جمع فارسي« ها » جمع بسته شود.
3ـ خطّ نوشتن با دست را در اصطلاح چه مي نامند ؟            جواب): خط تحريري
4ـ در عبارت زير كدام واژه ها نادرست است؟ چرا؟
                         «‌ اين روز ها گاهاً در مطبوعات اخبار هاي متفاوتي نوشته مي شود.»
جواب): گاهاً ـ اخبارها .   « گاه » يك واژه ي فارسي است و نبايد با تنوين كه نشانه ي خط عربي است به كار رود. به جاي آن بايد بگوييم : گاهي.    « اخبار » يك واژه ي جمع است( جمع خبر) بنابراين دوباره جمع بستن آن  اشتباه است. مي توان براي جمع بستن آن با « ها » از شكل مفردش استفاده كرد. مثلاً : خبرها
5ـ  همزه در كدام يك از مثال هاي زير به حركت(كسره) نياز ندارد؟
                              الف ـ  قائم              ب ـ جزءِ اوّل            جواب): الف
6ـ  هريك از دو جمله ي زير را به يك جمله كاهش دهيد.
 الف ـ « اين پسر زرنگ است. او را تشويق كنيد.»      ب ـ « مطلب ارزنده اي بود . آن را در دفتر خاطراتم نوشتم.»
جواب): الف ـ اين پسر زرنگ را تشويق كنيد.            ب ـ مطلب ارزنده را در دفتر خاطراتم نوشتم .
7ـ جمله ي مقابل را با خط « شبه نسخ» بنويسيد.  « امين با پدرش از بازار ميخ و تخته خريد .»                                
 جواب): به صفحه ي 65 كتاب، خط چهارم مراجعه شود.
8ـ يكي از مزاياي خط شبه نسخ را بنويسيد.
جواب): در اين خط، حرف ها به شكل واضح و برجسته در كنار يك ديگر قرار مي گيرند.
9ـ كدام جمله نادرست ؟ چرا؟
                الف ـ  آن قدر منتظر او ماندم كه به قول معروف خوابم برد.
               ب  ـ آن قدر منتظر او ماندم كه به قول معروف علف زير پايم سبز شد.
جواب): جمله ي « الف » نادرست است . زيرا بعد از اصطلاح « به قول معروف » بايد يا ضرب المثل يا قول معروفي بيايد، حال آنكه « خوابم برد » قول معروفي نيست.
10ـ صحيح هر يك از چهار غلط املايي موجود در ميان كلمات زير را بنويسيد.                                           ابهام و غموض ـ حج گذاري ـ واعظ و قاري ـ هضم مطالب ـ هوش و فراصت ـ سطور مرتّب و منظّم ـ  ابراز مصّرت ـ غم غربت ـ گوشه و بيقوله ـ غم اغيار
                  جواب):   حج گزاري  ـ  فراست  ـ  مسرّت  ـ  بيغوله
11ـ  املاي تقريري چيست؟
جواب): املاي تقريري آن است كه معلّم متن املا را به تدريج قرائت مي كند و دانش آموزان آن را مي نويسند.
12ـ در كدام يك از دو تركيب زير كاربرد نقش نماي اضافه الزامي نيست؟
                      الف ـ كتابِ علي                ب ـ لبِ تشنه
جواب):  الف . زيرا با حذف نقش نماي ـِ  ، معني خود را حفظ مي كند و معني ديگري پيدا نمي كند.
13ـ چه خطي « خط معيار»‌ به شمار مي رود؟       جواب):  خط تحريري                      
14ـ تقرير يعني چه؟     جواب): تقرير يعني بيان كردن .              
15ـ در فارسي چه كلمه اي اهميّت املايي دارد؟
جواب): به صفحه هاي 105 و كادر آبي صفحه ي 106 كتاب مراجعه شود. (حروف 6گانه خوانده شود)
16ـ به تركيب هايي كه نه كلمه اند و نه جمله ...............گفته مي شود.   جواب):  گروه كلمه        
17ـ در تركيب هاي زير شش غلط املايي وجود دارد صحيح هر يك را بنويسيد.
 « ظرايف ادبي ـ ناحيه ي دهخوارقان ـ التذاز ادبي ـ نثر مرصل و مسجّع ـ مقاصد و اغراض   متذوّقان قديم ـ رساي شهيدان ـ سود مند و مقتنم ـ گاو سمين ـ  قدر و خيانت ـ بيماري صرع سپاس گذاري و تقدير ـ  قصد و عزيمت- »
جواب):  التذاذ ادبي ـ  مرسل  ـ   رثاي شهيدان  ـ  مغتنم  ـ  غدر  ـ سپاس گزاري                                                                  
18ـ در عبارت زير كدام واژه ( از جهت نگارشي) نادرست است ؟ چرا؟
            « پروين اعتصامي شاعره ي متعهد و بر جسته ي ايران است»
  جواب: شاعره . زيرا در زبان فارسي به كسي كه شعر مي گويد چه زن باشد چه مرد، شاعر گفته مي شود.
19ـ چرا رعايت نقش نماي اضافه در تركيب « اسبِ سواري » الزامي است؟
 جواب: زيرا اگر آن را ننويسيم كلمه به شكلي غير از آن چه منظور ماست، خوانده و معني مي شود.
20ـ رعايت نقش نماي اضافه در كدام تركيب الزامي است؟
           الف ـ لبِ تشنه            ب ـ سخنِ معلم                       جواب):  الف                  
21ـ در گروه كلمات زير املاي برخي از گروه كلمات نادرست آمده است، درست آنها را بنويسيد. الف ـ داستان هاي اساطيري    ب ـ ثبت و ضبت    پ ـ آميخته و اجين     ت ـ جذبه ي اسرار آميز            جواب :    ب ـ ثبت و ضبط         پ ـ آميخته و عجين          
22ـ چراكاربرد « بر » در تركيب « بر عليه» در جمله ي زير حشو است ؟
  « آن ها بر عليه من بد گويي مي كردند»     جواب:  زيرا ‹‹ عليه ›› = علي+ه (براو) و زايد است.    
23ـ علت نادرستي عبارت زير را بنويسيد.  « من مسابقه اي كه ديروز بر گزار شد ، را ديدم»    
  جواب : بايد نشانه ي مفعولي ‹‹ را›› بلافاصله در كنار مفعول جمله ‹‹ مسابقه اي›› قرار بگيرد.
24ـ كار برد « ي» در كدام يك از واژه هاي زير درست است ؟ چرا؟
  بويِ گل ـ  ماهي ي ِ دريا           جواب : بويِ گل .  زيرا ‹‹ي›› در بويِ گل ‹‹ي›› ميانجي است.                                            
25 ـ چرا كاربرد واژه هاي« دوماً» و« حواس ها» نادرست است؟
    جواب : زيرا نشانه ي تنوين مخصوص كلمات عربي است در حالي كلمه ي ‹‹ دوم ›› فارسي است. و كلمه ي حواس جمع است و نبايد دوباره جمع بسته شود.
26ـ املاي برخي از گروه كلمات زير نادرست آمده است ، درست آنها را بنويسيد.
  الف ـ  مهرمانه و سري      ب ـ فلق و شفق         پ ـ قدر و خيانت           ت ـ هور و ماه            
          جواب :  الف ـ محرمانه و سري           پ ـ غـدر و خيانت
27ـ جمله هاي زير را اصلاح كنيد .
  الف ـ منظره ي زيبايي كه ديروز ديدم را ، به تصوير كشيدم.
  ب ـ در كتابخانه هم آنان مطالعه كردند و هم ما.
      جواب :        الف ـ  منظره ي زيبايي را كه ديروز ديدم ، به تصوير كشيدم
                         ب ـ در كتابخانه هم آنان مطالعه مي كردند و هم ما مطالعه مي كرديم.
28ـ علت نادرستي جمله ي زير را بنويسيد .      « آيا چه اتفاقي ممكن است بيفتد؟ »
 جواب : با وجود صفت پرسشي  ‹‹چـه›› نيازي به آوردن كلمه ي ‹‹ آيا›› نيست .
29ـ چرا كاربرد كلمه ي « گرايشات » نادرست است ؟
    جـــواب : زيرا كلمه ي فارسي را با نشانه ي جمع عربي، جمع نمي بندند.
30ـ شكل درست تركيب زير را بنويسيد .
                    ارائـة  گـزارش                جـواب : ارائـه ي گـزارش  
31ـ جمله ي زير را اصلاح كنيد.
    « آيا چگونه مي توانيم بر سرعت مطالعه ي خود بيفزاييم ؟ »
             جواب :  چگونه مي توانيم بر سرعت مطالعه ي خود بيفزاييم؟
32ـ املاي برخي از كلمات زير نادرست   آمده است ، درست آن هارا بنويسيد.
   الف) تعسّي و پيروي    ب)  فرياد و نهيب      پ) آسايش و فراغ بال     ت) تحصين و اعجاب
    ث) جذر و مدّ آب    ج) گليم و حصير         د) اوايد دولت             هـ) تعزيه و مرثيه
جـــواب :  الف ) تأسّي و پيروي      ب) تحسين و اعجاب     ث)جزر و مد آب    د) عوايد دولت
33ـ علت نادرستي   عبارت هاي زير را بنويسيد .
                    الف ) آن قدر بازي كرد كه به قول معروف خسته شد.
                     ب ) پيامبر اسلام ـ صلّي الله ـ فرمود : من « معلم» برانگيخته شدم.
  جـــواب : الف) بعد از « به قول معروف » بايد نمونه اي از مَثَل و حكمت و ....... بيايد.
                      ب) چون جمله ي دعايي « صلّي الله عليه و آله » به صورت كوتاه شده آمده و كلمه ي «عليه» از اين جمله حذف و معناي جمله ي دعايي ناقص شده است.

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 13:1  توسط جغراتی  | 

ه نام حق             شرح چند شعر متون نظم و نثر 2 رشته انسانی دوره پیش دانشگاهی   

هر که عاشق تر بود بر بانگ آب

1- دیوار بلندی کنار جویی قرار داشت و تشنه­ی دردمندی هم بر روی دیوار نشسته بود.   نکات: تشنه نماد عاشق، طالب معرفت و کمال/ جو نماد حقیقت/ دیوار نماد موانع بین عاشق و معشوق

2- آن دیوار بین آن تشنه و آب مانعی ایجاد کرده بود و آن تشنه برای رسیدن به آب مثل ماهی بی قرار و ناآرام بود.   نکات:آب نماد معشوق/ در مصرع دوم تشبیه وجود دارد.

3-     او ناگهان خشتی در آب انداخت و صدای آب به گوشش رسید مثل صدای معشوقی که عاشقش را به سوی خود بخواند./   نکات: خطاب: به سوی خود خواندن، فرا خواندن عاشق از جانب معشوق/ در مصرع دوم تشبیه وجود دارد.

4-     صدای آب مثل صدای معشوق زیبا و دلپذیری بود که عاشقش را به سوی خود بخواند و این صدای آب او را مثل شراب مست کرد.   نکات: / هم در مصرع اول و هم در مصرع دوم تشبیه وجود دارد/ یار شیرین لذیذ: حس آمیزی دارد

5- آن عاشق رنجدیده به خاطر صفا و پاکی صدای آب به سرعت خشت ها را از دیوار می کند و به آب می انداخت.   نکات: ممتحن: توضیحات کتاب/ صفای بانگ حس آمیزی دارد/ خشت نماد موانع بین عاشق و معشوق/

6- آب بانگ می زد و می گفت : ای تشنه از خشت انداختن به آب چه فایده ای می بری؟ نکات: خشت نماد موانع بین عاشق و معشوق/ آب نماد معشوق/ هی شبه جمله است/را در مرا جانشین حرف اضافه: "به" است و در "تو را" جانشین حرف اضافه: "برای" است

7- تشنه گفت: ای آب من از این کار دو فایده می برم پس هرگز این کار را ترک نمی کنم. نکات: را در "مرا" نشانه ی مالکیت است/ آبا: ای آب( منادا است پس یک جمله شمرده می شود)/ دست داشتن از چیزی کنایه از کنار گذاشتن و ترک کردن آن است/

8- فایده ی اول این کار شنیدن صدای آب است صدایی که برای تشنگان مثل صدای رباب لذت بخش است.  نکات: سماع: شنیدن/ رباب از وسایل موسیقی قدیمی/ کاربرد ضمیر" او" برای غیر انسان در مصرع دوم/ رباب مجازا صدای آن است.

9- صدای آن مثل صدای صور اسرافیل است که مرده را به زندگی جاودانه می رساند.( عاملی که سبب تجدید حیات می شود فراخوانده شدن عاشق از طرف معشوق است.) نکات:  کاربرد ضمیر" او" برای غیر انسان در مصرع اول/ را" در مصرع دوم فک اضافه است: زندگی مرده/ اسرافیل: از فرشتگان مقرب الهی است که هنگام رستخیز در صور(شیپور، شاخ) می دمد تا مردگان از گور برخیزند/ تشبیه در مصرع اول

10- یا صدای آب مثل صدای غرش آسمان است ( که نوید بخش باران است) که باغ با شنیدن آن صدا گل ها و سبزه های زیادی می رویاند.   نکات: بانگ رعد را می توان به علاقه لازمیه مجاز از باران دانست/ تشبیه در مصرع اول/ باغ نماد جان انسان است/ کاربرد ضمیر "او" برای غیر انسان/ نگار استعاره از گلها و سبزه ها

11-فایده ی دیگر کار من این است که با کندن هر خشتی از این دیوار به آب گوارا نزدیک تر می شوم.   نکات: ماء معین: آب گوارا نماد معشوق/ خشت نماد موانع

12-زیرا هر بار که من خشت ها را از دیوار می کنم  و آن ها را از روی دیوار کم می کنم دیوار بلند هم کوتاه تر می شود.   نکات: پست و بلند تضاد دارند

13-تا زمانی که این دیوار بلند است مانع رسیدن من به آب می شود.   نکات: عالی گردن کنایه از بلند/ سر فرود آوردن کنایه از تعظیم و فروتنی

14-تا زمانی که از وجود مادی خود رهایی نیافته ام نمی توانم در برابر معشوق خودم سجده کنم.   نکات: آب حیات استعاره از معشوق/ تن خاکی: وجود مادی، دلبستگی های جسمانی/ بیت های هم معنی: یک قدم بر سر وجود نهی    وان دگر در بر ودود نهی/ خود را بر در بگذار و بیا/ از در درآمدی و من از خود به در شدم و ...

15-از بین کسانی که روی دیوار هستند هر کس که تشنه تر باشد زودتر خشت و گل دیوار را می کند تا به آب برسد.( هر کس که عاشق تر باشد زودتر از دیگران موانع و حجابها را پشت سر می گذارد.)   نکات: دیوار نماد مادیات و موانع بین عاشق و معشوق/ تشنه نماد عاشق/ مدر به معنی گل در اینجا نماد حجابهای ظلمانی و دلبستگی های دنیوی و موانع است

16-کسی که به صدای آب عاشق تر باشد، کلوخ های درشت تر و بزرگتری از موانع را می کند.(کسی که بیشتر از دیگران عاشق باشد، برای رسیدن به معشوق موانع بزرگتری را از سر راه بر می دارد)   نکات: هم معنی با بیت قبلی/ آب نماد معشوق/ کلوخ نماد دلبستگی های مادی/ حجاب نماد تعلقات

خرگیری

1-یکی با هیجان و اضطراب و ترس به خانه ای می گریخت.   نکات: در خانه ای در: کاربرد دو حرف اضافه برای یک متمم/ زرد رو و لب کبود و رنگ ریخته هر سه کنایه ترسیده /

2-صاحب خانه گفت اینکه اندام تو از ترس مثل بدن پیر می لرزد، خیر باشد.   نکات: را فک اضافه است: دست تو/ دست مجازا بدن/تشبیه در مصرع دوم

3-جریان چیست؟ چگونه فرار کرده ای و چگونه از شدت ترس رنگ از رخت پریده؟   نکات: رنگ رخساره ریختن کنایه از ترسیدن

4-گفت: در کوچه و بازار الاغها را برای بارکشی و بیگاری جهت شاه سرکش می گیرند. نکات: برون مجازا کوچه و بازار

5-گفت ای عزیز من خرها را می گیرند اینجا که خری نیست، چون که تو خر نیستی آسوده باش و نگران نباش.   نکات: جان عم کنایه از عزیز من/ " را " نشانه مالکیت است: تو غمی نداری.

6-گفت: آنها چنان در گرفتن خر جدّی و مصمم هستند که اگر مرا بجای خر بگیرند چندان عجیب نخواهد بود.   نکات: گرفت: گرفتن(مصدر مرخّم است با فعل اشتباه نشود) ضمیر "م" در خرم مفعول است/ خرم گیرند جمله 4جزئی با مفعول و مسند است/

7-آنها چنان به خرگیری اقدام کرده اند که راستی راستی قدرت تشخیص آنها از بین رفته است.   نکات: دست برآوردن به چیزی کنایه از اقدام کردن به آن است/

8-چون که افراد نادان و ناشایست سرور ما شده اند، از روی نادانی صاحب خر را به جای خر می گیرند.   نکات: ضمیر "مان" مضاف الیه سرور است که جابه جایی ضمیر متصل شخصی صورت گرفته/

حرف حساب

1-مدتی کار ما به تأخیر افتاد در نتیجه مدّعی و مخالف ما مثل شیر جرئت پیدا کرد.   نکات: تشبیه بلیغ اسنادی در مصرع دو م/ بیت به تقلید از این بیت مولوی است: مدتی این مثنوی تأخیر شد      مدّتی باید که تا خون شیر شد.

2-مدّعی با خود می گفت: این من هستم که مثل طاووس بهشتی به اوج مقام و شوکت رسیده ام و به خاطر لجبازی با گل آقا اینچنین شده ام.   نکات: مصرع اول تضمینی است از مولوی/ مصرع اول تشبیه بلیغ اسنادی دارد

3-ما با دو جمله­ی کوتاه شرمنده و پشیمانش کردیم، جلوی سخنانش را گرفته و ساکتش کردیم.   نکات: سبیل کسی را سوختن: کنایه از پشیمان و شرمنده کردن است/  دهان کسی را دوختن: کنایه از ساکت کردن/ نطق مجاز از دهان

4-به ناچار او نیز عیب های ما را بیان کرده و حرف های بی ربطی در مورد ما گفته بود.  نکات: آسمان با ریسمان بافتن کنایه از حرف های بی ربط گفتن

5-معنی بیت واضح است

6-او با وجود داشتن چشم و گوش باز، کور و نابیناست، شما در مورد ادعای او قضاوت کنید.   نکات: مصرع اول تضمینی است از شعر مولوی/ عمی: کور / جذف فعل اسنادی "است" از آخر جملات به قرینه معنوی

7-همه باید توفیق کسب علم و ادب را از خداوند بخواهیم.   نکات :مصرع اول تضمینی است از شعر مولوی/

8-انسان بی ادب حق ندارد که سخن راست و درست را بی ارزش و بی رونق کند.نکات: جناس تام بین حق(اجازه) و حق (راست و درست)/ تق و لق کردن چیزی کنایه از بی ارزش کردن آن است

9-من نزد تمامی افراد ناله و فریاد سر دادم تا (یا با همه افراد هم درد شدم تا)  در این دوران به شهرت گل آقا بودن رسیدم   نکات :مصرع اول تضمینی است از شعر مولوی/

10-هر دوی ما در یک سطح و با امکانات مشترک تلاش کردیم اما من مثل بلبل با ارزش شدم در حالی که غضنفر مثل کلاغ بی ارزش شد    نکات: این بیت با بیت بعدی  تقلیدی از اشعار مولوی است مثل: هر دو گون آهو گیا خوردند و آب         زین یکی سرگین شد و زان مشک ناب/ از یک چراغ دود خوردن کنایه از هم سطح بودن است/ مصرع دوم دو تشبیه بلیغ اسنادی دارد.

11-هر دوی ما از یک امکانات بهره بردیم ولی پیشرفت و ترقی من از او بیشتر بود( من مثل خرمای مرغوب شدم و او مثل خرمای خشک و بی ارزش) مصرع دوم دو تشبیه بلیغ اسنادی دارد.

12-ما از کسی گله نداریم چون من (که مثل عقاب هستم) در برابر غضنفر (که مثل چلچله کوچک و ناتوان است،) سست و ضعیف نیستم.   نکات: کم نمی آید کنایه از :ضعیف و ناتوان تر نیست/ مصرع دوم تمثیل است/

13-همچنانکه باد سرد باعث ریزش برف می شود، مدّعی هم باعث سخن گفتن ما می شود( ما را وادار به سخن گفتن می کند)   نکات: سر حرف آوردن کنایه وادار به سخن کردن است.

14-وگرنه ما اهل دعوا و درگیری نیستیم یا لااقل اکنون چنین تصمیم نداریم.

15-ای کسی که با خودت ثروت و سرمایه داری چرا بیهوده خودت را با ما درگیر میکنی.   نکات: بار و بنه مجازا سرمایه و ثروت/ تنه زدن کنایه از : بهانه گرفتن و تلاش برای درگیری است

16-اگر می خواهی مثل من شوی وجود مادی خود را کنار بگذار تا نیازی به تعلّقات مادی نداشته باشی. نکات: مصرع دوم را از مولوی تضمین کرده است

17-اگر دنیا هم ویران شد تو هیچ حرفی نزن تا سخن تو هم درست و باارزش باشد.   نکات: لب تر کردن کنایه از سخن گفتن/ پر از آب شدن دنیا کنایه از ویران شدن آن / حرف حساب کنایه از سخن درست و با ارزش/

18-من که هیچ یک از اعضای بدنم آگاه و هوشیار نیست نمی توانم حرفی بزنم، مدعی و مخالف زیادی دارم در حالی که هیچ یار و همدمی ندارم.   نکات: رگ مجازاُ اجزای بدن

 

 

 

تاوان این خون

1- روزی که خورشید در جام شفق شراب ریخت و سر امام حسین مثل خورشید بر سر چوب خشک نیزه ها نمایان شد.   نکات مهم: جام شفق: اضافه تشبیهی/ خشک چوب: ترکیب وصفی مقلوب/ مل: شراب/ گل کردن: کنایه از نمایان شدن/ خورشید در مصرع دوم استعاره از سر امام حسین

2- خورشید(چهره نورانی امام حسین) و شفق(خون سرخ امام حسین) را همچون صدفی در آب- که به روشنی پیداست- دیدم با این همه سر امام حسین را بر نیزه دیدن برایم مثل خواب بود و نمی توانستم آن را باور کنم   نکات: شید و خورشید استعاره از سر امام حسین/ شفق استعاره از خون سرخ امام حسین /چیزی را مثل خواب دیدن کنایه از ناباوری/+توضیحات کتاب

3- آیا سر امام حسین را بر نیزه دیدم؟ آری همین طور است، دیدن سر خورشیدوار حسین بر  روی نیزه عجیب و شگفت است. نکات: خورشید استعاره از سر امام حسین/" را" فک اضافه است: بر نیزه دیدن خورشید

4- ای ساقی امشب قبل از همه شراب عشق را در جام من بریز(قبل از همه مرا مست معشوق کن) و با من بیشتر سازگاری و مدارا کن. نکات: ساقی نماد دلجویی کننده/ کن و کن جناس تام/ بیش و پیش: جناس ناقص اختلافی/

5- در سرچشمه تشنگان برای خوردن آب مقدم تر هستند پس شراب را اول به من بده(چون بیشتر از دیگران عاشق و تشنه معشوق هستم)زیرا دوستانم می توانند صبر کنند. نکات: بیت حسن تعلیل دارد.

6- من هرگز نمی توانم که تا سحرگاه پیروزی و آزادی با شب ظلم و بی عدالتی همنشین باشم من درد و ناراحتی دارم پس نمی توانم صبر کنم.   نکات: استفهام انکاری در هر دو مصرع/ زخم مجازا زخم و ناراحتی به علاقه سببیه/

7- ساکن شدن و تثبیت ظلمت به مردم نادان و غافل مبارک باشد، ساقی به سلامت باشد این برقرای ظلم و ستم به کسانی که صبر و درنگ کردند و به امام حسین کمک نکردند مبارک باشد. نکات: کوران: استعاره از غافلان/ بیت نوعی طنز دارد.

8- به خاطر این دردهای قدیمی که در دل دارم بی قرار و ناراحت هستم و با وجود اینکه در این دنیا ساکن هستم باز هم احساس غریبی می کنم.    نکات: اینجا مجازا دنیا/ مصرع دوم پارادوکس دارد: غریب بودن در خانه خود/ زخم های کهنه کنایه از درد های قدیمی

9- من با صبر کردن و سکوت در برابر ظلم، کینه و دشمنی دارم و همانطور که آدم در مرگ فرزندش هابیل ماتمزده بود من هم در سوگ امام حسین داغدار و ماتمزده هستم.   نکات: تلمیح به داستان حضرت آدم و کشته شدن فرزندش هابیل به دست قابیل

10- من از شمشیر قابیل(ظالمان) زخم خورده و مجروح هستم و وارث درد و رنج هابیل هستم. نکات: تلمیح به داستان کشته شدن هابیل به دست قابیل / قابیل نماد ظالمان و هابیل نماد مظلومان

11- من از زمانی که حضرت محمد یتیم بود عهد بسته ام و در کودکی با عاشقی و از خودگذشتگی پیمان خون بسته ام.  نکات: تلمیح به یتیم ماندن حضرت محمد در کودکی/ مهد مجازا کودکی/ مهد و عهد جناس دارند

12- من همراه با ابوذر ریگهای سوزان بیابان را تحمل کردم  و مثل عمار همچون ابر و دریا گریستم.  نکات: تلمیح به داستان تبعید شدن ابوذر صحابه پیامبر در زمان خلافت عثمان

13- من تلخکامی صبری که مظهر صبر خدا(حضرت علی) است در کام خود دارم (یعنی من تلخی صبر و سکوت علی را چشیده ام) و تلخی رنج امام حسن را هم چشیده ام.  نکات: تلخی صبر  حس آمیزی دارد/ صبر ایهام تناسب دارد به معنی شکیبایی است ولی در معنی نوعی درخت دارای میوه های تلخ با تلخی تناسب دارد/ جام استعاره از وجود و خاطر/ صفرا در لغت ماده زرد رنگ و تلخی است که ار کبد تولید می شود و در اینجا مجازا رنج و درد و ناراحتی است به علاقه سببیه(قدما معتقد بودند که به هم خوردن فعالیت صفرا باعث خشم و ناراحتی انسان می شود)/

14- من از ستمگران زخم خوردم و در برابر ستم آنها صبر کردم و برای شهادت با امام حسین در روز عاشورا با او همراه شدم

16- فریاد انسانهای خسته سر به آسمان می کشید و خون انسانهای پاک در دشت و صحرا موج می زد.  نکات: خسته ایهام تناسب دارد1- یاران خسته امام حسین2- ناتوان و مجروح با فریاد تناسب دارد./ سر بر اوج زدن کنایه از بلند شدن/ مصرع دوم اغراق دارد

17- خدایا ما چه انسانهای بی احساسی بودیم و چه مردمان ناجوانمرد و پستی بودیم. (بیت مفهوم خود اتهامی دارد)نکات: آرایه تکرار

18- خدایا امام حسین کشته شد و ما سالم و زنده ماندیم؛ زینب(س) به اسارت رفت در حالیکه ما آسوده خاطر بودیم.  نکات: از پا افتادن کنایه از کشته شدن، نابود شدن/ بر پای بودن کنایه از زنده و سالم بودن/

19- با کمک ما برای کشتن امام حسین و یارانش روی ریگهای صحرا فرش چرمین گستردند و دست علمدار خدا، عباس(ع) را قطع کردند. (بیت مفهوم خود اتهامی دارد) نکات: نطع : فرشی چرمین که بر زمین می گستردند و سر محکومین را روی آن می بریدند/ دست در مصرع اول مجازا کمک/

20- سر فرزندان نو رسیده پیامبر و خاندانش را بریدند.  نکات: را در هر دو مصرع فک اضافه است/ مرغان بستان خدا استعاره از حسین(ع)و یارانش

21- هنگام شهادت خاندان پیامبر ما شاداب و خوشحال بودیم، زنجیر اسارت را تحمل کردیم و منتظر مرگ طبیعی بودیم. (بیت مفهوم خود اتهامی دارد)  نکات: برگ کردن هنگام برگریزان پارادوکس دارد/ برگ ریز کنایه از شهادت/ باغ استعاره از خاندان پیامبر / برگ کردن کنایه از شادابی/ زنجیر خاییدن کنایه از کار بیهوده کردن/

22- مثل انسانهای پست و فرومایه ننگ سلامت جویی را بر خود خریدیم و جریمه و تاوان شهادت امام حسین تا قیامت بر عهده ما ماند. (بیت مفهوم خود اتهامی دارد) نکات: سلامت مجازا عافیت طلبی/ خون مجازا قتل و شهادت به علاقه لازمیه/

در ذکر عشق

1- معنی بیت توضیحات کتاب/ نکات : مفهوم: عشق مایه کمال و ترقی انسان است/ عشق آرایه تشخیص دارد/ سرنما کنایه از سربلند کننده/

2- عشق اسرار خود را با انسان سرباخته در میان می گذارد چون می داند که سر انسان(زبان او ) اسرار را افشا می کند.(بیت: هر که را اسرار حق آموختند    مهر کردند و دهانش دوختند/ من عرف الله کلّ لسانه: هر که خدا را بشناسد زبانش از گفتن این رازگنگ می شود/ سر مجازا زبان/ بیت حسن تعلیل دارد/ غماز: سخن چین/

3- برخیز و خود را آماده عاشقی کن زیرا مؤذن بانگ دعوت به سوی نماز عشق را سر داد  نکات: قامت نمودن: کنایه از آماده شدن/ قد قامت مجازا اذان و تلمیح هم دارد به جمله قد قامت الصلاه /

4- توضیحات کتاب/ آب آتش فروز و آتش آب سوز پارادوکس دارد./ عشق آب آتش افروز  است و عشق آتش آب سوز است تشبیه بلیغ اسنادی است/

5- عشق فراتر از تعلقات مادی و دلبستگی های جسمی است همانطور که پرنده زیرک در قفس نمی ماند.  نکات: چارمیخ تن در لغت اخلاط چهارگانه بدن انسان است:خون، بلغم، سودا و صفرا/  تن مجازا کل تعلقات / چارمیخ مجازا دلبستگی های جسمی/ بیت اسلوب معادله هم دارد/

6- جانی که از عشق بی بهره باشد مانند مرغ خانگی است که قدرت پرواز ندارد(تشبیه)/ یگانگی:عشق

7- مرغ خانگی سوی اوج پرواز نمی کند، پر و بال دارد اما نمی تواند به سوی اوج پرواز کند.نکات: ش در کش متمم است: که برای او/ سفر مجازا حرکت/ علو : بلندی/ با بیت قبل موقوف المعانی است/

8- تمام همت چنین مرغی آنست که رزق و روزی بخورد و تمام قدرتش آنست که دور خانه پرواز کند(مفهوم: کوتاه همت و کم قدرت است) نکات: دانه مجازا رزق و روزی و غذا/

9- بنده عشق باش تا از بلاها و زشتی و تباهی رهایی یابی

10-در راه عشق لذت های شخصی و نفسانی موجود نیست، عاشقان کاری با میل و هدف شخصی ندارند.  نکات: مصرع دوم استفهام انکاری دارد/ تقدیم فعل در مصرع اول/ بیت: به شادی و آسایش و خواب و خور            ندارند کاری دل افگارها

11-عاشق واقعی هرگز به دنبال اهداف شخصی نمی رود و آن را نوعی کفر ورزی می داند و عاشق از آرزوهای شخصی خودش بیزاری می جوید.

12-خداوند خودش پاک و منزه است و کارها را نیز پاک و خالص می خواهد.  تلمیح: انّ الله جمیل و یحب الجمال/ هو الله الخالق الباری المصوّر/

13-محدوده ی زمین برای لهو و لعب است و دنیای عشق برای اخلاص و پاک بازی است. نکات: را در هر دو مصرع جانشین حرف اضافه است/ خاک مجازا زمین، دنیا // انما الحیاه الدنیا لهو و لعب/

14-عاشقان در شب تاریک سر بر سجده می گذارند( یا : در راه معشوق سر خود را از دست می دهند) در حالی که تو به این فکر هستی که چگونه ثروت و مادیات برای خود کسب کنی. نکات: سر نهادن ایهام دارد:1- از دست دادن سر 2- بر سجده نهادن/ سر مجازا پیشانی/ دستار نماد مادّیات/

15-16-17-سه بیت متوالی موقوف المعانی است: شخصی ناآگاه از عالم عشق، عاشقی را دید که در حال مرگ می خندید به او گفت:در هنگام مرگ خنده و خوش رویی تو به خاطر چیست؟ عاشق گفت: وقتی که زیبارویان جمال خود را نشان بدهند عاشقانشان نیز اینگونه شادمان در برابر آنها می میرند. نکات: یکی فسرده نهاد مصرع اول است/ خوش استادن کنایه از خوش رویی است/ پرده برگرفتن کنایه از نشان دادن خود/

18- راه و راهنما برای عشق وجود ندارد و در راه عشق مقام و منصب جایگاهی ندارد.  نکات: را در مصرع اول نشانه مالکیت است/ سر و کلاه مجازا مقام و منصب/

19- عاشق در پرداختن به عشق و معشوق از خود اختیاری ندارد، عشق آنگونه که تو می پنداری نیست. نکات: یادآور این سخن پیامبر است: فیقول عبدی انت عاشقی و محبی و انا عاشق لک و محب لک ان اردت و او لم ترد: خدا به بنده می گوید که تو عاشق و محب مایی ما معشوق و محب توایم چه بخواهی و چه نخواهی

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 12:57  توسط جغراتی  | 

عشق و عاشق و معشوق

رس شانزدهم

                                      عشق و عاشق و معشوق

   عين القضات همداني (525-492ه.ق) عارف شيفته و شوريده ، از چهره هاي مشهور و برجسته تصوف و عرفان ايراني است . از او آثار فرواني به عربي و فارسي مانده است كه در انتساب  تمام آن ها به وي ترديد است. او در طي عمر كوتاه خود – سي و سه سال – نوشته هاي شور انگيز و شيرين و پربار از خود گذاشت.« تمهيدات » وي حاوي سوز و گداز ها و سخنان دردآلود و عميقي است كه ترجمان ژرف بيني و عظمت روح او در عين حال كج فهمي ها، سطحي انديشي ها و ظاهر بيني ها و قشري نگري زمانه ي اوست. عين القضات به سبب همين نوشته ها مورد رشك و اتهام و تكفير قرار گرفت و در سال 525 به دار كشيده شد.

نوشته اند يك هفته قبل از اين ماجرا كاغذي به يكي از مريدان خود داد و چون پس از قتل و سوزاندن، نامه را گشودند؛ اين رباعي را در آن نوشته ديدند ؛

            ما مرگ و شهادت از خدا خواستيم              و ان هم به سه چيز كم بها خواستيم

            گر دوست چنان كند كه ما خواستيم            ما آتش و نفت و بوريا خواستيم

اينك دمي با او در در تمهيدات سير و سفر مي كنيم .

 

عشق و عاشق و معشوق

« اي عزيز اين حديث را گوش دار كه مصطفي – عليه السلام – گفت : مَنْ عَشَقَ وَ عَفَّ ثُمَّ كَتَمَ فَمات ، ماتَ شهيداً ،

اي عزيز ، اين حديث را بشنو كه حضرت محمد – عليه السلام – فرمود : هر كه عاشق شود و پاكدامن، آن گاه عشق پنهان دارد و بر عشق بميرد ، شهيد باشد .

 هر كه عاشق شود و آن گاه عشق پنهان دارد و بر عشق بميرد شهيد باشد ..

 هر چند مي كوشم كه از عشق در گذرم ، عشق مرا شيفته و سرگردان مي دارد و با اين همه ، او غالب مي شود و من مغلوب ، با عشق كي توانم كوشيد ؟

هر چند كه تلاش مي كنم از عشق دوري كنم ، اما عشق مرا دل باخته و متحير مي كند و با وجود اين ، عشق پيروز مي شود و من شكست مي خورم ، با عشق چگونه مي شود در افتاد ( با عشق كي مي توانم درافتم )

دريغا عشق فرض راه است همه كس را در عشق قدم نهادن كسي را مسلّم شود كه با خود نباشد و ترك خود بكند و خود را ايثار عشق كند . عشق آنش است  هر جا كه باشد جز او ، رخت ديگري ننهد ، هر جا كه رسد سوزد ...

افسوس كه عشق، از واجبات راه ( رسيدن به معشوق ) است . كسي مي تواند در راه عشق قدم بگذارد  كه به فكر خود نباشد و خود را فراموش كند و خود را فداي عشق كند. عشق مانند آتش است هر جا كه باشد لباس ديگري به جز او نگذارد ( به هيچ چيز اجازه ي حضور نمي دهد ) و همه چيز را مي سوزاند .

اي عزيز به خدا رسيدن فرض است ، و لابد هر چه به واسطه ي آن به خدا رسند فرض باشد به نزديك طالبان . عشق بنده را به خدا رساند . پس عشق از بهر اين معني فرض راه آمد .

اي عزيز رسيدن به خدا واجب و ضروري است و ناچار هر چه را كه مي توان به وسيله ي آن به خدا رسيد به نظر عاشق و سالك واجب وضروري است . عشق، بنده را به خدا مي رساند پس عشق به همين دليل واجب و ضروري است .  

اي عزيز مجنون صفتي بايد كه از نام ليلي شنيدن جان توان باختن ، ... كار طالب آن است كه در خود جز عشق نطلبد . وجود عاشق از عشق است ، بي عشق چگونه زندگاني كند ؟ حيات از عشق مي شناس ، و ممات بي عشق مي ياب ...  .

اي عزيز ، عاشق واقعي بايد مانند مجنون باشد كه از شنيدن نام ليلي بتواند جان خود را فدا كند ،... كار سالك آن است كه در خود چيزي جز عشق نخواهد . وجود عاشق از عشق است ، بي عشق چگونه مي تواند زندگي كند ، منشأ زندگي را از عشق بدان و مرگ واقعي را در بي عشقي بدان ...

اي عزيز ندانم كه عشق خالق گويم و يا عشق معشوق . عشق ها سه گونه آمد اما هر عشقي درجات مختلفي دارد: عشقي كبير و عشقي صغير و عشق ميانه . عشق صغير عشق ماست با خداي تعالي ؛ و عشق كبير ، عشق خداست با بندگان خود ؛ عشق ميانه دريغا نمي يارم گفتن  كه بس مختصر فهم آمده ايم .

اي عزيز ، نمي دانم كه عشق خالق و خدا را بگويم يا عشق معشوق و بنده را . عشق ها سه نوع هستند و هر عشقي درجات مختلفي دارد : يك عشق صغير ( كوچك ) است و يك عشق كبير (بزرگ ) است و يك عشق ميانه است . عشق صغير همان عشق ما به خداست و عشق كبير همان عشق خدا به بندگان خود است ؛ و عشق ميانه ، افسوس كه نمي توانم بگويم ، زيرا كه بسيار فهم ما ناقص است ( توان فهم آن را نداريم )

اي عزيز معذوري ؛ كه هرگز « كهيعص» با تو غمزه اي نكرده است تا قدر عشق را بدانستي .. اين حديث را گوش بدار كه مصطفي – عليه السلام – گفت : اذا احب الله عبداً عشقه و عشق عليه فيقول عبدي انت عاشقي و محبي ، و انا عاشق لك و محب لك ان اردت اولم ترد .

اي عزيز ، تو معذوري زيرا كه (كهيعص) يا قرآن در تو اثر نكرده ؛ تا قدر عشق را بداني ... پس اين حديث را گوش كن كه حضرت محمد – عليه السلام – فرمود: او بنده ي خود را عاشق خود كند ، آن گاه بر بنده عاشق باشد و بنده را گويد : تو عاشق و محب مايي ، و ما معشوق و حبيب توايم. چه بخواهي و چه نخواهي )»

 

 

خودآزمايي ص130

1. « ترك خود كردن » يعني چه ؟

موتوا قبل ان تموتوا ( وجود خود را در ميانه نديدن ، خود را فراموش كردن )

2. مفهوم سخن« « مجنون صفتي بايد ما از نام ليلي شنيدن جان توان باختن » را بيان كنيد.

هركسي حقيقت را درك نمي كند و فقط آن كسي كه حقيقت را چشيده است درك مي كند يعني فقط مجنون، ليلي را مي شناسد و بس.

 

3. اين بيت حافظ :

هرآن كسي كه در اين حلقه نيست زنده به عشق          بر او نمرده به فتواي من نماز كنيد  

با كدام عبارت درس ارتباط معنايي دارد ؟

ممات بي عشق مي ياب

4 . مفهوم آيه ي شريفه يا ايها الذين امنو من يرتد منكم عن دينه فسوف ياتي الله بقوم يحبهم و يحبونه . ( سوره يمائده ، آيه ي54) در كجاي متن آمده است ؟

حديث و ترجمه آن در پايان درس آمده است.

5. به نظر شما « عشق ميانه » چيست ؟

عشق دو طرفه بنده به خدا و خدا به بنده ، عشق انسان به انسان (عشق سالك به پير يا مرشد كامل )   

   

                                          هركه عاشق تر بود بر بانگ آب

    حكايت كوتاهي كه از مثنوي در اين جا مي خوانيم تمثلي است براي بيان رابطه ي عبد با معبود و اين كه چگونه مي تواند بنده ي خاكي مي تواند با عالم غيب آشنا پيدا كند . و با دل كندن از زندگي مادي و علايق دنيايي به خدا برسد يا به هستي مطلق بپيوندد تا خود نيز هستي جاودانه بيابد .

   در اين تمثيل مولانا مي خواهد بگويد كه ، دل كندن از خاك هستي و رسيدن به هستي مطلق ناگهاني و يك باره صورت نمي گيرد بلكه روح كمال طلب بايد گام به گام و منزل به منزل ، هفت شهر عشق را بپيمايد تا به جاودانگي واصل گردد. در اين معني از بايزيد بسطامي نقل شده است كه « هر چه هست، در دو قدم حاصل آيد كه يك قدم در نصيب ها ي خود نهد، و يكي به فرمان هاي حق، آن يك قدم را بردارد و اين ديگر را به جاي بدارد » (تذكره الاولياي عطار ، ص 194) و در اين تمثيل مولانا سخن در همان يك قدم اول است كه راه درازي را در بر مي گيرد .

 

 

هر كه عاشق تر بود بر بانگ آب

مضمون درس: بيان رابطه ي عبد و معبود و چگونگي دل كندن از زندگي مادي و رسيدن به خدا

وزن شعر : فاعلاتن ، فاعلاتن فاعلن

بحر : رمل مسدس محذوف (مقصور )

                بر لب چو بود ديواري بلند        بر سر ديوار تشنه ي دردمند

بر لب جوي آب ديواري بلند ي بود و بر سر ديوار هم يك نفر تشنه اي زار و پريشان بود.

 جوي آب:  نمادي از « حقيقت و رسيدن به حق يا معشوق » است.

 ديوار: نمادي از تمايلات مادي يا وجود انسان

 تشنه:  نمادي از سالك و رهرو حق است.

 

            مانعش از آب ،آن ديوار بود           از پي آب، او چو ماهي، زار بود

آن ديوار ( تمايلات مادي ) مانع او براي رسيدن به آب ( حقيقت بود و او هم مثل ماهي ( كسي كه زندگيش را به آب بستگي دارد ) به دنبال بود .

 

        ناگهان انداخت او خشتي در آب         بانك آب آمد به گوشش چون خطاب

ناگهان او خشتي از ديوار كند و در آب انداخت و صداي افتادن خشت در آب كه به گوش او رسيد مانند صداي معشوق بود كه عاشق را به سوي خود مي خواند .( عاشق كمي از حجاب ها را كنار زد ).

 

          چون خطاب يار شيرين لذيذ          مست كرد آن بانگ آبش چون نبيذ

آن صدا، مانند صداي معشوق، شيرين و لذيذ بود ، آن صداي آب مانند شراب، او را مست كرد

آرايه ) حس آميزي ، ايهام ، تشبيه ، تتابع اضافات

لغات ) نبيذ : شراب

        از صفاي بانگ آب آن ممتحن           گشت خشت انداز ، از آن جا خشت كن

آن سالك از صداي پاك و دل پذير آب ، شروع به كندن خشت و انداختن در آب كرد .

لغات )ممتحن : كسي كه در راه حق قدم مي نهد و رياضت مي كشد

     آب مي زد بانگ ، يعني :« هي، تو را          فايده چه زين زدن خشتي مرا ؟»

آب ، صدا مي زد كه آهاي، از اين كه خشت به من مي زني چه سودي مي بري ؟

      تشته گفت « آبا مرا دو فايده ست         من از اين صنعت ندارم هيچ دست

تشنه ( سالك )گفت : اي آب براي من دو فايده دارد و من از اين كار دست بر نمي دارم و ترك نمي كنم .

 

         فايده اول سماع بانگ آب                كاو بود مرتشنگان را چون رباب

فايده ي اول آن شنيدن صداي آب است كه براي افراد تشنه، مانند صداي موسيقي رباب دلپذير است .

لغات ) سماع شنيدن

 رباب : يكي از ساز هاي سيمي كه ظاهراً موسيقي دان ها ي ايراني آن را ساخته اند .

 

      بانگ او چون بانگ اسرافيل شد            مرده را زين ، زندگي تحويل شد

صداي آب مانند صداي اسرافيل است كه باعث زنده شدن مردگان مي شود .

لغات ) اسرافيل: يكي از فرشتگان مغرب كه مأمور دميدن صور و بر انگيختن مردگان در روز رستاخيز است.

تحويل : در اين جا به معني زنده شدن مردگان است .

آرايه : تلميح، مراعات نظير ، تشبيه

       يا چو بانگ رعد، هنگام بهار              باغ مي يابد ، از او چندين نگار

يا مانند غرش ابر، به هنگام بهار است كه باغ به وسيله ي آن گل ها و گيا هان زيبا و رنگارنگ به دست مي آورد

لغات ) رعد : غرشي كه از ابر پديد آيد

نگار : استعاره از گل ها و گيا هان رنگارنگ

آرايه ) تشبيه ، مراعات نظير ، استعاره

      فايده ي ديگر كه هر خشتي كز اين           بر كَنَم آيم سوي ماءِ  معين

فايده ديگر اين است كه هر خشتي كه از اين ديوار بكنم ، به آب گوارا نزديك تر مي شوم .

لغات ) ماء معين : آب خوشگوارا

        كز كمي خشت ديوار بلند                  پست تر گردد به هر دفعه كه كند

هر بار كه خشتي كنده شود اين ديوار بلند كوتاه تر مي شود ( هر چه تعلقات كم تر شود ، فاصله ي ميان سالك عاشق و معشوق كم تر مي شود .

 

      تا كه اين ديوار ، عالي گردن است          مانع اين سر فرود آوردن است

تا زماني كه اين ديوار ( تمايلات مادي، وجود انسان ) بلند است، مانع رسيدن تشنه ( سالك ) به آب (معشوق )مي شود  (تا موقعي كه انسان گرفتار تعلقات مادي است مي تواند در برابر معشوق تعظيم

كند)

 

 

        سجده نتوان كرد بر آب حيات            تا نيابم زين تن خاكي نجات

بر آب زند گي نمي توانم سجده كنم ( نمي توانم عاشق معشوق شوم ) تا زماني كه از اين جسم خاكي (تعلقات ) رهايي نيابم .

آرايه ) آب حيات استعاره ار عشق به معشوق

 

       بر سر ديوار هر كاو تشنه تر           زودتر بر مي كند خشت و مدر

هر كسي كه بر سر ديوار تشنه تر است ( هر كسي كه عاشق تر است ) زوتر خشت و گل را مي كند (زوتر موانع و حجاب ها را بر مي دارد ).

لغات ) مدر : گل ، آن چه در لابه لاي خشت ديوار به كار مي رود

       هركه عاشق تر بود بر بانگ آب        او كلوخ زفت تر كَند از حجاب

هر كسي كه بيش تر عاشق صداي آب باشد ( خواستار معرفت بيش تر و ديدن جلو ه هاي معشوق باشد) ، كلوخ بزرگ تر ي مي كند و زوتر حجاب و مانع را از ميان بر مي دارد .

 

 

خودآزمايي

1) مولانا در اين تمثيل به كدام اصل عر فاني اشاره مي كند ؟

تلاش عاشق در پيوستن به معشوق و برداشتن حجاب ها و موانع

2) در اين تمثيل تشنه ، ديوار و آب نماد چه چيز ي هستند؟

تشنه : سالك          

ديوار : حجاب و مانع ، وجود انسان       

 آب : معشوق

3) صداي افتان خشت در آب به چه چيز هايي تشبيه شده است ؟

بانگ اسرافيل، بانگ رباب ، بانگ رعد بهاري ، خطاب يار شيرين لذيذ

4) دو نمونه حس آميزي در شعر بيابيد .

چون خطاب يار شيرين لذيذ         مست كرد آن بانگ آبش چون نبيذ

5)بيت: « حجاب چهره يجان مي شود غبار تنم        خوش آن دمي كه از اين چهره پرده بر افكنم»

با كدام بيت شعر تناسب بيشتر ي دارد ؟

                 هر كه عاشق تر بود بر بانگ آب         او كلوخ زفت تر كند از حجاب

  دو بيت زير نيز روي هم با بيت حافظ تناسب معنايي دارد :

             تا كه اين ديوار ، عالي گردن است      مانع اين سر فرو آوردن است

                 سجده نتوان كرد بر آب حيات       تا نيايم زين تن خاكي نجات

6) مقصود شاعر از بيت سيزدهم چيست؟

تا زماني كه ديوارِتعلّقات، بلند است به مقصود نمي رسيم .

7) به نظر شما آيا بين اين تمثيل و بيت زير از مولانا تناقضي ديده مي شود؟ چرا ؟

آب كم جو ، تشنگي آور به دست     تا بجوشد آبت از بالا و پست

خير ، زيرا در يكي مي گويد در جست و جوي آب باش تا به حق برسي و در ديگري مي گويد آب را رها كن تا به حق برسي و در هر دو، طلب را توصيه مي كند كه باعث رسيدن به حق مي شود.

 

8) غرش رعد از چه جهت زيبا و دل انگيز معرفي شده است ؟

از اين جهت كه غرش رعد در بهار موجب بارش باران بهاري مي شود و زمينه ي رويش گل ها و گيا هان رنگا رنگ را فراهم مي كند .

 

 

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم بهمن ۱۳۹۲ساعت 12:55  توسط جغراتی  | 

صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

بهمن ۱۳۹۲
آذر ۱۳۹۲
آبان ۱۳۹۲
مهر ۱۳۹۲
شهریور ۱۳۹۲
تیر ۱۳۹۲
اردیبهشت ۱۳۹۲
اسفند ۱۳۹۱
دی ۱۳۹۱
آذر ۱۳۹۱
آبان ۱۳۹۱
مهر ۱۳۹۱
شهریور ۱۳۹۱
مرداد ۱۳۹۱

Powered By
  BLOGFA.COM